ಪಕ್ಷದ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಾಯಕ ರಾಮ್ ಮಾಧವ್ ಅವರನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಜೆಪಿ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ–ಅಮಿತ್ ಶಾ ನೇತೃತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದ ಮಾಧವ್ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಈ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಮಾಧವ್ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಯವೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹದಗೆಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಯುವಜನರು ಮೋದಿ ಅವರ ‘ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕ’ ಎಂಬ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಈ ನೇಮಕ ನಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಕೇವಲ 2 ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಮಾಧವ್ ಅವರ ನೇಮಕ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ ಜೆನ್‌ಝಡ್ ಯುವಜನರಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ, ಮೀಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಅಲೆ ಹರಿದುಬಂತು. ಹಲವು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರು ಬಿಜೆಪಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ಹೊಸ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಇದು ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ “ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದದ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವಷ್ಟೇ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಕಾರ, “ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ.

2020ರ ಮಾರ್ಚ್ 11ರಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಜಿ. ಕಿಶನ್ ರೆಡ್ಡಿ, “‘ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್ಸ್’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಉತ್ತರ ನೀಡಿ, “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದವೂ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಂಗತಿಗಳೇ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ! ನೂರಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ, ಪರಿವಾರ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಬಹುಹೆಡೆಗಳ ಸಂಘಟನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದ ಬಳಿಕ ಮಾಧವ್ ಅವರು “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಂಧನ ತುಂಬಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್‌ಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬೇಕೇ?” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ!

“ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡುವಷ್ಟು ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿ ಅವರ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವು ಪಾರಿವಾಳಗಳ ಹಿಂಡಿನ ನಡುವೆ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮಾಧವ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಪಿ. ಚಿದಂಬರಂ ಅವರ “ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯ ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಡಿಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಂತರ ಮಾಧವ್ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾ, ಇಂತಹ “ವಾದ-ವಿವಾದಗಳು ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕವಾಗಿರಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಕೂಡ “ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್” ಮತ್ತು “ಖಾನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ಯಾಂಗ್”ನಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಹಾಗೆ, ಮಾಧವ್ ಅವರೂ ತಮ್ಮದೇ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಖಾನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಗತಿ.

ಮೋದಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಧವ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಾವೋವಾದಿಗಳಿಗೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (ಯುಪಿಎ) ಸರ್ಕಾರವೂ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮೋದಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ, ಮೋದಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸಿರುವುದು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮಾಧವ್ ಅವರ ಈ ಚಾಣಾಕ್ಷ ವಾದ ಇಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಮಾತಿಗೆ ತಲೆಬಾಗದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರು, ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸರು ಹಾಗೂ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ದತ್ತಾಂಶಗಳಿವೆ.

“ಅರ್ಬನ್ ನಕ್ಸಲ್”, “ಲ್ಯೂಟನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಗ್” ಮತ್ತು ಈಗ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಪದಗಳೆಲ್ಲವೂ ಹಿಂದೂತ್ವದ ಬಲಪಂಥೀಯರ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ್ದ ಎಡಪಂಥೀಯ-ಕೇಂದ್ರಾಭಿಮುಖ ಹಾಗೂ ನೆಹರೂವಾದಿ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಈ ಪದಗಳು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಶಿ ಒಮ್ಮೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: ಎಡಪಂಥೀಯರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವರ ಚಿಂತನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೋಶಿ ಅವರ ಈ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಮನೋಭಾವವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲೇ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.

ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ನಡೆದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ ಇದೇ ಮನೋಭಾವವೇ ಬಹುಶಃ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯುವಜನ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಲೋಕನಾಯಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರನ್ನು ಇಂದಿನ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಸುಲಭವಾಗಿಯೇ ಆ ಹೆಸರಿನಡಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಿಕೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ದಮನಕಾರಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದೇ ಅವರ ಪಾಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ “ದೇಶವಿರೋಧಿ” ಕೃತ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಂದಿನ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲಿನ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎಪಿಎ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ), ದೇಶದ್ರೋಹದಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ, ವಿಚಾರಣೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಒಮ್ಮೆ ಜೆ.ಪಿ. ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮರೆಗುಳಿತನ ಬಂದಂತಿದೆ.

ಮಾಧವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಬದಿಗಿಡುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಒಳಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದರ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜೆನ್‌ಝಡ್, ಜೆನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫಾ ಪೀಳಿಗೆಯ ಚಳವಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾರಿ ಸಾರಿ ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಚಳವಳಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪದೇಪದೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕೋಮುವಾದಿ ಮತ್ತು ಅತಿರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸವೆದುಹೋಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿ ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಮತ್ತು ನೀರಸವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಈ ದಮನಕಾರಿ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಮೋದಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಕಂಗೆಡಿಸಿವೆ ಎಂದು ಮಾಧವ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ದೇಶದ ಯುವಜನರು “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 16 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಜನರು ಇಂದು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಲು ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಅಪಾರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಯುವಜನರು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ “ಅಮೃತ ಕಾಲ” ಮತ್ತು “ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ” ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುವ ಹಿಂದೂತ್ವವಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಅವರ ಬಳಿ ಸಮಯವಿಲ್ಲ.

2019ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಮರುದಿನವೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಇದೇ ಮಾಧವ್. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು, “ಸುಳ್ಳು ಜಾತ್ಯತೀತವಾದಿ/ಉದಾರವಾದಿ ಕೂಟಗಳ ಖಾನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಗದ್ದಲವು ದೇಶದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಮೋದಿ-2 ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಕೂಟದ ಉಳಿದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ವಲಯಗಳಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಇಲ್ಲಿಯೂ “ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್”ನ ಛಾಯೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ? ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಕಲ್ಪನೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಎರಡೂ ಒಂದು ಹಂತದ ದಣಿವಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿವೆ ಎಂದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿಯೇ ವಾದಿಸಬಹುದು. ಯುವಜನರ ಈ ನೇರ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಅವರ ಅಸಹನೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಮ್ ಮಾಧವ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಇದು ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಎಂ.ಕೆ ವೇಣು ಅವರು  ದಿ ವೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ Ram Madhav Is Back But BJP's 'Dimagi Naxal' Playbook Has Expired ಲೇಖನದ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ

ಈ ಪ್ರಕರಣವು 2020ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿಭಾಗ (Economic Offences Wing) ದಾಖಲಿಸಿದ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಆಧರಿಸಿ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ED) ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ವಿದೇಶದಿಂದ ನ್ಯೂಸ್‌ಕ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಬಂದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

2021ರಲ್ಲಿ, ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (PMLA) ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಪುರಕಾಯಸ್ಥ ಅವರ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಜಾಲತಾಣದ ಕಚೇರಿ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತ್ತು.

ಈ ವರ್ಷದ ಮೇ 29ರಂದು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನೀನಾ ಬನ್ಸಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ (ಇಡಿ) ಪ್ರಕರಣ ಎರಡನ್ನೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಜೂನ್ 10ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ.

ಇ-ಮೇಲ್ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪುರಕಾಯಸ್ಥ ಅವರು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಸಮಯ, ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳು, ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ‘ದಿ ವೈರ್’ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಸಂಪಾದಿತ ಭಾಗಗಳು ಕನ್ನಡಾನುವಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ‘ಘೋಷಿಸದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಿರಿ. ಈ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದೇ?

“ಮೊದಲು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡೋಣ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಯಾವಾಗ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದೇ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ದೇಶಗಳಂತೆ ಭಾರತವೂ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿತ್ತು? ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ, 1976ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು — ಎಡಿಎಂ ಜಬಲ್ಪುರ್ ವಿರುದ್ಧ ಶಿವಕಾಂತ್ ಶುಕ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣ —ದ ನಂತರದ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ ಏನೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಬಂಧನ ಯಾವಾಗ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯು ಅನೇಕರನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿತು.”

“ಈ ಬಾರಿ ನಾವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (ಪಿಎಂಎಲ್‌ಎ) ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆ (ಯುಎಪಿಎ) ಮುಂತಾದ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಹಾರಗಳ ಅವಕಾಶ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ನಾವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ನಮಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.

ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವೆಂದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಾವು ಹಿಂದಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳಲ್ಲ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ನಾವು ಕೂಡ ‘ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು’. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲಾದ ಆರೋಪಗಳು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಭೇಟಿಗಾಗಿ (ಮುಲಾಖಾತ್‌ಗಾಗಿ) ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ, ಆ ಭೇಟಿಗಳೇ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದವು.”

• ನೀವು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬಹುದೇ?

“ಈ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ! ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಸಹನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಾನವೀಯ ಬೆಲೆ. ಇಂತಹ ಅನುಭವಗಳು ಜನರನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಹ ಕೈದಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಹೀಗಿತ್ತು — ‘ಕೊನೆಗೆ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಹೊರಬರಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.’”

