ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಲ್ಲಣಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಗಾರರು ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1991ರಲ್ಲಿ ದೇವೇಗೌಡರು ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದರು. ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಐ.ಕೆ.ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ದೇವೇಗೌಡರು ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಮಸ್ಯೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಕಲೇಶಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಅಂದರೆ ಫಿಯುಷ್ ಗೋಯೆಲ್ ಅವರು ಮಾತ್ರ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಗೋಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಆಭಾರಿ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಸಕಲೇಶಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಸಕಲೇಶಪುರ ಜನರು ಆನೆ ಹಾವಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ದೆಹಲಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ನಾನೂ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ ಸಚಿವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಈ ವಿಷಯ ತರುತ್ತೇನೆ. ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಎಕರೆ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ರೈತರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಎಕರೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಸಿದ್ದರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಯೋಜನೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ನಾನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದಾಗ ತಡೆಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ನೂರು ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಎಂದು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.

ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆತಂಕ ಇದೆ. ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ನೀರು ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಜನರ ತ್ಯಾಗದ ಫಲ. ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ದೇವೇಗೌಡರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಗೌರವ ಇಟ್ಟಿರುವ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ನನಗೊಂದು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕನಸಿನ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದರು ಸಚಿವರು.

ಕೇಂದ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರು ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಮಾಜಿ ಸಚಿವರಾದ ಹೆಚ್.ಕೆ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಮೋಟಮ್ಮ, ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರೋವರ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ಹೆಚ್.ಟಿ. ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್, ಸಂಸದರಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ಸೂರ್ಯ, ಶ್ರೇಯಸ್ ಪಟೇಲ್, ಶಾಸಕರಾದ ಎಸ್.ಮಂಜುನಾಥ್, ಹೆಚ್.ಕೆ. ಸುರೇಶ್, ಮಂಥರ್ ಗೌಡ, ಸ್ವರೂಪ್ ಪ್ರಕಾಶ್, ಕಾಫಿ ಮಂಡಳಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿ.ಜೆ.ದಿನೇಶ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರು, ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.

1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಎಸ್ಜೆ ತಂಬೈಯ್ಯ, ಸಿಂಹಳೀಯರನ್ನು “ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾನಸ್ಥಿತಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಸಿಂಹಳೀಯರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಹಾಗೂ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರ ಧರ್ಮ, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಭಾಷೆ ಸಿಂಹಳವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸಿಂಹಳೀಯರು ತಾವು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಕ ಮನಸ್ಥತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ತಮಿಳರು ತಮಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ದ್ವೀಪ ದೇಶವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ತಮಿಳರು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಿಂಹಳೀಯರು ದೂರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಲಂಕಾಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ದೇಶ ಭಾರತದ ಬೆಂಬಲವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ತಮಿಳರ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದಿದ್ದರೆ ಇವರು ಸಿಂಹಳೀಯರನ್ನು ಅವರದೇ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಏಕೈಕ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಿಂಹಳೀಯರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಭೆಯ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬಗ್ಗೆ ತಂಬೈಯ್ಯ ಅವರ ಸಿಂಹಳೀಯರ ಬಗೆಗಿನ ಮಾತು ನನಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಉಡುಪಿಯ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟರ್ ಹಿಂದುತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲೇಜೊಂದು ಮೊದಲು ಬಾರಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಹಿಜಾಬ್‌ನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಪೇಜಾವರ ಮಠವು ಎಂಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಷ್ಟಮಠಗಳು ಉಡುಪಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.

ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ!

ಅನೇಕ ಯುವತಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಹಿಜಾಬ್‌ನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಉಡುಪಿಯ ಹಿಂದುತ್ವದ ಕಟ್ಟರ್‌ಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಾಗರಿಕರ ಗುಂಪು ಪೇಜಾವರ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧದ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದು ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮನವಿಗೆ ಮಠಾದೀಶರು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವು “ಹಿಂದೆ ಬಹಳಷ್ಟು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ : “ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಗುಂಪು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವು ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಬೇಸತ್ತಿದೆ.”

ಸ್ವಾಮಿಯು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವು “ಹಿಂದೆ ಬಹಳಷ್ಟು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈಗ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜರ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಂತಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹಿಂದುತ್ವದ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

2022 ರ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲಲಿ ಲಕ್ನೋ ಅಥವಾ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಈ ಹಿಂದೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಧರ್ಮ ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ಬೆದರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅವಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೊಘಲರು ಅಥವಾ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ (‌ ಮಾಡಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೇ, ಮಾಡದೆಯೂ ಇರಬಹುದು) ಏನು ಮಾಡಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಕೂಡ, ಪೇಜಾವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಿಂದೂಗಳ “ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಯಾರಿಂದ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ? ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಳೀಯರಿಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಹೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ಕರ್ನಾಟಕ (2022 ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ) ಮತ್ತು ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.

ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಪೇಜಾವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ಪುರಾತನ, ಸುಸಜ್ಜಿತ, ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ನಾವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಬಹುಮತ

ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂದೂಗಳು ಹಿಂದುತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಅವರು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಹಿಂದುತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಬಹುಮತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ರಾಜ್ಯ, ಆಡಳಿತ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆಪಾದಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲದವರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಜಾಬ್, ಹಲಾಲ್ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಆಜಾನ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಹಿಂದುತ್ವ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಈ ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಬಹುಮತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ, ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಇತರ ಹಲವು ರೂಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂದುತ್ವದ ದಾಳಿಗೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಆಯಾಮವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದೆ, ಹಿಂದುತ್ವದ ಟೆಂಟ್‌ನೊಳಗೆ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲುವ “ಹಿಂದೂ” ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪೈಶಾಚಿಕ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 80% ಮತದಾರರು ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಈ ಹಿಂದೂಗಳು-ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಸರಿಸುಮಾರು 60% ರಷ್ಟು ಹಿಂದೂಗಳ ಮತ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅದು ಗೆದ್ದಂತೆ. (ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪಕ್ಷಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಗೆಲ್ಲಲು 50% ಹಿಂದೂ ಮತಗಳು ಸಾಕು.)

ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂದುತ್ವದ ದಾಳಿಯ ಎರಡನೇ ಆಯಾಮವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿದೆ , ಹಿಂದೂಗಳು ಈ ನೆಲದ ಏಕೈಕ ನಿಜವಾದ, ಅಧಿಕೃತ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು (ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಕೂಡ) ಅಧಿಕೃತರಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರೂ ಅಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ (ವಿಡಿ ಸಾವರ್ಕರ್ ಅವರ ಕುಖ್ಯಾತ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ) ಅವರ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ (ಪವಿತ್ರ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳ) ಪಿತೃಭೂಮಿಯಿಂದ (ತಾಯ್ನಾಡು – ಭಾರತ) ಹೊರಗೆ ಇದೆ. ಈ ನೆಲದ ಏಕೈಕ ನಿಜವಾದ ಮಾಲೀಕರು ಎಂಬ ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಹಿಂದುತ್ವವಾದಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಅವರ ಉಡುಗೆ, ಅವರ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ, ಅವರ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನೋಪಾಯದ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಂದಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಲೇಖಕ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅವರು ಹಿಂದುತ್ವ ಗೂಂಡಾಗಳು ಹೇರಿದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಹಲಾಲ್ ಮಾಂಸವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅವರು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, “ದ್ವೇಷವು ಬಲಪಂಥೀಯರ ಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ನಾನು ಅನುಬಂಧವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಶಎನರ್ಜಿ ಡ್ರಿಂಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೇಷವು ಮತಿವಿಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತಿದೆ. ಹಿಂದುತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂಗಳು ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಅಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಹವರ್ತಿ ನಾಗರಿಕರ ಬಗ್ಗೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ದ್ವೇಷದ ಆಚರಣೆಯು ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ (ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ) ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.ಆದರೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೋಯಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ತಮಿಳರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಕಳಂಕ ಹೊತ್ತಿರುವ ಸಿಂಹಳೀಯರು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಅಹ್ಮದೀಯರು ಮತ್ತು ಶಿಯಾಗಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸಿದ ಕಳಂಕ ಹೊತ್ತಿರುವ ಸುನ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಹಿಂಗ್ಯಾಗಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸಿದ ಕಳಂಕ ಹೊತ್ತಿರುವ ಬೌದ್ಧರು- ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಳಂಕಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಈ ಮೂರು ದೇಶಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಹುಮತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಮತಿವಿಕಲ್ಪವು ಶಾಂತಿಯುತ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವೇ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭಾಷೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇನೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಭಾಷಾ ಅಧಿನಿಯಮ, ೧೯೬೩ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಸರಕಾರದ ಕೆಲಸ ಇದ್ದದ್ದು ಒಂದು ಕಡೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವುದು; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಜನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸಬಲಗೊಳಿಸುವುದು, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಹೋಪಯೋಗಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವೀ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ಸರಕಾರ ಈ ಮೂರೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಸಾಧನೆ ಅಷ್ಟಕ್ಕಷ್ಟೇ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇದರ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಇಲಾಖೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಇರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಅರಿವಿನ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ತೀವ್ರವಾದ ಕೊರತೆ.೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಭಾಷಾ ಅಧಿನಿಯಮ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸರಕಾರವು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಾಂತರಕಾರರ ಕಛೆರಿಯನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಿ, “ಭಾಷಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ’ವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಂಘಟಿಸಿತು, “ಭಾಷಾಂತರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ”ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸರಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಯ ಅನ್ವಯ ಇವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾಷಂತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅವರುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಭಾಷಾ ಅಧಿನಿಯಮ, ೧೯೬೩; ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ (ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ) ಅಧಿನಿಯಮ, ೧೯೮೧, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಕಲಿಕಾ ಅಧಿನಿಯಮ, ೨೦೧೫. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ, ಜಿಲ್ಲಾ, ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಕಾವಲು, ಜಾಗೃತ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಮಿತಿಗಳು ಆದವು. ಈಗ ಸರಕಾರವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಸೂದೆ, ೨೦೨೨ನ್ನು ಅಧಿನಿಯಮ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದೇ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಈ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು, ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತೋಲೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ, ಸರಕಾರವು ‘ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಆಶಯ ನೆರವೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ.’

ಇಷ್ಟೇಕೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತೀರಿ

೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಾವೇಶ ನಡೆದಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಹಾಗೆಯೇ ಅವೂಬಹುಭಾಷೀಯಾದ ದೇಶಗಳು. ತಮಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾದ ಆಡಳಿತ/ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನೆರವನ್ನು ಕೋರಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಆಗ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ವಿಜಯ ಸಾಸನೂರರು, ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಲಾಖೆಯು ಏನೆಲ್ಲಾ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಏನೆಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದೆ-ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಅದನ್ನು ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ, ‘ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಭಾಷೆ ಯಾವುದು ಎಂದಿರಿ?’ ‘ಕನ್ನಡ’ ಎಂದು ಸಾಸನೂರರು. ‘ಕನ್ನಡ! ನೀವು ನಿಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಹೊರಟಿರುವ ಭಾಷೆಯಾವುದು?’ ‘ಕನ್ನಡ!’ ಎಂದರು ನಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಆಗ ಆತ ತುಂಬಾ ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: ‘ಅದೂ ಕನ್ನಡ, ಇದೂ ಕನ್ನಡ. ರಾಜ್ಯದ ಇಡೀ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಗೋಗರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನೀವ್ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?’ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಸನೂರರು ನಿರುತ್ತರರಾದರು.

ಆ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿ, ನಮಗೆ ಈ ಸವಾಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಈಗ್ಗೆ ೪೪ ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ನಾವು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆ, ಇಲಾಖೆ, ಆಯೋಗ, ಅಧಿನಿಯಮಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರ ‘ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಆಶಯ ನೆರವೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ.’ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿನಿಯಮ, ಈ ಬಾರಿ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧೇಯಕ, ೨೦೨೨ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದೇವೆ.‌ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ರೂಪಾಯಿ ವ್ಯಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಆದರೂ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗೋಗರೆಯುವ, ಇಲ್ಲವೇ ದರ್ಪದಿಂದ ದಂಡ ಹಾಕುವ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಇದೊಂದು ಶತಮಾನದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಎಂದೋ, ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದೋ ಹೇಳಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹಾಡು ರೀಪ್ಲೇ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಅಧಿನಿಯಮ ತರಲು ನೋಡುವಾಗ ಹಿಂದಿನವು ಕಳೆದ ೬೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಚಕ್ರದ ಮರುಶೋಧನೆ

ನಾನು ೧೯೭೫-೭೮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡೇತರರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದುಡಿದೆ. ೧೯೭೮-೮೦ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತ/ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ/ಜಾರಿಗಾಗಿಯೇ ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದೆ. ೨೦೨೦-೨೩ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದೆ. ನಾನೊಬ್ಬ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರಕಾರವು ಕನ್ನಡದÀ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸೋತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವು ಅಂತಿಮ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಸರಕಾರಗಳು, ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೂ ಸೇರಿದ ಹಾಗೆ ವಿವಿಧ ಅಧಿಕೃತ ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಎಡವಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೇನು?

ನಾವೀಗ ಮತಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಹಿತ್ಯಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ನಾವೀಗ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಂಥ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. (ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯೋಣ.) ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿAದ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಬದಲಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವೈಭವ, ಅಭಿಮಾನವು ಕನ್ನಡದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶೈಲಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಾಧೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಜನರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮಾಡಿದರೂ ಅಂಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಿರರ್ಥಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಬದಲಿಗೆ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಬಲೀಕರಿಸಬೇಕು. ಪದಕೋಶಗಳು, ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಬೇಕು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಬೇಕು. ಈ ಜೀವಂತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತಾ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಾ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನುಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೌಣವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದರೆ, ಅವರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿರುವ ದ್ರೋಹಿಗಳು, ಅಪರಾಧಿಗಳು ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಹುತ್ತವ ಬಡಿದರೆಹಾವು ಸಾವುದೇ’ ಎಂಬ ಒಂದು ವಚನ ಇದೆ, ಎಂದರೆ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಬಡಿದಾಡಿದ ಹಾಗೆ. ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಅದಕ್ಕೇ, ನಾನು ಈ ಲೇಖನದ ಆರಂಭದಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಆ ಆಫಿû್ರಕನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಬೇರಿನಲ್ಲಿಯೇ ದೋಷ
ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ವರೆಗೆ ಈಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೊಮ್ಮೆ ತೆರೆದುನೋಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಗಳಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹಳಗನ್ನಡ, ನಡುಗನ್ನಡ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಚಂದಸ್ಸು, ವಚನಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಹಿತ್ಯದವರೆಗೆ ಬರೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯಗಳದ್ದೇ ದರ್ಬಾರು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಅಂಕ ಪಡೆದವರೂ ಮುಂದೆ ಸರಕಾರೀ ನೌಕರರಾದರೆ, ವಕೀಲರೋ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೋ ಆದರೆ ಆಡಳಿತ/ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕನ್ನಡ ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು? ಎಂದರೆ, ಮುಂದೆ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸುವ ರೀತಿಯ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಯುವಜನರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಸುವುದು ಚಿಟಿಕೆ ಹೊಡೆದಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ಬದುಕಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮೂಲಭೂತ ತೊಡಕು. ಇದನ್ನು ನಾನು ಡಿಎಸ್‌ಇಆರ್‌ಟಿ, ಕ.ಸಾ.ಪ. ಕ.ಅ.ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಇತ್ಯಾದಿ ಉನ್ನತ ವೇದಿಕೆಗಳ ಹತ್ತಾರು ಸಲ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಹತ್ತಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಇವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಇದ್ಯಾವುದೂ ಇವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ತೋರಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ‘ಆಕರ್ಷಕ’ವಾಗಿಲ್ಲ.

ಇದಲ್ಲದೇ, ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯಮ, ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳಿಸುವುದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗೆ, ಕೆಲವು ಬಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಈಗಲೂ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಉರ್ದು, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಗುಜರಾತಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಕನ್ನಡ ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಪೋಷಕರು, ಮಕ್ಕಳು, ಕೊನೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೋರಬೇಕಾದಷ್ಟು ಕಾಳಜಿ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಫಲವಾಗಿ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಗೆ ಬಂದರೂ, ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ, ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷೀಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಕನ್ನಡ ನೆಟ್ಟಗೇ ಓದಲು, ಬರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಈಗಲೂ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರ, ಒತ್ತಕ್ಷರ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಸುಮಾರು ೧೫೦೦ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕರೂ ನಮಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸರಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ.ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರಕಾರವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಅಂಧ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ಸಂಬAಧ ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಇಲಾಖೆ, ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಕೋಟಿ ಕಂಠಗಳಲ್ಲಿ (ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡೂ ಸೇರಿ)ಕನ್ನಡ ವೈಭವದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ, ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಜನರನ್ನು ನಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಕನ್ನಡೇತರರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ
ಈಗಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಆಡಳಿತ/ನ್ಯಾಯಾಂಗ/ವಾಣಿಜ್ಯ/ ಮಾಧ್ಯಮ ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಷ್ಟು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷಿಯರಿಗೇ ಕಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ನಾವು ಕನ್ನಡ ಬಾರದೇ ಇರುವ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ. ಬರೆಯುವ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಇವರನ್ನು ‘ಕನ್ನಡೇತರರು’ ಎಂದು ಕರೆಯೋಣ. ಹೀಗೆಂದ ಕೂಡಲೇ ಇವರು ಯಾರೋ ಆಗಂತುಕರು, ಬೇಡವಾದವರು, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇವರೂ ನಮ್ಮವರೇ. ಬಡತನ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾದರೆ ಬಡತನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನೋಡುತ್ತೇವೋ ಬಡವರನ್ನು ಹಳಿಯುತ್ತ ಕೂಡುತ್ತೇವೆ. ಕನ್ನಡೇತರರೂ ಈ ನಾಡಿನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಕನ್ನಡ ಬಾರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಬರುವವರಿಗಿಂತ ಅಯೋಗ್ಯರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಕನ್ನಡೇತರಿಗೂ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಬೇಕು. ಇದರ ಹೊಣೆ ಯಾರು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಭಾಷಿಕ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರ ಕುರಿತು ಸರಕಾರದ ಧೋರಣೆಯೇ ದೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಇವರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಾನ್ ಪ್ರಗತಿ ಮಾರಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೧೫೬ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಶೇ.೬೬ ಜನ ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದ ಶೇ.೩೪ರಷ್ಟು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಉರ್ದು, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಮರಾಠಿ, ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು, ಕೊಡವ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲೆಯಾಳ, ಮಾರವಾರಿ, ಬಂಗಾಲಿ, ಹಿಂದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾತೃಭಾಷೆಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಲತಲಾಂತರಗಳಿAದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು. ಇವರು ಇಲ್ಲಿನ ‘ನೆಲೆ, ಜಲ, ಗಾಳಿ’ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ದುಡಿಯುತ್ತಾ ನಾಡಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು, ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿರುವವರು, ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವವರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಕನ್ನಡವು ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆ, ಕೆಲವರಂತೂ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯ ಅನ್ಯಭಾಷೀಯರಿಗೆ ಈಗಲೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಬಾರದೇ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ಆದರೆ, ಸರಕಾರವು ರಾಜ್ಯ ಈ ಭಾಷಾ ಬಹುತ್ವವನ್ನು ಕಡೆಗಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಕನ್ನಡವೊಂದೇ ಎನ್ನುವಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಕಾರದ ಇಂಥ ಅಂಧ ಧೋರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ, ಸೇನೆ, ಪಡೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಅವಸಾನದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಧೃತಿಗೆಡಿಸುತ್ತವೆ.
ನಾವು ನವೆಂಬರ್ ಒಂದನೆ ತಾರೀಖು ಆಚರಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ‘ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ’ವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆ ಭಾಷಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಆಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಆವಿಷಾರ. ಈ ಅಂಧಾಭಿಮಾನ ಇನ್ನು ಮುಂದುವರೆದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ‘ಕನ್ನಡಾಂಬೆ’, ‘ಕನ್ನಡ ಭುವನೇಶ್ವರಿ’ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲದು ಅಂತ ಕನ್ನಡ ಒಂದು ದೇವಿಯ ರೂಪವನ್ನೂ ಪಡೆದು ಅದರ ಫೋಟೋ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹವು ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನವರು (?) ಇದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧತೆ ತೋರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರುನಾಡಿಗರೇ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ಜನರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ, ಒಂದಾಗಿಸುವ, ಪ್ರಗತಿಯ ವಾಹಕವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಕಲಿಯುವುದರಲ್ಲಿ, ಕಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯಂತರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅದರ ಮೂರ್ತೀಕರಣ, ಪೂಜೆ ಒಂದೆರಡು ಧರ್ಮದವರಿಗೆ ಸ್ವಧರ್ಮ ದ್ರೋಹವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ, ವಿಚಾರವಂತರಿಗೆ ಮೂಢಾಚರಣೆಯಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಉಳಿದಿಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮವು (ತಾನೇ ಏಕೈಕ ಎನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸರಕಾರವೂ ಇಂಥ ಅಂಧಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮ’ ಭಾಷೆ ಎಂಬಂತೆ ಮೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಎಂಬAತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ, ಜೀವನೋಪಯೋಗಿ, ಪ್ರಗತಿಯ ವಾಹಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದವರು ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಕೊಡವ, ತುಳು, ಬ್ಯಾರಿ, ಉರ್ದು, ಕೊಂಕಣಿ, ಬಂಜಾರ (ಮರೆಯಬೇಡಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು) ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಚರಣೆಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಇತರ ಭಾಷಿಗರಲ್ಲಿಯೂ ಅವರವರ ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹಿರಿಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಉದ್ದೀಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೂ ನಿರುತ್ತೇಜವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಾಭವನ್ನು ಆಯಾ ಧರ್ಮದ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರಿಗೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ‘ನಮ್ಮದಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವಷ್ಟು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡದ ಅನುಷ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪರಿಷತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷವರ್ಷ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರಲ್ಲಾ, ಅಲ್ಲಿ ಎಂದಾದರೂ, ಉರ್ದು, ಕೊಡವ, ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಕನ್ನಡೇತರ ಭಾಷೀಯರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು, ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಿದ್ದೆಯೇ? ನನ್ನಂಥವವರನ್ನು ಕರೆದಾಗಲೂ ನಾನೂ ಉರ್ದು ಭಾಷೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮತಾಡದೇ ಇತರರ ಹಾಗೆ ‘ಕನ್ನಡಾಂಬೆಗೆ ಜಯವಾಗಲೀ’, ‘ಸಿರಿಗನ್ನಡಂ ಗೆಲ್ಗೆ’ ಎಂದಾಗಲೇ ನನಗಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಯದೆ, ಮನ್ನಣೆ, ಪ್ರಶಂಸೆ.

ನಾನು ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನ್ನಡೇತರ ಭಾಷಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಒಳತೋಟಿಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ, ‘ಬಹುಭಾಷಾಮತಿ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂಬ ಸಮಾವೇಶದ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸಹಮತಿಯೂ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಅದರೆ ಅದೇನು ಕಾರಣಕ್ಕೋ ಮುಂದೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಆ ಕುರಿತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಚಂಪಾ, ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರ, ಎಸ್.ಜಿ.ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಇವರುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಇದೇ ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ.
ಕನ್ನಡೇತರರು ಕನ್ನಡ ಕಲಿಯಬೇಕು, ತಮ್ಮ ನೌಕರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದರೆ ಇಲಾಖಾ ಕನ್ನಡ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಬೇಕು. ಸರಕಾರವು ನಡೆಸುವ ಈ ಕನ್ನಡ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಾರ್ಕಿಕ, ಆಡಳಿತ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರೂ ಕನ್ನಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹರಿಕಾರರಿಗೆ ಇಂಥ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡೇತರರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಇದ್ದರೂ ಕ.ಅ.ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಂಥ ತರಗತಿಗಳನ್ನೇ ನಡೆಸಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡೇತರರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಶಿಬಿರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಇಡೀ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನ್ನಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಲಿಖಿತದಲ್ಲಿ ಮನವಿಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದೂ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿ ನಾವೇ ಆ ಕಾರ್ಯಶಿಬಿರವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡೆವು. ಹೀಗಿದೆ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಧೋರಣೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
ಹೊಸ ವಿಧೇಯಕದ ಹಳೇ ಹಾಡು
ಈಗ ಬಹು ಚರ್ಚಿತವಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧೇಯಕ, ೨೦೨೨, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತವಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತಹಾಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ವ್ಯಯಮಾಡಿದ್ದರೂ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಕೊಡದಿರುವ ಹಳೆಯ ಅಧಿನಿಯಮ, ಆದೇಶಗಳನ್ನೇ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಬುನಾದಿಯೇ ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಮೇಲಿನ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ತೇಪೆ ಹಚ್ಚಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. ಇದೂ ದಯನೀಯವಾಗಿ ಸೋಲುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದೂ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಳಹನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಘೋರ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ‘ಕನ್ನಡೇತರರು’ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಈ ಸರಕಾರ ಈ ೨೦೨೨ರ ವಿಧೇಯಕರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆಯೇ? ೧೨ರಂದು ನಡೆದ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಕನ್ನಡ ಪರ ‘ಮನಸ್ಸು’ಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು. ನಿಜವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದವರು ಸೋ ಕಾಲ್ಡ್ ‘ಕನ್ನಡೇತರರು’ ಮತ್ತು ಅಂಥ ಭಾಷಿಕ/ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. ಅಂಥವರು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಇವರು ಕುಳಿತು ಅಸಹನೆ, ಅಸಡ್ಡೆಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದಲೇ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜನಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು, ಹೀಗಾಗಿ ಇದೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾವುವಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದಷ್ಟು ಶತಕೋಟಿ ಹಣ ಈ ತಳವಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೋರಿಹೋಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
(ಕೃಪೆ: “ಹೊಸತು” ಮಾಸಿಕ)

ಆದರೆ ನನಗನ್ನಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಎರಡು ಸಲ ಓದಿದೆ. ನಾನು ಹಾಗೇ ಓದಿದ ಎರಡನೇ ಓದಿನ ಕೊನೆಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ ಇದೊಂದು Path breaking ಅಂತಾ ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಆತ್ಮಕಥನ. ಅನೇಕ ಸಲ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಆತ್ಮಕಥನ ಅಂತಾ ಇದ್ದಾವಾಗಲೂನೂ, ಅನೇಕ ಆತ್ಮಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಇರಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಅಲ್ಲಿ ಚರಿತ್ರೆ ಇರುತ್ತೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಲ ಬುದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಭಾವ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಆ ಇಡೀ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಆತ್ಮಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಏನೆಂದರೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಬಗೆಗೆ, ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗೆಗೆ ತಾನೇನು ಹೇಳಬೇಕು ಅನ್ಕೊಂಡಿದ್ದೀನಿ ಅನ್ನುವ ಒಂದು Outline map ಇರುತ್ತಲ್ಲಾ, ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಅದರೊಳಗಡೆ ಏನು ಬೇಕು-ಏನು ಬೇಡ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ಮ್ಯಾಪಿನೊಳಗೆ ತುಂಬಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಾರೆಂದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮಕಥನ ಅನ್ನುವುದನ್ನು ತುಂಬಾ ಸಲ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಅನಾತ್ಮಕಥನ ಅಂತಾ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾನೇ ಇರೋದಿಲ್ಲ, ತುಂಬಾ ಆತ್ಮವಂಚನೆ ಇರುತ್ತೆ ಅನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ನನಗೆ ಬದಲಾದ ಒಂದು ಗ್ರಹಿಕೆ ಏನು ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ಓದಿ; ನಾನು ಒಂದು Hypotheses ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇದ್ದೆ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾವೆಗಳು ನನಗೆ ಸಿಕ್ತಾನೇ ಇದ್ವು ಇಲ್ಲಿಯತನಕನೂ!