• ಈ ಅನುಭವವು ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದೊಳಗಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅರ್ಥೈಸಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತೇ? ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತವರು ಇದ್ದರೇ? ಅಥವಾ ನೀವು ಬೆಂಬಲ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದವರು ಇದ್ದರೇ?

“ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ! ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ‘ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು’ — ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಲಿ — ರಾಜ್ಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಇತಿಹಾಸವೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ನೀವು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರದಾಗ ನೀವು ಏನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.”

• 2023ರ ಬಂಧನದ ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ?

“2021ರ ಇಡಿ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 2023ರ ಬಂಧನದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಆ ಸಮಯವನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಡಕ್ಟಿವ್ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆ.”

• ನಿಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬಹಳ ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ನಂತರದ ಅನುಭವಗಳು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆಯೇ? ಹಾಗೆಯೇ, ಹಿಂದೆ ನೀವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತಿದ್ದೀರಾ?

“ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು! ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ನೀವು ಯಾವುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯ ಕಳೆಯಿರಿ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಿಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಬೇಡಿ. ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾಜದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡೇ ನಾವು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು.”

• ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಡುವೆಯೂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬರಲು ಬಯಸುವ ಯುವಕರಿಗೆ ನೀವು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ?

“ಇಂದಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ತಮಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಧನಗಳೂ ಅವರ ಬಳಿ ಇವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮಂತಹ ಹಿರಿಯರ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು ಎಂದರೆ, ನಾವು ಹಿಂದೆ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡದೆ, ಯುವಕರಿಗೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಏನು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹೌದು, ನಾವು ನಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ನಾವು ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆವು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡಬೇಕು — ನಮ್ಮ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಬೇಡ!”

• ಹಾಸ್ಯವು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದಾಳಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೈಲುವಾಸದ ನಡುವೆಯೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ?

“ಹಿಂದಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು ಎಂದು ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ — ‘ನೀವು ನಗುತ್ತಾ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಳುತ್ತಾ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಬಹುದು. ಆಯ್ಕೆ ನಿಮ್ಮದು!’ ಆಗಲೂ ನಾನು ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ಮತ್ತು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಒಮ್ಮೆ ನೀವು ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ!”

ದಿ ವೈರ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ: ‘Society, History Judge What You Did When Things Were Not Normal’: Prabir Purkayastha

ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2026 ರ ಬುಧವಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮತದಾನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಬದಲು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಸೋನಾರ್ಪುರ್ ದಕ್ಷಿಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರೋಡ್‌ಶೋ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ದಕ್ಷಿಣ 24 ಪರಗಣ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್‌ಶೋ ವೇಳೆ ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರ ವಾಹನದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಜನರ ಕಡೆಗೆ ಕೈಬೀಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಮಿತ್ ಶಾ ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಬಿದಿರಿನ ಬೇಲಿಯಾಚೆ ನಿಂತು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದವರ ಜೊತೆ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ವೀಡಿಯೋ. ಈ ವೇಳೆ, ಮುಂಬರುವ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಅವರು ಜನರನ್ನು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಮತ ಹಾಕುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.ಮೂರು ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಬಳಿಕ, ಈ ಬಾರಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿ ಚುನಾವಣಾ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಯಿತು.

2019ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳ ಬಳಿಕ ಅಮೀತ್ ಶಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಫೈಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದೃಶ್ಯವು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಾದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದ್ದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370 ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಚ್ಚರಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, 2024ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿಯ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತ ಸಿಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾದ ಬಳಿಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.

ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯ ನಂತರದ ನಾಯಕ ಎಂದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಮುಖಂಡರಿದ್ದರೂ ಪಕ್ಷದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ನಾಯಕನಾಗಿಯೂ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಮೋದಿ ಅವರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎರಡನೇ ನಾಯಕನೇ? ಅಥವಾ 2029ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, 2024ರಂತಹ ಫಲಿತಾಂಶ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯೋಜನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯೂ ಇದೆ.