ನಾನು ಪುರುಷರು, ಗಂಡಸರು ಬರೆದ ಆತ್ಮಕಥನಗಳನ್ನು ಆರೋಹಣ ಪರ್ವದ ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಆತ್ಮಕಥನಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣ ಪರ್ವದ ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಅಂತಾ ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುತಿಸುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಾ ಇರ್ತೀನಿ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪುರುಷರಿಗೆ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ನಾನೆಂಬುದು ಕಿಂಚಿತ್ತು ಅಲ್ಲಾ, ನಾನೆಂಬುದೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಆಗಿರುತ್ತೆ ಅನೇಕ ಸಲ. ನಾನು-ನಾನು, ನಾನು ಅದ್ನಾ-ಇದ್ನಾ ಮಾಡಿದೆ ಅಂತ ಹೀಗೆಯೇ ಅವರು ಹತ್ತಿ-ಹತ್ತಿ ಹೋಗೋದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಅಂದರೆ, ಆ ಆತ್ಮಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳು ತಮಗೊಂದು ಆತ್ಮ ಇರೋದು ಹೌದಾ ಅನ್ನೋದನ್ನು ಹುಡುಕೊಂಡು ಹೋಗ್ತಾ ಇರ್ತಾರೆ ಯಾವಾಗಲೂ, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅದು ನನಗೆ ಅನಾವರಣ ಅಂತನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದನ್ನು ಬಿಡುಬೀಸಾಗಿ ಹೇಳೋಕೆ ಆಗೋದಿಲ್ವೋ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳು. ಅವರು ಆತ್ಮನೇ ಇಲ್ಲ ಅಂತಾ ತಾನೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು. ಅಂತಹದ್ದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆತ್ಮನ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಆತ್ಮ ಇದಾ-ಇದಾ ಅಂತಾ ಅವರು ಹುಡುಕ್ತಾ ಇರೋದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರ ಈ ಆತ್ಮಕಥನ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಆತ್ಮಕಥನ ಅಂತಾ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಆರೋಹಣಪರ್ವ ಇದೆ, ಇಲ್ಲೊಂದು ಅನಾವರಣ ಪರ್ವ ಎರಡೂ ಇದೆ. ಆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂವೇದನೆ ಇದರೊಳಗಡೆ ಬಂದಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ನನಗೆ ಈ ಇಡೀ ಆತ್ಮಕಥನ ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಇದನ್ನು ಮೊಗಳ್ಳಿಯವರ ಆತ್ಮಕಥನ ಅಂತಾ ಕರೆಯದೇ ಇದ್ದರೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಅಂತಾನೂ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸ್ತು. At one point ಯಾಕೆಂದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊಗಳ್ಳಿ ತಮ್ಮನ್ನು, ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಕಥನವನ್ನು, ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟವನ್ನು, ಸಂಬಂಧಗಳು ಅದರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಬದುಕಿನ ನೂರು-ನೂರು ಸಂಘರ್ಷದ ಮಾದರಿಗಳು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳ್ತಾ-ಹೇಳ್ತಾ, ಇರುವಾಗ್ಲೂನೂ ಅದು ನಾನು ಅಂತಾ ಹೇಳುತ್ತಿರೋದನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ಕೆಲವು ಘಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮೀರಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ ಕಲಾಕೃತಿ ಇರುತ್ತಲ್ಲಾ, ಆ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಒಂದು ತನ್ಮಯತೆ ಬರುತ್ತಲ್ಲಾ, ಆತ್ಮಕಥನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ತನ್ಮಯತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬರೆಯಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಗ್ರಾಂ, ಎಷ್ಟು ಕೆಜಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ ಆದರೆ ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಗಳ್ಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಗಿದೆ ಅನ್ನೋದು ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ಈ ಕಥನವನ್ನು Path breaking ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ ಅಂತಾ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಮೊದಲ ಓದು ಇದೆಯಲ್ಲಾ ಅದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಕೊಡ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ! ನಾನಿದನ್ನು 20-30 ಪುಟ ಓದ್ಬಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ನನ್ನೊಳಗಿಂದ ಒಂದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿ ಬಿಡ್ತು. ಯಾಕೇ ಭಯ ಹುಟ್ತು ಅಂದರೆ, ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಒಂದು; ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಅನುಭವಗಳು ಇದಾವಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಡ್ಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಡ್ತು ನನಗೆ(ನಾನೇ ದುರ್ಬಲ ಇರಬಹುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ) ನಂಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಗೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲ್ಲ ಅನ್ನಿಸ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು; ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಂದ್ರೆ ನಮ್ಮ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ, ನಮ್ಮ ನಡುವಿನಲ್ಲೇ ಇರುವವರ ಬದುಕು ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಅದು ಅವರೊಬ್ಬರದ್ದು ಅಲ್ಲವಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಇನ್ನೆಷ್ಟೋ ಜನರ ಇಂತಹದೊಂದು ಬದುಕಿನ ಮುಖ ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ನಮ್ಮೊಳಗೆಯೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದು ನಮಗದರ ಸ್ಪರ್ಶವೇ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಹಾಗೆ ಬದುಕಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತೀವಿ ಅಲ್ಲಾ ಅನ್ನುವ ಒಂದು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ನನಗೆ ಹುಟ್ತಾ ಇತ್ತು. ಆತಂಕ ಹುಟ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಒಂಚೂರು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾರನೇ ದಿವಸ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಓದಿದೆ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಅಂತರ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಇನ್ನೊಂದು ಸಲ ಇಡಿಯಾಗಿ ಓದಿದೆ.

ಆವಾಗ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು(ಸ್ವಲ್ಪ ಏನೋ ವಿಲಕ್ಷಣ ಅಂತ ನಿಮಗೆ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು) ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರ ಈ ಇಡೀ ಬದುಕು ಆ ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳು ಅಥವಾ ಯಾವ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನಾನೀಗೆ ಬದುಕಿದ್ದೀನಿ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಲ ಸೋತಿದ್ದೀನಿ, ನಾನು ತುಂಬಾ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀನಿ. ಇಂತಹದ್ದು ಏನೇನೋ ಇದ್ದಾವಲ್ಲ. ಆ ಬದುಕಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಷ್ಟದ ಗಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿ ಬಂದಿದ್ದು ಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅನ್ನೋದು ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಕಲಿತವರಲ್ಲ(ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ) ಆದರೆ ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋನ್‌ಕರ್ ಕಚೇರಿಯನ್ನ ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಅನುಭವವನ್ನು ಮೊಗಳ್ಳಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬರೆಯುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿಕ್ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗಿನ ಆಳವಾದ ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ, ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಅವರು ಆ ಕಚೇರಿಗೆ(ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋನ್‌ಕರ್ ಕಚೇರಿ) ಅವರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಚೇರಿಗೆ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಏನಾಯ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತುಂಬಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ತಗೋತಾರೆ. ಓದೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತು ಆದಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಆ ಬದುಕಿನ ಅಗ್ನಿದಿವ್ಯದಿಂದ ಒಂಚೂರು ಹೊರಗೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ. ಅನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಇದರಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ತಾರೆ. ತುಂಬಾ ಮನಸ್ಸು ಘಾಸಿ ಆಗಿರುತ್ತೆ, ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಒಳಗೆ ಬಂದು ಏನೋ ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ತಹತಹ ಇರುತ್ತೆ, ಹುಡುಕಿದರೆ ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ರೇ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಝರಾಕ್ಸ್ ಶೀಟ್‌ಗಳ ತಗೊಂಡೇ ಅದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬರೆದೆ ಅದು ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ ಆಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅದು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಇರಬಹುದು. ಈ ಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಇದೆಯಲ್ಲಾ; ಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ಮೊಗಳ್ಳಿಯವರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಗವಾಗ ಬದುಕಿನ ಬಗೆಗೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಬಗೆಗೆ, ತನ್ನದೇ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತೋ, ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹೋಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಯಾವುದರಿಂದ ಅಂದರೆ; ಈ ಕಲೆಗಳ ಸಾಂಗತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಾ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾಡಿರುವ ಸಂಗತಿ. ಈ ಆತ್ಮಕಥನ ಓದುವಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾತು, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸ್ಟೇಟಮೆಂಟ್ ಇದೆಯಲ್ಲಾ; Literature is glorious madness but its a madness that our insert world needs to review its insanity.

ಇದರ ಮೊದಲ ಓದು ನನ್ನನ್ನು ಭಯಭೀತಳನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಓದಿಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನನಗನ್ನಿಸಿದ್ದು; ನೀವು ಈ ಆತ್ಮಕಥನವನ್ನು ದಲಿತ ಆತ್ಮಕಥನಗಳು ಎನ್ನುವ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಆತ್ಮಕಥನ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಮೀರಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂಚೂರು ಹೆಂಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಭಾಷಾದೇವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರಿಂದ ನನಗನ್ನಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ; ಇದು ಬದುಕಿನ ಅಸಂಗತತೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಾಂಗತ್ಯ. ಬದುಕು ಅಸಂಗತ ಬದುಕಿನ ಏರಿಳಿತಗಳು, ಅದರ ಘಟನೆಗಳು ಯಾವುದನ್ನು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೋ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದು ನನಗೆ ಬೇಡವೋ ಅದು ನನಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಬೇಡ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಈ ಕೆಲಸ ಬೇಡ ಅದು ಬೇಕು ಆದರೆ ನನಗದು ಸಿಗೋದಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಬದುಕು ಅನ್ನೋದು ತನ್ನದೇಯಾದ ಒಂದು ಲಯವನ್ನು, ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೊಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಾಇಲ್ಲಾ ನೀನೇನೋ-ನೀನೇನೋ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯಾ ಬದುಕೇ ನನಗದು ಬೇಡ. ನನಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ತೊಗೋತಿನಿ, ಪಡ್ಕೋತಿನಿ ಎಂದು ಅವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವ ಹೋರಾಟ ಇದೆಯಲ್ಲಾ ಆ ಹೋರಾಟದ, ಅಸಂಗತತೆಯ ಎಂಥಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಒಂದು ಕಾವ್ಯದ ಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ ಇದು ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನ ಅಂತಾ ನಮಗೆ ಅನ್ಸೋದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಒಂದು fictionನನ್ನು, ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅನ್ನುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದಾದರೆ ಇದು ನಮಗೆ ಯಾಕೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಒಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ಆತ್ಮಕಥನಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನೋದು ನಾವು ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳ ಮನುಷ್ಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದಷ್ಟು ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಅದರ ತೀವ್ರವಾದ ಏರಿಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜನ ಅನುಭವಿಸಿರಲ್ಲ ಅಂತನ್ನಿಸುತ್ತೆ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಅವರು ಕೊಡುವ ನಂಬಿಕೆ, ಭರವಸೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದು ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ಅದನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆನೇ ಅದು ಆಧಾರವೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಕಳಚಿ ಬಿದ್ದೋಗುತ್ತೆ. ಇನ್ಯಾರೋ ನನಗೆ ಅಪರಿಚಿತರು ಆದರೆ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಆಸರೆ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಗಾಂಧಿ ನಗರದ್ದು ಅಂತಾ ಕಾಣುತ್ತೆ, ಇವರು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದುಗಡೆಯಿಂದ ಯಾರೋ ಇವರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು “ಹಲೋ ಮೈ ಹೀರೋ” ಅಂತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ It is ಅಗ್ರಹಾರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗಂಟೆಯಿಂದ ಫಾಲೋ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದೇನೆ ಮಾರಾಯ ನೀನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ನಿಂತು ಕುಡಿದು ಕುಡಿದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ಇದ್ದೀಯಾ, ನನಗೊಂದೇ ಭಯ ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೋಗ್ತೀಯೋ ಅಂತಾ. ಒಂದು ಮನುಷ್ಯರ ಅಕಾರಣವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ಕಾರಣವಿರುವ, ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾದ, ಉದ್ದೇಶವಿರುವ, ಸ್ವಾರ್ಥವಿರುವ ಅಂತಹದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ಸ್ನೇಹವನ್ನೂ ಇವರು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಉತ್ಕಟತೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದೇ ಇವರ ಬದುಕನ್ನು ಮುಗಿಸಿಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟವರನ್ನೂ ಇವರು ಎದುರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನೋದನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ ನಾವು ಬಹಳ ಕಾಮನ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತೇವೆ ಅದು ಬಹಳ Approriate ಆಗೋದು ಮೊಗಳ್ಳಿಗೆ ಅಂತಾ ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಓ! ಇವನ ಕತೆ ಮುಗಿತು ಅಂತಾ ಲೋಕ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಎದ್ದುನಿಂತು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆ ಕೊಟ್ಟು, ಕಾದಂಬರಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ; ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರ ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ ಪ್ರತಿಭೆ ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಆ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂಥದ್ದು ಅಂದ್ರೆ ಹೀಗೆ ಮುಟ್ಟಿದನ್ನು ಕಾವ್ಯ ಮಾಡೋದು ಅಂತ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆಯಲ್ಲಾ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಇವರಿಗೆ ಕಾವ್ಯವಾಗಿಸುವ ಅದು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದೇನೋ. ಕಾದಂಬರಿ-ಕಥೆ ಇರಬಹುದು, What our it may be ಅಥವಾ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನ ಇರಬಹುದು. Even ಅವರ ಪಾಠದ ಕ್ರಮದ ಬಗೆಯ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಆ ಅಪ್ಪಟ ಪ್ರತಿಭೆ ಇದೆಯಲ್ವಾ, ಅದು ಇವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂಬು ಇದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು ಅಂತಾ ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದರಿಂದಲೇ ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲರೂ ಇವರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹುಡ್ಕೊಂಡು-ಹುಡ್ಕೊಂಡು ಬಂದು ಇವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗೋದು, ಮಾತನಾಡಿಸೋದು ಅಥವಾ ಇವರು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಗಲಾಗಿ ಇದ್ದವಾಗ ನಾವಿದ್ದೀವಿ ಬಾರಯ್ಯ ಅಂತಾ ಕರಕೊಂಡು ಹೋಗೋದು. ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರದ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಇನ್ನೊಂದು ಲಂಕೇಶ್. ಇವರು ಹೋಗಿದ್ದಾವಾಗ ನೀನೇನೂ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡ; ಜೀವನ ಹಾಳು ಮಾಡ್ಕೋಬೇಡ. ನಿನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿಗೆ ಇಲ್ಲೊಂದು ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಸ್ಟೋರ್ ಹಾಕಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಗಾಂಧಿಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ, ಅವರೇನೂ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ-ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಮಗಾ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲಾ. ಆದರೆ ಲಂಕೇಶ್‌ಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳೋದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಯ್ತಲ್ಲಾ. ಮತ್ತೇನೂ ಅದು ಅವರು ಬರೀ ಬಾಯಿಮಾತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅಲ್ಲವಲ್ಲಾ. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಎರಡನ್ನೂ ಇವರಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಉಂಡವರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಂತಾ ನನಗೆ ಅನ್ಸುತ್ತೆ.

ಆದರೆ ಇವರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇದೆಯಲ್ಲಾ; ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಆಗಿ ನಾನು ಏನೋ ಆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ತಗೋ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೇನೋ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಅಂತಾ ಅದೆಲ್ಲಾ ಅನ್ಕೊಳ್ಳೋದು ಇದೆಯಲ್ಲಾ. ಇವತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ Thank God ಮೊಗಳ್ಳಿಗೆ ಅವು ಯಾವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ ಅಂತಾನೇ ಅನ್ಸುತ್ತೆ. ಜರ್ಮನ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. Gunther forg cross ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಲ್ಲಾ ಸರಿ ಆದರೆ ಈ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗೆ ಅಂತ ಅವರು ಅಪ್ಲೈ ಮಾಡೋದು, ಅದು ಆಗದೇ ಇರೋದು. ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಶೋಭಾನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇಂತಹ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಬಹುಶಃ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ ಅಂತಲೇ ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಬದುಕಿನ ಅಸಂಗತತೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಲೇಖಕ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು ಕೂಡ ಅದೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿ.

ನನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ; ಒಂದನೆಯದ್ದು ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಮಾತ್ರ ಬರೆಯಬಲ್ಲ, ಎರಡನೆಯದ್ದು ಬಹಳ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಎರಡೂ ಇದ್ದವರು ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಅವರ ಅಪ್ಪನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸಿದ್ದು ಆಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವರದ್ದೆ ಕೆಲವು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು; ಅದು ಕುಡಿತವೋ, ಮತ್ತೊಂದೋ ಆ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿಗೆ ತಾನು ಹೆಂಗೆ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅದರಿಂದ ತನ್ನ ಸಂಸಾರ ಹೆಂಗಾ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು ಅನ್ನೋದನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಇವರು ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೂ, ಓದುತ್ತಾ ಇರೋರು ನಮಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲೂ ತೋರುಗಾಣಿಕೆಯದ್ದು ಅಂತಾ ಅನ್ಸೋದು ಇಲ್ಲವಲ್ಲಾ ಅದು ನನಗೆ Remarkable ಅಂತಾ ಅನ್ಸುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದಾವಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಟೈಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲೇ ಇವರು ಏನೂ ಅನ್ನೋದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವರ ಕವಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತೆ ನೋಡಿ, “ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕತೆಯ ನೆರಳು ನಾನು”. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಹೋ ಅಂತಾ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಎಷ್ಟು ಸಂತೋಷ ಪಡ್ತಾರೆ ಇವರನ್ನು(ಮೊಗಳ್ಳಿ) ನೋಡಿ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಇವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು, ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಅಂತಾ‌ ಅದನ್ನು ಇವರಿಗೆ ಹೇಳೋಕೆ ಸಂಕೋಚ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು ಹೇಳ್ತಾರೆ. ನನ್ನಮ್ಮನೆ ನನಗೆಲ್ಲವೂ!, ಇವತ್ತು ನಾನೇನಾದರೂ ಬರಿತಿದ್ದೇನೆ ಅಂದ್ರೆ ಅವಳ ನೆರಳಷ್ಟೇ ಇದನ್ನು ಬರೀತಾ ಇರೋದು ನನ್ನಮ್ಮಾನೇ. ಅಷ್ಟು ಸಣ್ಣವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಎರಡ್ಮೂರು ಸಲ ಯಾರ‌್ಯಾರೋ ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ನಮ್ಮಮ್ಮ ಇರಬಹುದು, ಇವರು ನಮ್ಮಮ್ಮ ಇರಬಹುದು. ಇವರು ನನ್ನಮ್ಮಾನ ತರಾನೇ ಇದಾರೆ ಅನ್ಕೊಂಡು ಅವರತ್ರ ಹೋಗಿ ಅವರು ಯಾರೋ ಪೋಲಿಸ್ ಕಂಪ್ಲೆಂಟು ಕೊಟ್ಟು, ಅವರು ಬೈಯ್ದು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗುತ್ತೆ ಆದರೆ, ಕೊನೆಗೂ ಬದುಕು ಅನ್ನೋದು ಒಂದು ಪ್ರೀತಿಯ ಹುಡುಕಾಟ ಅನ್ನೋದಾದ್ರೆ, ಅದೊಂದು ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಹುಡುಕಾಟ ಅನ್ನೋದಾದ್ರೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ ಅನ್ನೋದಾದ್ರೆ ಅಂತಹ ಒಂದು ಅಪ್ಪಟ ಬದುಕನ್ನು ಮೊಗಳ್ಳಿ ಬದುಕಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದ ಇನ್ನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಅನಿಸುತ್ತೆ, ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದ ಆಗುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್ ಅಂತಾ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, Path breaking ಆದ ಆತ್ಮಕಥನ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಮಸ್ಕಾರ!

-ಡಾ. ಎಂ. ಎಸ್ ಆಶಾದೇವಿ
ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು

ನಿರೂಪಣೆ: ಶಿವರಾಜ್ ಮೋತಿ
8884262860

(ಮಾರ್ಚ್ 17, 2024 ರಂದು Banglore international Centre ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊಗಳ್ಳಿ ಗಣೇಶ್ ಅವರ ನಾನೆಂಬುದು ಕಿಂಚಿತ್ತು ಎಂಬ ಅನುಭವ ಕಥನದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಾಡಿನ ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕಿ ಡಾ. ಎಂ. ಎಸ್ ಆಶಾದೇವಿ ಅವರು ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನ್ನು ಅಕ್ಷರರೂಪಕ್ಕೆ ಶಿವರಾಜ್ ಮೋತಿ ಅವರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.)

ಕವಿ ಲಕ್ಕೂರು ಆನಂದರು ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಾದದ್ದು ನಾನು ಯಾವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆನೋ ಆ ಒಂದು ಆವರಣದಲ್ಲಿ. ೨೦೨೨ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಕೆಲ ತಿಂಗಳ ಆನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಆದಾದ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ನಾನಿದ್ದ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕೋಣೆಗೆ ಬಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಾದರು. ಬಂದಿದ್ದ ಈ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಿಚಯದ ಮುಖವಾಗಿ ಇವರು ನನಗೆ ಆ ದಿನ ಪರಿಚಯವಾದ ಬಗೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಚ್ಚರಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆ ಮೊದಲ ದಿನ ನನ್ನ ರೂಮಿನಲ್ಲಿದ್ದ ನೂರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಇಷ್ಟು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ತುಂಬ ಖುಷಿಯಾಯಿತೆಂದು ರೂಮಿನಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಇನ್ನೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಆನಂತರ ನನ್ನಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಾದ ಬಳಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹೊಸತರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕಾಲ ನನ್ನ ರೂಮಿನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತು ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನಾಡುತ್ತ ಹರಟುತ್ತ ಒಂದು ಕಪ್ ಚಹಾದೊಡನೆ ಹಿತವಾದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ರಾತ್ರಿ ಊಟವಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಅದು ಇದು ಅಂತೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊರಳಿಸಿ ವಾದ-ವಾಗ್ವಾದಗಳ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸಾವದಾನ ಕಾತರಗಳಿಂದ ಮಂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವುದು ಇದೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಾಗಲೀ ಖಂಡಿಸುವುದಾಗಲೀ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಲೀ ಅಥವ ಒಪ್ಪಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದಾಗಲೀ ಇಲ್ಲವೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಯಾಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆ ನಮ್ಮಗಳ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಯಾವ ಚರ್ಚೆಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆವರಣವಾಗಲೀ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಲೀ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಬಯಲೆ ಆದರೂ ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಆಲಯದ ಮುಸುಕು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.

ಸಮಕಾಲೀನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತೀರಾ ಸೊರಗಿ ಹೋಗಿವೆಯೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಒಡಮೂಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಅಂತಿಮವೆಂಬಂತೆ ಸತ್ತೆ ಹೋಗಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೂ ತಲುಪಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿಂತನೆಯ ವಿಷಯಕವಾಗಿಯೂ ಈ ಬಗೆಯದೆ ತಾತ್ಸಾರ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ಅನುವಾದದ ಆಲಯವೇ ಆಗಿದೆಯೆಂಬ ನನ್ನ ಮಾತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಅನುವಾದಕರ ಬಗೆಗೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಒಪ್ಪಿತ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದ ದನಿಗಳಿದ್ದವು. ಕೆಲ ಅನುವಾದಕರನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳು ಓದುವ ಪಿಲಾಸಫಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.

ನನ್ನದೆ ಆದ ಯಾವ ತೀರ್ಮಾನ-ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೂ ಅವರು ಸಮ್ಮತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದುದು ಒಂದಾದರೆ ಆ ತೀರ್ಮಾನ, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರಕವಾದ ನಿರ್ಣಯವೊಂದು ತಿಳಿಗೊಳದಂತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಿಳಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೆರವನ್ನು ಅವರ ಪ್ರತಿಮಾತುಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಶಾಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕೊನೆಮುಟ್ಟುವುದಾದರೂ ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಸಾದೃಶ ಆಕೃತಿಯೊಂದು ನನ್ನ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರ್ಣಯವೊಂದು ಇಬ್ಬರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಿಕ್ಕಾಟ-ಜಗಳ, ವಾದ-ವಾಗ್ವಾದಗಳಿಗೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಅದು ತನ್ನ ಆಕೃತಿಯ ಮೂಲಕವೆ ಅದರ ಆಶಯಗಳನ್ನೂ ಅದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಆ ಮೂಲಕವೇ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆತನ ನಂತರದ ಬಗೆಗೆ ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಉಪದೇಶವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬುದ್ಧನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವರ ಬಗೆಗೂ ಕೆಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಅವರ ಮೂಲಕವೇ ನನಗೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಬುದ್ದಿಸಮ್‌ನ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ನಾಗಾರ್ಜುನನ ಜಟಿಲವಾದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ತತ್ತ್ವವೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹ. ಆ ಮಾಧ್ಯಮಿಕಕಾರಿಕೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ‘ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗದ ಯಾವೊಂದು ಸಂಗತಿಯೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಉಳಿದಿಲ್ಲವಯ್ಯ!’ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಳಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕಾನ ಹಿಂಬದಿ ಪುಟಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಿ ಓದಬೇಕಯ್ಯ! ಆಗ ಅದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಕಾದರೆ ನೀನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ಹಾಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಅಂತ ಆದಿಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದನಯ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನನ್ನನ್ನು ಅದರ ಓದಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಬುದ್ಧನ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಾಗಾರ್ಜುನನೂ ಪ್ರಮುಖವಾದವನು. ಬುದ್ಧನ ಜಾತಕ ಕತೆಗಳು ಆಗಾಗ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.

ಮೊದಲ ದಿನ ಪರಿಚಯವಾದ ಬಳಿಕ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಯ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳ ಅನುವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ತೊಡಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವು ಇನ್ನೇನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬರಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಕಾತರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂತಸವನ್ನು ಅವರ ಆ ಮಾತುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಬೆಳೆದು ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳಾದ ಬಳಿಕ ರಾಹುಲ ಸಾಂಕೃತ್ಸಾಯನರನ್ನು ಅವರು ಓದಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಫಿಲಾಸಫಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೃತ್ಸಾಯನರು ಒಪ್ಪದೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಆಗಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಆ ಬಗೆಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಷ್ಟೊಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿವೆಯೆಂದೂ ಸಹ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಾಹುಲ ಸಾಂಕೃತ್ಸಾಯನರ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಗಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೆಲ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದವಾಗಬೇಕಾದ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೆ ನನ್ನ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಹುಲ ಸಾಂಕೃತ್ಸಾಯನರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಹರಟುತ್ತಲೆ ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ನಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗ್ರಂಥರಾಶಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ನೇಪಾಳದಿಂದ ಕತ್ತೆಗಳಿಗೆ ಹೇರಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನಯ್ಯ! ಎಂದು ಆಗಾಗ ಹಾಸ್ಯದ ಚಟಾಕಿಯನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.

ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಪ್ರಸಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಅನುವಾದಿಸಿ ಅದು ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದದ್ದು ದೇವಿಪ್ರಸಾದರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ದಾಸಗುಪ್ತರ ಬಗ್ಗೆ. ಈ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಜೀನಿಯಸ್ ಎಂದು ನಾವಿಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಗಮನವು ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತರ ಕಡೆಗೆ ವಾಲುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ದಾಸಗುಪ್ತರ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಯ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ತಾಕೀತು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇವಿಪ್ರಸಾದರ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಆತ್ಮೀಯರೊಂದಿಗೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪ್ಲೇಟೋ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲರ ಪ್ರಮೇಯವೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೂ ಇದೆ.

ಆನಂದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಆಗಾಗ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦೧೧ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಾವು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘ಆನಂದ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಇಲ್ಲದ ಚಿದಂಬರಂ’ ಎಂಬ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನನ್ನೊಡನೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನಾನದನ್ನು ಓದಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅವರ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಒಮ್ಮೆ ಅಚನಕ್ಕಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಮೂಲದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ನನಗೆ ಅವರಿಂದಲೇ ಆದದ್ದು, ಲೇಖಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘ಎಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬುದ್ಧಿಸಮ್'(ಬುದ್ಧಧರ್ಮಸಾರ)ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿ ಅವರ ಬಗೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾತರ, ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದವು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಸಮ್ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಡುಕಾಟಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಬಂದುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಮದ್ರಾಸಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅವರಿಂದಲೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತ್ತು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ವಿದ್ವಾಂಸನೆಂದರೆ ಅದು ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಮಾತ್ರ! ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಮೇಲೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಆಸಕ್ತಿಯೊಂದು ಮೂಡಿತ್ತು. ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಬಳಿ ಬುದ್ಧಧರ್ಮದ ಬಗೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬಂದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ‘ಲುಕ್ ಆಟ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್’ ಎಂದು ಅಷ್ಟೇ ಗಾಂಭೀರ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆ ಕವಿ ಲಕ್ಕೂರರ ಸಾಭಿನಯವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಪಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸು ಅವರ ಆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಆ ಪುಸ್ತಕವು ಮತ್ತೆ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರನೇ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣವಾಗುವಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಮುನ್ನುಡಿ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಅದು ನನಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಈ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಾನು ಆಗಾಗ ಅವರನ್ನು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬರೆದ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗೆಗೆ ಕೇಳುತ್ತಲೆ ಬಂದಿದ್ದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಹೆಸರೂ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಮ್ಮೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಣಗಾಡಿ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ನೇರವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪುಟ್ಟದೊಂದು ಕರೆಮಾಡಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಈ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಮುಂದಿನ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುವಾದದ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಂಚ ಮಾತನಾಡಿ ನಿನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ನಾನು ಮುಂದಿನ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವೆ ಎಂದು ಅಂದೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದು ನನ್ನ ಸಂತಸವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಮುನ್ನುಡಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಸೂಕ್ತ ವಿದ್ವಾಂಸರು? ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಹುಡುಕಾಟ ಆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಊಟವಾದ ಬಳಿಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದು ಹೇಗೋ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತವನ್ನು ಮರುದಿನ ತಲುಪಿತೆಂದು ಯಾರೊಂದಿಗೋ ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಫೋನ್ ಕರೆಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಅದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತ್ತು.

ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ‘ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಂಡ ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಅದರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ನನ್ನ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ತಂದಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭವೂ ಉಂಟು. ಆದರೆ ನಾನು ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಆರಂಭದ ಒಂದೆರಡು ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ ಭಾವವೇ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಅಲ್ಲೆಗಳೆದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಜೆರಾಕ್ಸ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನನ್ನ ರೂಮಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಜೊತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಅನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನೋಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಆ ಬಳಿಕ ಮರಳಿಸಿದ ಕೆಲದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಆ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗೆಗೆ ನನ್ನ ಗಮನಹರಿದಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಡಿ ನೋಡುವೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಸಂದರ್ಭವೊಂದು ಮುಂದೆ ಎದುರಾದದ್ದು ಇಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದರ ಸುಳಿವು ದೊರೆತು ಸಂತಸವಾಯಿತು.

ನಮ್ಮ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕಿ.ರಂ., ಡಿ.ಆರ್., ರಾಮಯ್ಯ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ, ಮಹಾದೇವ, ನರಹಳ್ಳಿ, ಕಂಬಾರ, ಅಗ್ರಹಾರ, ಹುಳಿಯಾರ್, ಡೊಮಿನಿಕ್, ಬಂಜಗೆರೆ, ನಾಗಾಭರಣ, ಲಂಕೇಶ್, ಕಲಬುರ್ಗಿ, ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ್, ಶೆಟ್ಟರ್, ತಿರುಮಲೇಶ್, ಚೊಕ್ಕಾಡಿ, ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ, ಸಿವಾರೆಡ್ಡಿ, ವರವರರಾವ್, ಗೋರಂಟಿ ವೆಂಕಣ್ಣ, ಕತ್ತಿ ಪದ್ಮಾರಾವ್, ಮುಂತಾದವರು ರಸ್ತೆಯ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವ ತಲೆಮಾರಿನವರೂ ಏನೂ ಕಡಮೆ ಇದ್ದದ್ದಿಲ್ಲ. ಕಮಲಾದಾಸ್, ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, ಶಾನ್ಬಾಗ್, ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ಜೋಗಿ, ವಸು, ನೀಹಾ ಮುಂತಾದವರೂ ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೆ ಇಂಬಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿ.ಆ‌ರ್. ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳ ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ ಅನುರಣಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಡಿ.ಆರ್. ಶಿಮ್ಲಾದ ಶೀತಕ್ಕೆ ಮಂಜುಗಟ್ಟಿ ರಕ್ತಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅದು ಅವರ ಸಾವಿಗೂ ಕಾರಣವಾದುದರ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹಪಾಹಪಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾವಲಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ನನಗೆ ಆಗಾಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ಅಂತಹ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮಾಡಿದವರಾದರೂ ಅದು ಡಿ.ಆರ್. ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಅವರಿಂದಲೂ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಬೇಸರದ ದನಿಯೊಂದನ್ನು ನನಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಒಮ್ಮೆ ಅಗ್ರಹಾರ ತನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಸಲಹಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೆಲ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡದ್ದುಂಟು.

ಒಮ್ಮೆ ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕರ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಾಗಲೂ ಕೂಡ ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕರು ಇನ್ನೂ ಇರಬೇಕಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿಷಾದದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೊಂದು ಬಂದಿತ್ತು. ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತೀರಿಹೋದದ್ದು ಎಂಬ ನನ್ನ ಮಾತೂ ಅದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಹರಟುತ್ತ ಕುಳಿತಾಗ ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದು. ಭೈರಪ್ಪ ದೊಡ್ಡ ಬರೆಹಗಾರ. ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಪರ್ವದಂತ ಕಾದಂಬರಿ ಅಷ್ಟು ಪುಟಗಳದ್ದಾದರೂ ಅದು ಓದುಗನನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಸರವಾಗದಂತೆ ಓದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅದರ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಆ ಬಗೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಅಂತಹ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಕಥನ ತಂತ್ರ ಯಾವೊಬ್ಬ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರನಲ್ಲೂ ಕಾಣುವುದು ಬಹಳ ದುಸ್ಥರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಅವರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಬಗೆಯೊಂದನ್ನು ನನಗೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿತ್ತು.

ಗಾಂಧಿ-ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಬಗೆಗೆ ಸುತ್ತಲ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಏನೇ ಕಲಹಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅವರ ತಣ್ಣನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆ ಬಗೆಗೆ ಕೆಲ ವಿಷಾದಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆನಂದರ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಎದ್ದುಬಂದು ಪೋಡಿಯಂ ಬಳಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ನಿಂತು ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಆ ಎರಡೂ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವೇ ಹೊರತಾಗಿ ಅವೆರಡೂ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಚಂಡಮಾರುತಗಳೆಂದು ಅವರೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿದ ಬಗೆ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವರು ಅಂದು ಚಿಂತಕರೊಬ್ಬರ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದರು. “ಗಾಂಧಿ-ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದಾರಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಗುರಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದೇ” ಆಗಿದ್ದವೆಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪೋಡಿಯಂನ ಬಳಿ ನಿಂತು ಸಾರಿದ ಬಗೆ ನನಗೆ ತಥಾಗತನ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದಂತಿತ್ತು.

ಆನಂದರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಮೂರು ಆಕೃತಿಗಳ ನೇರ ದರ್ಶನಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಗಾಂಧಿಯ ಶಾಂತತೆಯ ಮುಖಭಾವದ್ದಾದರೆ ಸಣ್ಣವರೊಡನೆ ಹರಟುತ್ತ ಕುಳಿತಾಗ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂತೈಸಿ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಥೇಟ್ ಕಾರಂತರದೇ ಹೋಲಿಕೆ ನನಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ನಡೆದುಬರುವಾಗಿನ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಯಾವುದೋ ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಮಹಾಮುನಿಯೇ ನಡೆದುಬರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಚಹರೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪ್ರಿಯ ಕವಿ ಲಕ್ಕೂರು ಆನಂದರದು. ಇನ್ನೊಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಅವ್ಯಾವುವೂ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಶುದ್ಧ ಹದಿಯರೆಯದ ಹುಡುಗನ ಹಾಗೆಯೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಗಮಾರನಂತೆಯೂ ಸಾದಾ ಸೀದವೆಂಬಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಕುತ್ತಿತ್ತು. ಇವ್ಯಾವುವೂ ಕಾಣದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ತರಳೆ ಮಾಡುತ್ತ ಪೋಲಿ ಯುವಕನಂತೆಯೂ ನನಗೆ ಕಂಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಿಯ ಆನಂದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹವು ಏಕವಚನದ ಸಲಿಗೆಯಿಂದಲೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಗೌರವದ ಅಂತರ್ಯ್ಯದಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಒಡನಾಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿತ್ತು.

ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ನಾನು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಅವರು ಬಂದದ್ದುಂಟು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಅಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬೇಸರ ತರಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆದರೂ ಕೊನೆಗೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಕ್ಕು ಮರಳಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮರೆನ್ ತಯಾರಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಸಿನೆಮಾ ಅದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ಭಾನುವಾರ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಚ್ಚರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದೆವು. ಹೊರಗಡೆ ಟೀ ಕುಡಿಯಲೋ ಊಟ ಮಾಡಲೋ ಅಥವ ಇನ್ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಪರಿಚಯಸ್ಥರು ಬಂದು ಅವರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ‘ನೋಡಿ ಇವರು ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು’ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಅದು ಏನೇ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕಲೆತು ಕಲಿಸಿದ್ದು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ತುಮಕೂರುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಮ್ಮಟ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸಾಗಿ ವಿ.ವಿ. ತಲುಪಿದ ಮರುದಿನವೆ ನನ್ನ ರೂಮಿಗೆ ಬಂದು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ನಿನ್ನನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕೋಲಾರದ ಆದಿಮಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಡಿಸಬೇಕಯ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು.

ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆಯೂ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಕೋಪ, ಹುಸಿಮುನಿಸುಗಳು ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಅದೇ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಹೇಗೋ ಏನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅವರೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದು ತಾವೇ ಮಾತನಾಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಕೋಪ, ಅಸಹನೆಗಳು ಅಷ್ಟೇ ತಣ್ಣಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸ್ನೇಹವೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.

ಹೀಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಫೋನಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಸದಾ ಹರಟುತ್ತಲೆ ಇದ್ದು ಸಣ್ಣ ಹುಸಿಮುನಿಸಿನಿಂದ ದೂರಾದ ಕವಿ ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಿಂದ ನನ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದದ್ದು ತೀರಾ ಕಡಮೆ. ಆದರೆ ಆ ಮುನ್ನ ಅಥವ ಈ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಆರಂಭದ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ನಾನು ಕುಳಿತಿರುವಷ್ಟು ಸಮಯದವರೆಗೂ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಬರೆವಣಿಗೆ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲ ಹುಡುಗರೊಟ್ಟಿಗೆ ಟೀ ಕುಡಿಯಲು ಹೋಗುವಾಗ ಇವರ ಮುಖೇನ ಆ ಹುಡುಗರು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದದ್ದು ಇದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಯಾವುದೋ ಬರೆವಣಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಅವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಬರಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಬಹುಶಃ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡ ಕೊನೆಕ್ಷಣ ಅಂದರೆ ಅದೇ ಇರಬೇಕು.

ಒಂದು ಸಂಜೆ ನಾನು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ರೂಮಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಗ ಮರಳಿದ್ದೆ. ಆಗ ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಕೋಣೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮರಳಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾವಿದ್ದ ಮೂರನೆಯ ಅಂತಸ್ತಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಗೆದು ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಒಳ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಒಣಹಾಕಿದ್ದರು. ಒಣ ಹಾಕಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು. ಆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಎತ್ತಿ ಅವರ ಕೋಣೆಯ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು ನನ್ನ ಕೋಣೆ ತಲುಪಿದ್ದೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆಯಿಂದ ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯ ತನಕವೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಾಗಲೀ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯಾಗಲೀ ಅಥವ ಹಾಸ್ಟೆಲಿನಲ್ಲಾಗಲೀ ಹೊರಗಡೆ ಟೀ ಕುಡಿಯಲೋ ಊಟಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅವರು ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೋ ಏನೋ ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೂ ಅವರ ರೂಮಿನ ಕೋಣೆ ತೆರೆಯದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು(ಆ ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನುವಾದದ ಕಮ್ಮಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಬಂದಿದ್ದರೆಂಬ ಮಾಹಿತಿಯು ಯಾರೊಬ್ಬರಿಂದಲೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತುಂಬಾ ದಿನಗಳೇ ಆದರೂ ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಮೊನ್ನೆ(೨೧.೦೫.೨೦೨೪) ಡೆಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಬಿಚ್ಯುರಿ ಕಾಲಮ್ ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ತಿಳಿಯಿತು. ಅದೇ ದಿನ ಪ್ರಕಟವಾದ ಯಾವೊಂದು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮಾಹಿತಿ ನನಗೆ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ).

ಅವರು ಎಲ್ಲಿಗಾದರೂ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾಗೆಯೇ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋಗಿ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೋ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೋ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನನಗೆ ಆ ಬಗೆಗೆ ಯಾವ ಕುತೂಹಲಗಳೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹೋಗಿಬಂದರಾ ಓ ಸರಿ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಆ ಬಗೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಮಾಡಿ ನಾನು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಾರ ಮರಳುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆಗ ನಾನು ತಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಓಡಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹಡಗೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತೆ ಆರ್ಡರ್ ಕೊಟ್ಟು ಬರಲು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನೀವು ಹೋಗಿರುವಿರೋ? ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಇದೆ.

ಕಳೆದ ನಾಲೈದು ದಿನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಬೇಸಗೆಯ ಬಿರುಸೆಕೆಗೆ ಬಳಲಿ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದು ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಗಾಳಿ ಮಿಂಚು ಸಿಡಿಲಿನ ಮಳೆಯ ಅಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸೋತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಟ್ಟಿಗೆ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಇಳಿದು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ ನನ್ನ ಪಕ್ಕದ ಆನಂದರ ಕೋಣೆಯು ಆಗಷ್ಟೆ ತೆರೆದು ಒಳಗಿನ ಆಗಳಿಯನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಳಗಿನ ದೀಪ ಇನ್ನೂ ಆರಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆಯ ಹಿಂದೆ ಆ ಮೊದಲು ನಾನು ನನ್ನ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಛಾವಣಿಗೆ ಏರುವಾಗ ಆನಂದರ ಕೋಣೆ ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೊರ ಅಗಳಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಬೀಗದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. ಆದರೆ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ರೂಮಿಗೆ ಮರಳುವಾಗ ಆಗ ತಾನೇ ಬಂದಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ರೂಮಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಸಿ ಮಾತನಾಡಿಸುವ ಹೆಬ್ಬಯಕೆಯೂ ಇದ್ದಿತಾದರೂ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಿದ್ದವರು ಹೀಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಬಳಲಿ ಕೋಣೆಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಮತ್ತು ಏನನ್ನೋ ಬರೆಯುತ್ತ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ಸದ್ಯ ಅವರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಲೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿಸುವ! ಎಂದು ನನ್ನ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗಿ ಮಲಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆಯೂ ನನಗೆ ಅವರು ಬೇಟಿಯಾದದ್ದಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ಕೊಂಚ ಬೇಸರವಾದದ್ದೂ ಇದೆ. ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂತೈಯಿಸಲಾಗದ ನನ್ನಲ್ಲಿನ ಕಾಠಿಣ್ಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೂ ಕೂಡ ಸದಾ ಅಪರಾಧಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಿಟ್ಟು ತೋರಿದೆ.

ಮೇ ೨೦ರಂದು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕಟ್ಟಡದ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದವ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು ಸರಿಸುಮಾರು ಆರರ ತರುವಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ವಾಯುವಿಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಎಂಟರ ವೇಳೆಗೆಲ್ಲ ರೂಮಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಸಣ್ಣ ಫೋನ್ ಕಾಲ್‌ನಿಂದ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು ಗಪ್ಪಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಬೈಕ್ ಹತ್ತಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಿಂದ ಮೂರು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕಡಗಂಚಿಯ ಊರ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್ ಬಳಿ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ತು. ಅದರಂತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುತ್ತಲು ನೋಡಿದಾಗ ಅಂತಹ ಯಾವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯೂ ನಮಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಕೊಂಚ ಅನುಮಾನವೂ ಬೆನ್ನತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅರೆಕ್ಷಣ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರೊಬ್ಬರು ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡಿ ಎಂದಾಗಲೆ ಎದುರಿನಲೊಂದು ಮರದ ಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿ ಕಾಣಹತ್ತಿತು. ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಸಮೀಪಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆ ಆಕೃತಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಮರದ ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು

ಕೆಳಚಾಚಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲ್ಬಾಗಕ್ಕೆ ಮುಖವನ್ನು ಆನಿಸಿ ಅಂಗಾತ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಉಮ್ಮಳಿಸಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಮಲಗಿರುವ ದೃಶ್ಯ ತಥಾಗತನ ಮಂದಸ್ಮಿತವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವಂತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಇರುವೆಗಳು, ನೊಣಗಳು ಓಡಾಡ ಹತ್ತಿದ್ದವು. ಮಲಗಿದ ಆ ದೃಶ್ಯವು ಚಿರಾಯು ಎಂಬಂತೆ ದೀರ್ಘನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ ಹಾಗೆಯೂ ನನಗೆ ಭಾಸವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಬ್ಬರು ಪೀಸಿಗಳು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಎದುರಿನ ಮುಂಭಾಗದ ಕಟ್ಟೆಯ ಸಮೀಪ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತರ ತನಕ ಶರೀರವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದೆವು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಬರತೊಡಗಿದರು. ಆ ನಡುವೆ ಕೆಲ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳು ಬಂದವು. ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವರೂ ಸಮೀಪಿಸಿದರು. ಸರಿಸುಮಾರು ಬೆಳಗಿನ ೧೧:೪೫ರ ತನಕ ಶರೀರವನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಬಂದು ಸ್ಥಳ ತಪಾಸಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಯಾಕಿದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಆ್ಯಂಬುಲೆನ್ಸ್ ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆಯಿತು. ಹೇಗೋ ಆ್ಯಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಏರ್ಪಾಟಾದ ತರುವಾಯ ಆದೇ ಆ್ಯಂಬುಲೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶರೀರ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಕ್ಕೆ ಹೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಆ್ಯಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಶರೀರವನ್ನು ಏರಿಸುವ ಮುನ್ನವೆ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ತವಕವೊಂದು ಇದ್ದಿತಾದರೂ ಹಾಗೆ ಶರೀರವನ್ನು ನಾವಾರೂ ಮುಟ್ಟುವ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮುಟ್ಟಬಾರದ ಹಾಗೆ ಕವಿಯೇ ಬರೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಲನ್ನು ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ ಅವಕ್ಕಾದೆ.

ಮುಂದೆ ಸ್ಥಳ ತಪಾಸಣೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಊರಾದ ಕೋಲಾರದ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹೊಯ್ಯುವ ಸುದ್ದಿಯೂ ಆ ಮೂಲಕವೆ ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಬಳಿಕ ಶರೀರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ನಾವೊಂದಿಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿ.ವಿ.ಯ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೧೨:೦೦ಗಂಟೆಗೆ ನುಡಿನಮನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆವು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನನ್ನ ಅವರ ಒಡನಾಟದ ಬಗೆಗೆ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡೆ. ಅದರ ವಿಸ್ತ್ರತ ರೂಪವೇ ಈ ಬರಹ.

ಕೆಲದಿನದಿಂದಷ್ಟೆ ಎರಿಕ್ ಫ್ರಾಂನ ‘ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲವಿಂಗ್’ ಪುಸ್ತಕದ ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕವಿಯು ‘ಹುಚ್ಚ ಕಣಯ್ಯ’ ಅವನು! ಅವನನ್ನ ಯಾಕಯ್ಯ ಓದ್ತಾ ಇದಿಯಾ? ‘ಹುಚ್ಚ ಬರೆದಿರೋ ಪುಸ್ತಕ ಕಣಯ್ಯ ಅದು’ ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಗಾಬರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆಮೇಲೆ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನ ಓದುತ್ತ ಓದುತ್ತ ಈ ನಮ್ಮ ಕವಿ ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಲೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೂ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ನಕ್ಕಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಮನ ಬಗೆಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ಅದೇ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಧಾಟಿ. ಆ ಬಗೆಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಓದಿದ್ದವರು ಯಾರು? ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದುಂಟು. ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಎಲ್.ಬಿ. ಭೂಸನೂರಮಠ, ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ, ಡಿ.ಆರ್. ಮುಂತಾದವರ ಪಟ್ಟಿ ಇತ್ತಾದರೂ ಕೆ.ಬಿ.ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಬಗೆಗೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ತಿಳಿದದ್ದು ಕವಿಯ ಮೂಲಕವೆ.

ದಾಸ್ತೋವಸ್ಕಿ ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುತ್ತಿದ್ದನೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆತನನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬರಹಗಾರನಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅಂತೆಯೇ ಕುದುರೆ ಜೂಜನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದನೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಟಾಲ್ ಸ್ಟಾಯ್ ನನ್ನು ತುಚ್ಛ ಬರಹಗಾರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಂತೆ ಅವರನ್ನು ಯಾರೂ ಓದದೆ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಓದದೆ ಇದ್ದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅದು ಟಾಲ್ಸ್ ಟಾಯ್ ಗೆ ಮಾತ್ರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾನ್ಸ್ ಕುಡುಕರ ದೇಶ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾರ್ತೃನಂತ ಮಹಾನುಭಾವನನ್ನು ಅಂಚಿಗೆ ಸರಿಸಲಾಗದು. ಆತನನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ, ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯೂ ಆ ಬಗೆಯದ್ದೆ. ಅಂದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕುಡುಕರನ್ನೂ ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವವರನ್ನೂ ಕುದುರೆ ಜೂಜು ಕಟ್ಟುವವರನ್ನೂ ಹಾದರ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ ಅಂತಹ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾಕಾದರೂ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಬಹುದು. ಇರಲಿ. ಅದು ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕಿನ ನಡಿಗೆ. ಕವಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ತೃ ಏನನ್ನು ಹೇಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದನೋ ಅದು ಜನರಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಅವನ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೋ ಅಥವ ಜನರ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿನ್ನಡೆಯೋ ಹೇಳುವುದು ಬಲುಕಷ್ಟ ಎಂದು ಆತನನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನನ್ನೊಡನೆ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.

ಅದು ಏನೇ ಇರಲಿ. ನಮ್ಮ ಯಾವ ವ್ಯಸನಗಳೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅರ್ಥಾತ್ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ತಂದುಕೊಡದಂತೆ ಇರಲಿ ಎಂದಷ್ಟೆ ಹೇಳುವುದು ಒಂದಾದರೆ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಆ ದುಃಖವನ್ನು ತಾರದೆಯೂ ತನಗೆ ಮಾತ್ರ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ದುಃಖವೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಘೋರವಾದದ್ದು ಎಂದಷ್ಟೆ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೂ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿಯಾಗಲೀ ತಾನು ಎನ್ನುವುದಾಗಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಎನ್ನುವುದಾಗಲೀ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕವಿ ಲಕ್ಕೂರರ ಸಾವು ಆ ರೀತಿಯದ್ದು. ಅದರಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶೋಕವೆಂಬುದು ಕೂಡ ಆ ಬಗೆಯದ್ದೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.

ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಬುದ್ಧನು ಆನಂದರಂತಹ ನೂರಾರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಯ ತತ್ತ್ವವಾದರೂ ಯಾವುದು? ಮತ್ತು ಎಂತಹದು? ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ.

ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಾರರೂ ಸುಳ್ಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರಯ್ಯ! ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನನ್ನು ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತನನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಾರರೂ ಸುಳ್ಳನ್ನೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆ ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಯಾಕೆ ಓದಬೇಕು? ಮತ್ತು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆ ಓದಿದ ಎಲ್ಲ ಬರಹಗಳೂ ಸುಳ್ಳೆ ಅದಲ್ಲಿ ಯಾಕಾಗಿ ಅಂತಹ ಬರಹವನ್ನು ಓದಬೇಕು? ಎಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಹಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ.

ನನ್ನ ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಕೊಂಚ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ಕವಿ ನನಗೆ ಜರಾತೂಸ್ತ್ರನೇ ಸರಿ. ನೀನು ಬರೆದ ಬರಹ ನಿನಗೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನೀನು ಬರೆದ ಬರೆಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಬರೆಹ ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಿದೆ ಮತ್ತು ಬೇಕು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾದರೂ ನೀನು ಬರೆಯಬೇಕೆಂದು ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದೂ ಇದೇ. ಹಾಗಾಗಿ ನೀಷೆ ತನ್ನ ಕೃತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬೈಬಲ್‌ನಿಂದ ಎಳೆದು ತಂದ ಜರಾತೂಸ್ತ್ರನ ಹಾಗೆ ಕವಿ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಬರೆಹಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ತಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಕತೆ ಹೇಳುವಲ್ಲಿಯೂ ನಿಸ್ಸೀಮ ಕತೆಗಾರರಂತೆ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದುದು ಅವರು ಬುದ್ಧನ ಜಾತಕ ಕತೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ. ಅದರಂತೆ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೋ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಜನಪದ ಕತೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿ ಎ.ಕೆ.ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರಿಗೆ ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಮುದುಕಿಯೊಬ್ಬಳು ಹೇಳಿದ ಕತೆಯನ್ನು ಡಿ.ಆರ್. ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಾಕಮ್ಮಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಕರ್ನಾಟಕಾಂದ್ರ ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖಕರ ಪಡೆಯೇ ನನಗೆ ಅವರಿಂದಲೆ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನಯ್ಯನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಸ್ತುತ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆಯ ಚಾರಿತ್ರಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಗ್ರಂಥವೊಂದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ನಾಲ್ಕಾರು ಪುಟಗಳನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದೂ ಉಂಟು.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಓದಲು ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದೊಂದು ಕೋಣೆ ಇರಬೇಕಯ್ಯ! ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ

ಓದು ಬರಹಗಳು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ವರ್ಜಿನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ ಳನ್ನು ಕೋಟ್ ಮಾಡಿದ್ದುಂಟು. ಅವಳು ಬರೆದ ‘ಎ ರೂಮ್ ಆಫ್ ವನ್ಸ್ ವೋನ್'(ಸ್ವಂತಕ್ಕೊಂದು ಕೋಣೆ) ಅನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕವಿತೆಯನ್ನೇ ಬರೆದಿದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದದ್ದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದ ನೆನಪು.

ಒಂದು ಸಂಜೆ ಚಹಾ ಹೀರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರುವಿಯಾಕುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಮಾತಿನ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತಿನ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೆ ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತ್ತು. ನನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಹೆಮಿಂಗ್ ವೇ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಎಂದೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕವಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಎರಡು ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಬರಹಗಾರರು. ಅಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹವಣಿಸಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮೇರು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಬರ್ಟಂಡ್ ರಸೆಲ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ ಡ್ಯುರಾಂಡರನ್ನೂ ಸಹ ಆಗ ತಾನೇ ಓದಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರೆಹಗಾರನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಎಷ್ಟಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನೂ ಆ ಮೂಲಕವೇ ನನಗೆ ಅರಿವಾದದ್ದು ಇದೆ.

ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ಮತ್ತೊಂದು ಚಹಾಕೂಟದ ನಡುವೆ ಅಫ್ರಿಕಾ ಬರೆಹಗಾರರ ಒಕ್ಕೂಟವೆ ನಮ್ಮ ರೂಮಿನ ಕೋಣೆಯ ಬಳಿ ನೆರೆದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಲೆಯ ಗೂಗಿ ವಾಥಿಯಾಂಗೊ ಬಂದಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಯಾರನ್ನೂ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದವನು ಕವಿ ಆನಂದರನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ಕ್ಷಣವೇ “ಡಿಯರ್ ಆನಂದ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಕಮಿಂಗ್ ನಿಯರ್ಲಿ… ಪ್ಲೀಸ್ ಕಮ್ ಅಪ್ ಆನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಜ್” ಎಂದು ಸ್ಟೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಎಳೆಕರೆತಂದದ್ದು ಇದೆ. ಚಿನುವಾ ಆಚಿಬೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯೂ ಆ ಬಗೆಯದ್ದೆ. ಚಿನುಅ ಅಚಿಬೆ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನನಗೆ ಅವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಅಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಹೀಗೆ ತಾನು ಕಂಡ ಕನಸುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ಯಾಬೋನಂತೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆರಗು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹೀಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತಹ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಮೋಡಿ ಮಾಡುವ ಹೃದಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಕವಿ ಲಕ್ಕೂರರಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಅದು ಆಳಿಸಲಾಗದ ಲಿಪಿಯಂತೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಪಾರವೂ ಕೂಡ.

• ದೇವನೂರು ನಂದೀಶ್‌

ನಾನಿನ್ನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ. ಹೊರಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೇ ನಿನ್ನ ಮನೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರದಿಡು.! ಮಕ್ಕಳು ಇನ್ನೆಂದೂ ಬಂದು ‘ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಬಾಗಿಲ ತಗೆ’ ಎಂದು ಹಿಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ.! ಈ ಪತ್ರ ನಿನ್ನ ಕೈ ಸೇರುವುದರೊಳಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಬಂದು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ‘ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಳು ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ’ ಎಂದು. ‘ಜನುಮದ ಜೋಡಿಗಳಿದ್ದಂಗೆ ಇದ್ದವರು ನೀವು , ನಿನಗೆ ಹೇಳದೆ ಹೋಗಿರುತ್ತಾಳೆಯೇ? ಎಂದು ಕೊಂಕೂ ಆಡಿರಬಹುದು. ನೀನು ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ತಡಕಾಡುತ್ತಿರುವೆ ಅಲ್ಲವೇ ಗೆಳತಿ. ಅದಕ್ಕಾಗೆ ಈ ಪತ್ರ‌.

ಒಂದು ವಾರದಿಂದ ನಿನ್ನಿಂದ ಒಂದೂ ಮಾತಿಲ್ಲ.‌ ನೀನು ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ನಾನೆಲ್ಲೋ ದೇಶದ ಗಡಿಯಾಚೆ ಇರುವಂತಿದೆ.. ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರೂ ಅದೆಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೋ, ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಏಕೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬಾಗಿಲೇಕೆ ತೆಗೆಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು. ದೊಡ್ಡವಳಿಗೆ ಏನೋ ಹೇಳಿ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕವನಿಗೆ ಹೇಳಲು ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹೊಯಿತು…. ನಿನಗೇ ಗೊತ್ತಿದೆ , ನಿನ್ನನ್ನು ಅವನು ಎಷ್ಟು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂದು. ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಒದ್ದಾಡಿ ರಂಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. . ‘ದೊಡ್ಡು… ದೊಡ್ಡಮ್ಮ’ಎಂಬ ಅವನ ತೊದಲು ನುಡಿಯ ಅಲೆಗಳು ನೀನು ಮುಚ್ಚಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನೂ ಅಪ್ಪಳಿಸಿರುತ್ತವೆ.‌..ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬೇಡ.!

ನೆನಪಿದೆಯಾ ಗೆಳತಿ, ಅಂದು ಇಂದಿನಂತೆ ಗಾಡ ಕತ್ತಲು ನನ್ನ ಸುತ್ತ. ನಾನು ಕತ್ತಲಾಗಿ ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದೆ.‌‌ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ವರುಷದ ಕೂಸು. ಪುಟ್ಟಿಗೆ ಮೂರು ವರ್ಷ. ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿ ಗಂಡನನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.. ಆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಮಿಂಚಂತೆ ಬಂದೆ ನೀನು. ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಪ್ರೀತಿ, ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಆತ್ಮೀಯ ಭಾವ ಇನ್ನೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಕಟ್ಟಿವೆ. ನೀನು ಚಾಚಿದ ಆ ಸ್ನೇಹದ ಹಸ್ತ , ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಾಚಿಸಿದ್ದವು. ‘ಮುಳುಗಿದ ಸೂರ್ಯ ನಾಳೆ ಬಂದೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ನೆನ್ನೆಯ ಬಿಟ್ಟು, ಮುಂಬರುವ ನಾಳೆಗಳ ನೋಡೆಂದೆ.’ ಅದೆಂತ ಜೀವನದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದವು ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ನನಗೆ. ಅಂದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇಂದು ಸಹ… ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳಾಗಿವೆ ..

ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಮನೆಕೆಲಸದ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದೆ.. ವರುಷಗಳು ಉರಳಿದವು.‌ ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕತ್ತಲು ಕ್ರಮೇಣ ಸರಿಯಿತು. ಮಕ್ಕಳು ದೊಡ್ಡದಾದವು. ಮನೆಯ ಖರ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಆಗಲೇ ಅದ್ಯಾರಿಂದಲೊ ಗೊತ್ತಾಯಿತು ದೊಡ್ಡಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಣ್ಣಾಳು ಬೇಕಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು. ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಳಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತಿನ್ನೂ ಮುಗಿದೆ ಇರಲಿಲ್ಲಾ,… ನೀನು ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ, ‘ಒಪ್ಪಿಕೋ. ಇನ್ನೇನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಒಂದೆರಡು ಕಾಸು ಉಳಿಸು. ಪಾಪು ಹಾಗೂ ಪುಟ್ಟಿಯ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಡು. ಪುಟ್ಟಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ನೇರ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ. ನನ್ನ ಗಂಡ ಬರುವುದು ಸಂಜೆಯ ಮೇಲೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂಟಿ ಪಿಶಾಚಿಯೇ. ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿಕೊಂಡಿರಲಿ ಬಿಡುಎಂದೇ… ನಾನು ಏನು ಹೇಳದೇ ಹೋದರು ಅಂದು ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಡಿದ ಮಾತುಗಳು‌ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದವು. ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟೆ.

ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯ ಕೆಲಸ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿತು. ದಿನಪೂರ ಮಾಡಿದರೂ ಮುಗಿಯಲಾರದ ಕೆಲಸ. ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಅದೊಂದು ದಿನ ಮನೆಯ ಮಾಲಿಕನ ಕಾಮದ ಕೂಪದ ಬಾಯಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ನಾನು ಬಲಿಯಾದೆ. ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದೆ ಗೆಳೆತಿ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮುಗಿಲೆತ್ತರದ ಮನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳು ಹೊಸಕಿ ಹಾಕಿದವು.. ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದ ಫಲವಾಗಿ ಮೈತುಂಬ ಗಾಯಗಳಾದವು. ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳಿದವು. ಅದೇಗಾಯಿತು ಇದೇಗಾಯ್ತು ಎಂದು. ಹೇಳಿದೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪುಂಕಾನು ಪುಂಕ ಸುಳ್ಳುಗಳ. ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆ ಎಂದು.‌ ಮಕ್ಕಳು ನಂಬಿದವು. ಅದೆಷ್ಟು ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಅಲ್ಲವೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ.! ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಯಾವ ತಾಯಿ ತಾನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ನಿನ್ನ ಬಳಿಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟೆ. ಅದೇಕೋ ಧೈರ್ಯವೇ ಬರಲಿಲ್ಲ ಗೆಳತಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಯೂ ಸಹ. ಅದ್ಯಾವ ಭಯ ನನ್ನ ಬಾಯಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿತ್ತೊ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ .. ಇನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವೇ.‌

ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದೆ. ನೀನು ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ, ನಾನು ತುಂಬ ಕೆಲಸವೆಂದು ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ. ಬಿಡುವುದಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಿಡು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಕ್ಕಳ‌ ಕಥೆ ಏನು? ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಹಸಿವು ನೆನಪಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಹೋದೆ ಆ ಮನೆಯ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸೆರಗಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಂತೆ, ಜೀವವಿಡಿದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಅದೆಷ್ಟುಸಲ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೋ… ಮಕ್ಕಳು ಸಹ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.. ತಡೆಯಲಾರದೆ ಹೋದೆ ಆ ಉಸಿರು ಗಟ್ಟಿಸಿದ ಮನೆಯ.. ನಿರ್ಧರಿಸಿಬಿಟ್ಟೆ. ನಾಳೆಯಿಂದ ನಾನು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು. ಬಿಟ್ಟೆ ಕೆಲಸವನ್ನು. ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳು ಕಷ್ಟವಾದವು. ಆಗಲೂ ನೆರವಾದದ್ದು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳೇ. ಅದೇಗೋ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡೆ.

ಎಲ್ಲವು ಸರಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ, ನನ್ನನ್ನು ಅದ್ಯಾರೋ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಗೆ ದಬ್ಬಿದಂತೆ ಅನ್ನಿಸಿತು ಗೆಳತಿ. ಅಂದು ಸಂಜೆ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಂಡಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಗಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ನನ್ನ ನೋಡಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಅದೇನೋ ಗುಸು ಗುಸು. ‘ಇವಳೇ ಇವಳೇ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿತು. ಮತ್ತೆಲ್ಲವು ಗುಸುಗುಸು. ದಾರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದೆಂಥಾ ಮುಜುಗರ.! ಎಲ್ಲರ ಕಂಗಳು ನನ್ನ ಮೈಮೇಲೆ , ಹರಿದಾಡಿದಂತಾಯಿತು.! ನನ್ನ ಬಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಹರಿದಿದೆಯೋ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಂಡೆ. ಕೈಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಯಿಸಿದೆ.‌ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಿತ್ತು. ಆದರೂ ಜನರ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಟ ನನ್ನೆಡೆಗೆ!. ದಾರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದೇ ನೋಟ, ಬಿಡಲಾರದ ನೋಟ.!

ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲ್ ಕಿತ್ತವಳಂತೆ ನೇರ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದೆ. ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಏನೋ ಹೇಳಲಿದ್ದೇ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನೀನು ‘ನಿನ್ನಂತ ನೀತಿಗೆಟ್ಟವಳಿಗೆ ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲವೆಂದೆ.’ ಅದೆಷ್ಟು ಹರಿತವಾಗಿದ್ದವು ಆ ಮಾತುಗಳು. ಮನಸ್ಸು ಬಾಣಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಟೆಯು ವಿಲವಿಲನೆ ಒದ್ದಾಡುವಂತೆ ಆಡಿತು. ಏನಾಯಿತು ಎನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ ‘ಹೊರಡು ಇಲ್ಲಿಂದ, ನನ್ನ ಗಂಡ ಬರುವ ಸಮಯವಾಯಿತೆಂದೆ.’ ಬೆಚ್ಚಿದೆ ಒಮ್ಮೆ ನಿನ್ನ ಕೋಪಕ್ಕೆ. ದುಃಖ, ಕೋಪ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದವು.‌ ಬರಲಾರದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಂಗಳದಿಂದ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಬಂದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಎಂದು ಅಳಲಾರದವಳು ಅಂದು ಸಹಿಸಲಾರದೇ ಹೋದೆ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣೀರ ಕಟ್ಟೆ ಒಡೆಯಿತು. ನನ್ನ ನೋಡಿ ಮಕ್ಕಳು ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದವು.‌ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕಣ್ಣಿರ ಮರೆಮಾಚಿದೆ. ಏನಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಹರಸಾಹಸ ಮಾಡಿದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಕಗ್ಗಂಟಾಗಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿ ಪೂರ ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒದ್ದಾಡಿದೆ..

ಮರುದಿನ ದೊಡ್ಡಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬಾಕೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದಳು. ಅವಳ ಮೂಲಕವೇ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯ್ತು. ದೊಡ್ಡಮನೆಯ ಕಾಮುಕನು ನೂರಾರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಸದ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಊರಿನ ಹಾದಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಆ ಕಾಮುಕನೇ ತನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಚುನಾವಣಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನದೂ ಇದೆ ಎಂದು! ಕೇಳಿದೊಡನೆ, ಅದೇಕೋ ಮೈಮೇಲೆ ಮೈತುಂಬ ಬಟ್ಟೆ ಇದ್ದರು, ಒಮ್ಮೆಲೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೆ ನನ್ನನು ನಗ್ನಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದೆನಿಸಿತು. ನಿಂತಲ್ಲೇ ಕುಸಿದೆ. ಕುಸಿದಲ್ಲೇ ಮುದುಡಿದೆ…..!!

ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಬೇಸರವೂ ಇಲ್ಲ ಗೆಳತಿ. ನಿನ್ನ ಕೋಪ ಯಾರ ಮೇಲೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಅಸಮರ್ಥಳಾದೆ. ಅಷ್ಟೇ! ನನ್ನಿಂದಾಗಲಿ, ಮಕ್ಕಳಿಂದಾಗಲಿ ನೀನೆಂದು ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗ ಬಾರದು. ಆದರಿಂದಲೇ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಊರ ತೊರೆದು. ಜೀವ ತೊರೆದಲ್ಲ.! ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊಸ ಊರೆಂದು ಇನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಕರುಳಿನ ಋಣಕ್ಕಿಂತ , ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಿಂದ ಕೈತುತ್ತಿನ ಋಣ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಕೆಲ ಕಾಲ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಲು ನನ್ನೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ . ಯಾವುದೋ ಭಯ ಬಹುಕಾಲ ನನ್ನನ್ನು ಮೂಕಳಾಗಿಸಿದಂತೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದು ಬಂದಿಸಿಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮನವಿ , ಮುಂದೆ ಎಂದಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನಾವು ನಿನಗೆ ಎದುರಾದರೇ ಒಮ್ಮೆ, ಒಮ್ಮೆ ನಕ್ಕು ಬಿಡು ಗೆಳತಿ, ನಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ,…ಸಾಕು. ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಕಂಗಳ ಮತ್ತೂಮ್ಮೆ ನೋಡುವ ಬಯಕೆ …… ಅಷ್ಟೇ . ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ ಆ‌ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ..

.‌..ಇಂತಿ
ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯಲ್ಲೊಬ್ಬಳು.

• ನಿರ್ಮಲಾ ಎಚ್. ಎಲ್.‌

Written by-ನಿರ್ಮಲಾ ಎಚ್ ಎಲ್

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಯುವಜನರು ವ್ಯಾಸನಿಗಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆ, ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಕಾಂಗಿತನ, ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ, ಪೋಷಕರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಒತ್ತಡದ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಲಿಸಲು ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಇರುವುದು ಸಹ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಯುವಕರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ , ಟಿ.ವಿ, ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮರೆತು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಿ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಪದವೀದರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗೋ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಭುತ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಠಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯುವಕರು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ಯಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ. ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತಾವು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದರೆ. ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನಸಿಕ, ದೈಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ.

ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸುಲಭವಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸಲು ಯುವಜನರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 62.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 8.75 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಗಾಂಜಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ನಿದ್ರಾಜನಕಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮೋಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜನರಲ್ಲಿ 17 ರಿಂದ 26% ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಅವಲಂಬಿತ ಬಳಕೆದಾರರೆಂದು ವರ್ಗಿಕರಿಸಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯುವಕರು ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಉತ್ಸಾಹಿಗಳು ಆಗಬೇಕಾದರೆ ನಮಗೂ ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಯುವಕರಿಗೆ ಯುವಜನ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು. ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಯುವಕರು ಸದಾ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ರೀಡೆ, ಸಂಗೀತ, ನಾಟಕ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವ್ಯಸನ ಮುಕ್ತ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಮಾಡುವುದು. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿನ್ನ ಅರಿವೇ ನಿನ್ನ ಗುರು. ಬುದ್ದ ದೇವ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ನಡೆ ನುಡಿಗಳೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳುತ್ತವೆ. ವ್ಯಸನ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಮುಂದಾಗೋಣ.

- ನಂದಿನಿ ಸಿದ್ದರಾಮ ಕೊಪ್ಪರ

ದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಜನ ಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತಪ್ಪು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ; ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಶಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು.

ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಶಾಸಕರು, ಸಂಸದರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆತ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪದ್ಧತಿ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಂದು ನಾಯಕನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ವೋಟು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ! ಹಲವಾರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ನಾಚಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ನಾಮ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥವರು ಪಂಚಾಯತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಲೂ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ!

ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿದ ಬಂದ ಶಾಸಕರು, ಸಂಸತ್ಸದಸ್ಯರು ಬಹುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಾಯಕ ದೇಶದ ಜನರ ಆಶೋತ್ತರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನಿಗೆ ಜನರ ಸುಖ- ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಆಂತರಿಕ ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಇರಬೇಕು. ಆತ ದೇಹದಲ್ಲಾಗಲೀ, ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ, ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ ಪ್ರಬಲನಾಗಿರುವಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ದೇಶ ಸಾವಿರಾರು ರ‍್ಷಗಳಿಂದ ರಾಜಾಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಮನೋವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಜನರೊಡನೆ ಬೆರೆಯದ, ಸಾಮಾನ್ಯರ ಬವಣೆ ತಿಳಿಯದ ಅರಸು ಕುಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಜನ ಮಣೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರಕ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೆಹರೂ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಕೂಡಾ ಜನರು ಅರಾಧಿಸಿದ್ದು ಈ ಭಾವದಿಂದಲೇ. ಇದೂ ತಪ್ಪೇ. ಆದರೆ ನೆಹರೂ, ಇಂದಿರಾ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರಬಲ ಅಂತ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಬಲರೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕನೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದವರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಕಾರಣಗಳು ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪೊಳ್ಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಕುಸ್ತಿ ಫೆಡರೇಷನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಿಜ್ ಭೂಷಣ್ ಶರಣ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಲೈಂಗಿಕ ಅನಾಚಾರಗಳ ಕುರಿತ ಗುರುತರ ಅರೋಪ ಆತನ ಮೇಲಿತ್ತು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಐದು ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಕೊಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಗೋಳು ಕೇಳುವವರಿರಲ್ಲ; ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ ಧಕ್ರೀಡಾ ಪಟುಗಳ ಮಾನ, ಮರ‍್ಯಾದೆ ಬೀದಿ ಪಾಲಾದವು. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಜ್ ಭೂಷನ್ ಶರಣ್ ಸಿಂಗ್ಗೆ ಅಂಜಿ ಆತನ ಮಗನಿಗೆ ಲೋಕ ಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಟಿಕೆಟ್‌ ಕೊಟ್ಟರು!

ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಣಿಪುರ ದಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾನಾಪಹಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಸತ್ತರು, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಜನ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ವರೆಗೂ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸುತ್ತ, ಮುತ್ತ ಸುಳಿದಾಡುವ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಧರ‍್ಯವಿಲ್ಲ!

ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಚೀನಾ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಚದರಡಿ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಚೀನಾ ಕುರಿತುಸೊಲ್ಲೆತ್ತಲು ಅಂಜುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮದೇ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯನ ಹೇಳಿಕೆ ತಪ್ಪೆಂದು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಲು, ತಪ್ಪಾದರೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲುತ್ರಾಣವಿಲ್ಲದೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ!

ಇಂತಹ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಚಿತ್ರ ನಟ ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುಳ್ಳಿಲ್ಲದ ಮೋದಿಯ ಭಾಷಣವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಮೋದಿ ಎಗ್ಗಿಲ್ಲದೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ.

ನಾಯಕನಾದವನು ಪ್ರಬಲ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಗುಣಗಳಿರಬೇಕು. ಚಾರಿತ್ರ‍್ಯ , ಕಠಿಣ ನರ‍್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕನಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳು. ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ, ದರ‍್ಭರ ಸಂರ‍್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಒಡೆದು ಆಳುವ ನೀತಿಯ ನಾಯಕ ಪ್ರಬಲ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರ. ಅಂತವರು ಸಂರ‍್ಭದ ಲಾಭ ಪಡೆದು, ಜನರನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಕೆಲ ಸಮಯ ಮೆರೆಯಬಹುದು. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಹುಳುಕುಗಳು ಬಯಲಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮರ‍್ಖರಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕರೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡವರು ಇದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್. ತಮ್ಮ ಸರಕಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕುತ್ತು ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲು ಅಣುಶಕ್ತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗಾರ ಪಕ್ಷಗಳ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿತವೆನ್ನಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು.

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇರಲಾರದು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ʼ ಲೈಟ್ ಕಂಬ ವೋಟಿಗೆ ನಿಂತರೂ ಇಂದಿರಾ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತೆ” ಎಂದು ಜನರಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗಿತ್ತು. ಇಂದಿರಾ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಪರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಮತ ಕೇಳಿದವರಲ್ಲ. ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನುತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಲೇ ಗೆಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇಂದು ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕನೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಊರುಗೋಲೇ ಧರ್ಮ. ಜನರನ್ನು ರ‍್ಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಡೆದು, ದ್ವೇಷ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿ, ಕಲ್ಪಿತ ಶತ್ರುವಿನ ಹೆಸರಲ್ಲಿಗೆಲ್ಲುವ ತಂತ್ರ. ನಾನು ಯಾವ ರ‍್ಮಕ್ಕೂ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ, ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲ ಸಹೋದರ, ಸಹೋದರಿಯರು, ಗುಡಿ, ಚರ್ಚ್‌, ಮಸೀದಿಗಳು ಸಮಾನ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾನು ಬದ್ಧ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೆ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸೋರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಇಡುಗಂಟು ಸಿಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ!

ನಾಯಕನಾದವನ್ನು ಆತನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ, ವಿಧಾಯಕ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಜನರು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಆತ ಸೋತರೂ, ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಜನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆತ ನಿಜವಾದ ನಾಯಕ. ಐಐಟಿ, ಐಎಎಂಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ನೆಹರು, ʼ ಜೈ ಜವಾನ್, ಜೈ ಕಿಸಾನ್ ʼ ಘೋಷಿಸಿದ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನಾಯಕರೆನ್ನಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ.

ಆಕೆ ಸಹ ವಿದೇಶಿಯರ ಇಂತಹ ಮೋಜು, ಮಸ್ತಿಯ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಖಾಯಂ ಬಫೂನ್ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಳು.  ಆಕೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ಆಟಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. 

ಈಕೆ ಓರ್ವ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಳು.  ಈಕೆಯ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಣ್ಣೀರು ನುಂಗಿ ಬದುಕಿದ್ದಳು.  ಆಕೆ ಸಾವಾದ ೧೮೭ ವರ್ಷಗಳು ಸಹ ಆಕೆಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಷೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯರಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ನೀವು ನಂಬಲೇಬೇಕು.

ಆಕೆಯ ನಾಮಧೇಯ ಸಾರಾ ಬಾರ್ಟ್ಮನ್ ಎಂದಾಗಿತ್ತು.  ಆಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುರದೃಷ್ಟ ಮನುಷ್ಯಳು ಎಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಆಕೆ ೧೭೮೯ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಈಸ್ಟ್ರನ್  ಕೇಪ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶೀಯರನ್ನು ಗುಲಾಮರಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಸಮಯ.  ಎರಡು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು.  ಆಕೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಾದ ನಂತರ ತಂದೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.  ಆಕೆ ಕೊಯೆ ಕೊಯೆ ಸಮುದಾಯದವಳಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.   ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯ ಖಂಡದ ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಬದುಕು ಕಗ್ಗತ್ತಲೆಯಿಂದಲೇ ಮುಗಿದಿತ್ತು.

ಆಕೆಯ ಉಬ್ಬಿದ ಬಂಪ್ ಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರೆನ್ನದೆ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಭೀಡೆಯಿಂದ ಮುಟ್ಟಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಆಕೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೋಗಳಿಗಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ಷೋಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶ ಸಿರಿವಂತರ ತಿಕ್ಕಲುಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಅಡವಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದು, ಉಬ್ಬಿದ ಬಂಪ್ ಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ನಾಚಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಆಕೆಗೆ ಷೋ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯ ಕೆಲವು ನೈಜ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.

ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಮಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ  ಲಂಡನ್  ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಯಾವುದೇ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಇವೆಲ್ಲಾ ನೆಮ್ಮದಿ ಕದಡಿದ ವಿಚಾರಗಳಾಗಿದ್ದುವು.  ಆಕೆಯ ಆಕಾರವೇ ಮುಳ್ಳಾಗುವ ಹಾಗೆ ಜನರು ವರ್ತನೆಗಳಿದ್ದುವು.

೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಇದು ಆಕೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋವು ತರಿಸಿತ್ತು.  ಆಕೆಯ ಮಾಲೀಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೂ ಆಕೆ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಾಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕಾಯ್ತು.

೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೧೫ರಂದು ಸಾರಾ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾಳೆ.  ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ಸಹ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವ ನೀಡದೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಆಕೆಯ ಉಬ್ಬಿದ ನಿತಂಬಗಳನ್ನು ಅಮಾನವೀಯವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದಿನಂತೆ ಆಕೆಯ ಬದಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಕೆಯ ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಷೋ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಕೆಯ ದೇಹ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಒಂದು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಆಕೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಸಾರಾ ಹೇಗಿದ್ದಳು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಇಂತಹ ಅಮಾನವೀಯ ನಡವಳಿಕೆ ೧೯೯೪ರವರೆಗೂ ಅವಿರತವಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತು.

೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದಾಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾರಾಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆದರು.   ಸಾರಾ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೂ ಆಕೆಯ ದೇಹದಿಂದ ಹೇಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಕೆಲವರು ಹಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆ ಅಮಾನವೀಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು.

ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾರ ನಿರಂತರವಾದ ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ ಸಾರಾ ದೇಹಕ್ಕೆ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ದಫನ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಿತು.  ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಸಾರಾಳ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಫ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳಿಸಲಾಯ್ತು.

ಆಕೆಯ ಹುಟ್ಟಿದ ಊರಾದ ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಕೇಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಓರ್ವ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ನೋವಿಗೆ ಕೊನೆ ಹಾಡಲಾಯಿತು.   ಇಂದು ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ಹಡಗಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯೊಂದು ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ತನ್ನ ಸಭಾಭವನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದೆ.   

ನಿರಂತರ ನೋವುಂಡ ಆಕೆಯ ದೇಹ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಚಿರಶಾಂತಿ ಸಿಗಲೆಂದು ಕೋರುತ್ತಾ.. ಓಂ ಶಾಂತಿ

– ನಳಿನಾ ಧರ್ಮರಾಜ್

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತಂಡವೊಂದರ ಜಾಲವನ್ನು ಬೇಧಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಧಿತ ಆರೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರೂ ತಮಿಳುನಾಡು ಮೂಲದವರು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ 20 ದಿನದ ಹಸುಗೂಸನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ ನೇರವಾಗಿ ಪೊಲೀಸರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಈ ತಂಡ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಣ್ಣನ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ, ಮುರುಗೇಶ್ವರಿ, ಹೇಮಲತಾ ಹಾಗೂ ಶರಣ್ಯ ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ವರು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ‌.

ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ 20 ದಿನದ ಗಂಡು ಮಗುವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೇರವಾಗಿ ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ನಂತರ ಹಸುಗೂಸನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆರೋಪಿಗಳು ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಹಣ ಪಡೆದು ಹಸುಗೂಸುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಾಗದ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಜಾಲದ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನರು ಇರುವ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಗು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದವರಿಗೂ ಆಪತ್ತು ಎದುರಾಗಲಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ತನಿಖೆ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.