ಜೋಯಾ ಹಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸದಾ “ಚುನಾವಣೆ ಮೋಡ್”ನಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬಿಜೆಪಿ ಈಗ 2029ರ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಂತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದಗಳು, ಆಪರೇಷನ್‌ ಸಿಂಧೂರ್ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಎದುರಾದ ಕಷ್ಟಗಳು, ಪಕ್ಕದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ, ಗಾಜಾ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ನಿಲುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಟೀಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಮೋದಿ ಅವರ “ವಿಶ್ವಗುರು” ಇಮೇಜ್‌ಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಜೋಯಾ ಹಸನ್ ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ: “ಯಾವಾಗಲೂ ಚುನಾವಣಾ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಜೆಪಿ, ಈಗ 2029ರತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ತನ್ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಇದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. SIR, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ (delimitation), ಹಾಗೂ ‘ಒಂದು ದೇಶ, ಒಂದು ಚುನಾವಣೆ’ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಗಳಂತಹ ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಬಲಪಂಥೀಯ ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನೂ ಅವರು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಕ್ರಮ ನುಸುಳುಕೋರರುʼ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

“ಈಗ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ಎರಡನೇ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಪ್ರಭಾವ

ಬುಧವಾರ ನಡೆದ ಮಹತ್ವದ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಮತದಾನದ ಮುನ್ನ ಅಮಿತ್ ಶಾ ದೊಡ್ಡ ರೋಡ್‌ಶೋ ನಡೆಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ 2024ರಿಂದಲೇ ಕಾಣಿಸತೊಡಗಿದೆ. 2024ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ 188 ಚುನಾವಣಾ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಕೇವಲ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮಾತ್ರ; ಮೋದಿ 206 ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2025ರ ಬಿಹಾರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಳಿಕ ಬಿಜೆಪಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಈ ವೇಳೆ ಅಮಿತ್ ಶಾ 36 ಚುನಾವಣಾ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರೆ, ಮೋದಿ ಕೇವಲ 15 ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಿಹಾರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಿತೀಶ್‌ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಬಿಜೆಪಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಾಗ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವೇಳೆ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದವರು ಅಮಿತ್ ಶಾ.

ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ, ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಎನ್‌ಡಿಎ ಮುಖಂಡ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣರಾದವರೂ ಅಮಿತ್ ಶಾ. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ Special Intensive Revision (SIR) ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, “ಚುನಾವಣಾ ಸುಧಾರಣೆ” ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದವರು ಅಮಿತ್ ಶಾ. ಆ ವೇಳೆ ಅವರು “ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರು” ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ “ಗುರುತಿಸಿ, ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಹೆಸರುಗಳು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವರ ನಾಗರಿಕತ್ವವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.

ಕಳೆದ ವಾರ, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ (delimitation) ಕುರಿತಾಗಿ ತರಲಾಗಿದ್ದ ಸಂವಿಧಾನ (131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.

ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ತಂದಿದ್ದ ಸ್ಪೀಕರ್ ಓಮ್‌ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದವರೂ ಅಮಿತ್ ಶಾ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟೀಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡಿರುತ್ತೀರಿ. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುದ್ದಿ ತಾಣಗಳು, ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು, ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೂ ಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ 2024ರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಆರಂಭಿಸಿದ “ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್”ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾರ ವಿಷಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರಿಗೆ ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.

ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವದತ್ತ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆ 2019ರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾದ ಬಳಿಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಮೋದಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

“2019ರಲ್ಲಿ ಯುಎಪಿಎ (UAPA) ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಇದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ನಂತರ ವಿಧಿ 370ರ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಸಿಎಎ (CAA) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋದಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ: ದಿ ಮ್ಯಾನ್, ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕ ನಿಲಾಂಜನ್‌ ಮುಖ್ಯೋಪಾದ್ಯಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

“ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಅವರು ದೇಶದ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಎರಡೂ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಾ ಮತ್ತು ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾ ಅವರು ಮೋದಿ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಶಿಷ್ಯ. 2002ರಿಂದಲೇ ಅವರು ಮೋದಿ ಅವರ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕನಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಅದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿ ನೀಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮೋದಿ-ಶಾ ಅವರ ದೀರ್ಘ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ

ಬಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುವ ಅಮೀತ್‌ ಶಾ ಮತ್ತು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಅವರ ಸಂಬಂಧ 1980ರ ದಶಕದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದು, ಶಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು The Caravan ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಶಾ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಘಟಕವಾದ ಎಬಿವಿಪಿ ಸೇರಿದರು. 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು — ಇದು ಮೋದಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುಂಚಿನದ್ದು.

ಮೋದಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಖಾತೆಯ ಕಿರಿಯ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವೂ ಸೇರಿತ್ತು.

2016ರಲ್ಲಿ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ ನಿಲಾಂಜನ್‌ ಮುಖ್ಯೋಪಾದ್ಯಾಯ ಅವರು ದಿ ವೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ಅವರ ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 2010ರ ಜುಲೈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆ ವೇಳೆ ಸಿಬಿಐ ಸೋಹ್ರಾಬುದ್ದೀನ್ ನಕಲಿ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶಾ ವಿರುದ್ಧ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಬಂಧನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಮೋದಿ ಅವರ ದೆಹಲಿ ಪ್ರವೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶಾ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಬಂಧನದಿಂದ ಆ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವೇಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಬರೆದಿದ್ದರು.

ಶಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು “ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷದ ಬೇಟೆ” ಎಂದು The Caravan ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 2002ರ ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕುಸಿದಂತೆಯೇ, ಶಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರಲ್ಲಿ 2013ರ ‘ಸ್ನೂಪ್‌ಗೇಟ್’ ಪ್ರಕರಣವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯ ಫೋನ್ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ಗೆ ಅವರು ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರೆಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು.

ಸೋಹ್ರಾಬುದ್ದೀನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, 2012ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತೆ ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ನಂತರ ಶಾ ಸಂಘಟನೆಯೊಳಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮೋದಿ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸಹಚರ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಉಪನಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.

2014ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಳಿಕ ಮೋದಿ ಅವರು ಶಾ ಅವರನ್ನು “ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಮ್ಯಾಚ್” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಾ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (2019) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಶಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೋದಿಯ ಆಪ್ತ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೇನು?

2024ರ ನಂತರ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದಂತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮೋದಿ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಎಂದು ವೀಕ್ಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಗಳು ಶಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲ; ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಶಾ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಹಿಂದುತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

“ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಮಗಳು ಇಬ್ಬರ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯವೇ. ಶಾ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಪಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿರುವ ನಾಯಕ. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೋದಿ ಅವರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರ ಇನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು.

“2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮೋದಿ ಅವರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಅದಾದ ನಂತರವೇ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಇಂತಹ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ನೀವು ನೋಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಯದ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋದಿ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಫಲತೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಯಶಸ್ಸಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಫಲವಾದರೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಶಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಣದಾಚೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

“ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಸ್ಪರರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಮೋದಿ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಾಯಕ. ಅವರ ಕರಿಶ್ಮಾ, ಭಾಷಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಶಾ ಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ

ಈಗ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ 75 ವರ್ಷ ಮೀರಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದ ವಯೋಮಿತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ಎಲ್‌.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಶಿ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ 2029ರತ್ತ ಸಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ನಂತರದ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಮೋದಿ ನಂತರದ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಾತ್ರ ಏಕೈಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದ ವಲಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್‌, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವೀಸ್ ಹಾಗೂ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಸೇರಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂವರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕತ್ವದ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

“ಮೋದಿ ನಂತರ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವರು ನಾಯಕತ್ವದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು. ಮೋದಿ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಅವರು ಹೊರಬಂದರೆ, ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರುಸಂರಚನೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬಲವಾಗಬಹುದು. 2004ರ ನಂತರ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೇಗೆ ಕುಗ್ಗಿತೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯದ ‘ರಾಜ’ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ,” ಎಂದು ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಲೇಖನ: ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ, ದಿ ವೈರ್

ಈ ಕ್ರೊನೋಲಜಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಕೊಳ್ಳಿ:

ದೃಶ್ಯ ಒಂದು: ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳು. ಹೊಸತನ ಆರಂಭವಾದ ಭಾವನೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳದ (ಸಿಬಿಐ) ಹಂಗಾಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ತ್ರಿನಾಥ್ ಮಿಶ್ರಾ, ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಗಣ್ಯರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಾತನ್ನು ಸೀರಿಯಸ್‌ ಆಗಿ ತಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಶೋಧ ತಂಡವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೇ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ಹೊಸ ಹಂಗಾಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.

ದೃಶ್ಯ ಎರಡು: ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ವರ್ಚಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಲು ದೇಶ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ “ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು” ಆಕರ್ಷಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ವೇದಿಕೆಯಾದ ವೈಬ್ರಂಟ್ ಗುಜರಾತ್‌ನ 2013 ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್. ಅವರು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ “ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಓಟಗಾರನಾಗಬಲ್ಲ” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ ಸಾರಿ ಹೇಳಿದರು.

ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಡ್ಜ್‌ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಾರತವು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ತನ್ನ ಪಂದ್ಯಾಟಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. “ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತದ  ಸಾಲ ಮಾಡಿ ವಂಚಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದರು” ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ರಾಬ್ಟ್ರೀ ದಿ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ರಾಜ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶೀತಲಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸುವ ಕತೆಯಾಗಿದೆ.  “ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್” ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

ದೃಶ್ಯ ಮೂರು: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2016. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನ. ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಮೋದಿ ಒಂದು ದಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅವರು ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ:

“ಭಾರತವು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಿರಾಶಾವಾದದ ಬದಲು ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಹೋಗಿ ದಕ್ಷತೆ ಬಂದಿದೆ,  ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ಮುಕ್ತ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇದ್ದ ಕೆಂಪು-ಪಟ್ಟಿಯ ತಡೆಗೋಡೆ ಈಗ ತೆರವಾಗಿದೆ.”

ದೃಶ್ಯ ನಾಲ್ಕು: ಈಗ ಆಗಸ್ಟ್ 2025. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ, “ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಕ್ಕೆ 2,929 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಿಬಿಐ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಶೋಧ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ,” ಎಂಬ ವರದಿ ಬಂತು.

ನವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ ಎಂಬುದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳತಕ್ಕ ವಿಚಾರ.

ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಹಾಡಿಹೊಗಳಿದ್ದ “ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ಮುಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ”ಯ ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈಗ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸುವುದು?

ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಾಳಿ ಇಡಲು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನಾವು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುನೋಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು. ಅವರನ್ನು “ದಿವಾಳಿಯಾದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ” ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಸುಲಭವಾದರೂ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಫೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಅಥವಾ ಅಪವಿತ್ರವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವವರು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವರು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗಲೂ ಈ  2,929 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತ.

ಹಾಗಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ: ಏಕೆ? ಈಗ ಏಕೆ?

ಈಗಾಗಲೇ, ಇಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ” ಗಳಿಂದ “ಚಾಣಕ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ದೇಶ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಧೀರೂಭಾಯ್ ಅಂಬಾನಿಯವರ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಸಿಬಿಐ ಗಮನ ಹರಿಸಿರುವುದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಡಿಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಪ್ತ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ “ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ” ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಿಸಿದ್ದರೆ, ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರ ಮೇಲೆ – ಇತರ ಅನೇಕರು ತೆತ್ತ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ತೆರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ? ಈ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯು ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿರಬೇಕು, ಬದಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದು. ಕಳ್ಳರ ನಡುವಿನ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ನಿಯಮವೊಂದು ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂಬಾನಿ ನಿವಾಸದ ಮೇಲೆ ಸಿಬಿಐ ಶೋಧ ನಡೆಸಿದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಅಥವಾ, ಭಾರತ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಬಿರುಕು ಇದೆಯೇ? ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು (ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆದಾರರು) ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಮತ್ತು, ಮೋದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ? ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಕ್ತಪಾತ ಇರುತ್ತದೆ. “ಅಪರಾಧಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು” ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿಯಮಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.

ಅಥವಾ, ಮೋದಿ ಆಡಳಿತವು ನೈತಿಕ ಸದಾಚಾರದ ಹೊಸ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆಯೇ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಜಿಯನ್ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ? ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಹೋರಾಟದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ವಂಚಕರೊಂದಿಗಿನ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಇದು “ನೌ ಸು ಔ ಚುಹೆ ಖಾ ಕರ್ ಬಿಲ್ಲಿ ಹಜ್ ಕೋ ಚಲಿ ” ಪ್ರಕರಣವಾಗಿರಬಹುದೇ?

ಮತ್ತು, ಹಾಗಾದರೆ, ವಿದೇಶಿ ಆಂಗಲ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಂತರ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಟ್ಟ ತಿರುವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಂಕದ ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ನಾಯಕರ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ಯಮಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಈ ರೀತಿಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯು ಕ್ರೋನಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂನ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮಾದರಿಯು ಒಬ್ಬರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಕ್ರೋನಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ-ಸಿಬಿಐ ಸಂಚಿಕೆಗೂ ಮುಂಚೆಯೇ, ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೋ ಕೊಳೆತಿದೆ ಎಂದು ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಮೂಗುಗಳಿಗೆ ವಾಸನೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಧಂಖರ್ ರಹಸ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಬಗೆಹರಿಯದೆ ಆತಂಕಕಾರಿ ಬಾಕಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ, ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯ ಮೇಲೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ದಾಳಿಯಿಡುತ್ತವೆ. ಯಾರೋ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎರಡೂ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ದಿ ವೈರ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Anilbhai Dhirubhai Ambani Gets a Visit From the CBI ನ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ

ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ವಾಗ್ವಾದವಲ್ಲ. ಇದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಒಂದು ದಶಕದ ದಾಖಲಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ಮಹದೇವಪುರದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆ, ಆದರೂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಭವ ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಯೋಗದ ದತ್ತಾಂಶ, ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಹಗರಣಗಳು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಹದೇವಪುರದ ಕಥೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಂತ ಕೈಪಿಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈಪಿಡಿ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.4ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿವ್ವಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೆ “ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತಗಳ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು” ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಶೇ.4 ರ ಗಡಿಯು ಸಿಂಗಲ್‌ ರಿವಿಷನ್‌ ಸೈಕಲ್‌ಗೆ ಆಯೋಗದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಹದೇವಪುರದಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶವು ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಮತದಾರ ದತ್ತಾಂಶವು ತೀವ್ರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯೋಗವು ಸ್ವಂತ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ವಿಶೇಷ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.

ವಿವರಣೆ:

• ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ಶೇ.5.5 ರಿಂದ ಶೇ.6.8 ರವರೆಗೆ ಇತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಆಯೋಗದ ಶೇ.4 ರ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.
• ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.8.54 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2023 ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು 2024 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ನಡುವೆ, ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.8.54 ರಷ್ಟು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಸಿಂಗಲ್‌ ರಿವಿಷನ್‌ ಸೈಕಲ್‌ ಆಯೋಗದ ಶೇ.4 ರ ಕೆಂಪು ಗೆರೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಮೀರಿತು. ಆಯೋಗ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕಿತ್ತು.

ಇದು ನಗರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 2008 ರಿಂದ 2024 ರವರೆಗೆ ಮಹದೇವಪುರದ ಶೇ.140 ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಅದೇ ಬೆಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತರ ಏಳು ವಿಧಾನಸಭಾ ಭಾಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿತು. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿಯಂತೆ, ಎರಡನೇ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾಗವಾದ ಸರ್ವಜ್ಞನಗರವು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ.26.5 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. ಉಳಿದ ಆರು ಭಾಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮಹದೇವಪುರದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದ ಸತ್ಯ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಸಾಧಾರಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಇದು “additional layers of cross-verification” ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

ದತ್ತಾಂಶವು ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಮಹದೇವಪುರವು ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ವಿಚಲನವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೂ ಅದು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲಿತ ಹಗರಣಗಳು

ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ ನೀರಸವಾಗಿತ್ತು.

2017 ರಲ್ಲಿ, ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ “ಮಿಲಿಯನ್ ವೋಟರ್ಸ್ ರೈಸಿಂಗ್” ಎಂಬ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಆಳವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ವರದಿಯಂತೆ, ಶೇ.66 ರಷ್ಟು ಮತದಾರರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಆಕ್ರೋಶಿತರಾದರು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಇದರಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗದ ನಾಗರಿಕರು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಂದರು.

ನಂತರ, 2022 ರಲ್ಲಿ, ಚಿಲುಮೆ ವಿವಾದವು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಒಂದು ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿತು. ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಮಿನಿಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ನಗರರಾಡಳಿತದಿಂದ ‘ಮತದಾರರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು’ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಚಿಲುಮೆ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಎನ್‌ಜಿಒ ಮೇಲೆ, ಮತದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಳಿಸಲು ಬಳಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು.

ಸರ್ಕಾರಿ ತನಿಖೆಯು ನಂತರ ಚಿಲುಮೆ “ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ” ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಖಾಸಗಿ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೂ “ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ತನಿಖೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಜಾಗೃತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹದೇವಪುರವು ಚಿಲುಮೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಬ ವಿಡಂಬನೆ

ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2025 ರಂದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಡೆಸಿದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರ 1,00,250 “ಕದ್ದ ಮತಗಳ” ಆರೋಪಕ್ಕೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಏರಿಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಗರಣಗಳು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಆರೋಪವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿವರವಾದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಆಯೋಗವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ತಜ್ಞ ಅಭಿಷೇಕ್ ಮನು ಸಿಂಗ್ವಿ ದಿ ಹಿಂದೂಗೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಆಯೋಗವು ತಕ್ಷಣವೇ “ಸಂದೇಶವಾಹಕನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತು – shooting the messenger and ignoring the message.”

ಆರೋಪವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಯೋಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು, ರಾಜಕಾರಣಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗ್ವಿ ಕಾನೂನು ದೋಷವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಈ ನಿಯಮವನ್ನು “ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಕರೆದರು. ಪ್ರಮಾಣವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚುನಾವಣಾ ವಿವಾದಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು “ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೃಹತ್‌ ವಂಚನೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಅಸಾಧ್ಯ ಕಾನೂನು ಭಾರವನ್ನು ಹೇರಲು ಹೊರಟಿದೆ. ಆಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡದೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಸಿಂಗ್ವಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪೊಲೀಸರು ಕಳ್ಳರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ದೂರುದಾರನಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವಂತೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಿದರು.

ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯ

ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಬದ್ಧರಾದವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ. ಮಹದೇವಪುರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಿದೆ. ಈಗ, ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಬೇರೆ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಲೆಗೆ ತಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿಂಗ್ವಿ ಕೇಳಿದಂತೆ, “ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾವಲುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ… ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ಕಾಯದಿರೆ ಬೇರೆ ಯಾರುಕಾಯುತ್ತಾರೆ – When constitutional custodians… abdicate their responsibilities… Who will guard the guardians if not the opposition?”

ಮಹದೇವಪುರದ ಕಥೆಯು ಈಗ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಎಂದಿಗೂ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸದ ಕಾರಣ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ್ ಹತ್ಯಾ ದಿವಸ್ – ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ಯೆಯ ದಿನ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕಾಳಜಿ ಒಂದು ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ದೇಶ ಮತ್ತೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯಾನಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಇಂದು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಗೆದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆಗ ಅವರು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?

(ಅನುವಾದಕರ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಸದ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಮೋದಿ ಹೋಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಬಂದರೆ ಮೋದಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಮಾಡಬಹುದು)

ಅವರು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು, ಬಹುಶಃ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಊಹೆಯನ್ನೂ ಮಾಡದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನೋಟು ರದ್ದತಿ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಯಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮುಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತಯಾರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಾಶವಾಗಬಹುದು; ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕುಸಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಜನರು ನೂರಾರು ರುಪಾಯಿ ಹಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ದಿಕ್ಕುಗೆಡಬಹುದು. ಸಂವೇದನೆಯೇ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಂತೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಡ ಜನರನ್ನು “ಘರ್ ಮೇ ಶಾದಿ ಹೈ, ಪೈಸೆ ನಹೀಂ ಹೈ (ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ಹಣವಿಲ್ಲ)” ಎಂದು ಅಣಕಿಸಿ ನಗುತ್ತಾರೆ. ಲೀಡರ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹುಚ್ಚುತನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಟೀಕಾಕಾರನನ್ನೂ “ಭ್ರಷ್ಟ” ಎಂದು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಪಕ್ಷದ ಆ ದುಷ್ಟ ಪ್ರಧಾನಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಹಾಗಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರಧಾನಿಯು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾಡಿದಂತೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂರ್ಖ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ ಅರಾಜಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕುಂಟ ನೆಪ ಹಾಕುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾರತವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿತೂರಿಯ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಹರಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ‘ಭಾರತವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಬೊಗಳೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

1975 ರಂತಲ್ಲದೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗುರಾಣಿಯಂತೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಬೇಟೆ ನಾಯಿಗಳಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸುದ್ದಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋನಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಧಾನಿಯರು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಚೆಂಡಾಟ ಆಡುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತವೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನಾಗಿ ತಮಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ಲೈಬಲ್ ಎಂದರೆ ವಿಧೇಯರು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಪ್ಲೈಬಲ್ ಎಂದರೆ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರು; ದುಷ್ಟ ಪಿತೂರಿಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವವರು. ಕನಿಷ್ಠ ತಮ್ಮನ್ನು, ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಅವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವಿಎಂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಮಾಟಗಾರರಂತೆ ದೈತ್ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಪರ ಎಂದು ದೂಷಿಸಿ ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಘೋರ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವ ವರದಿಗಾರರನ್ನು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಭ್ರಷ್ಟ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಲವಂತದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

( ಅನುವಾದಕರ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ: ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‌ ಒಂದು ವೇಳೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಊಹೆ. ಈ ಊಹೆಯೇ ಸದ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೈಜವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ)

50 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೇರಿದ್ದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಈ ಹೊಸ ರೂಪವು ಹೆಚ್ಚು ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 1975 ರ ಕಾನೂನು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕಾನೂನನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿತು.ಆದರೆ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸರ್ಕಾರೇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಹುದು. ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಕೋಮುವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು ನರಮೇಧದ ಕರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ದೂರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸರು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತ ಟ್ರೋಲ್‌ ದಾಳಿ ನಡೆಸಬಹುದು, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಭರವಸೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಧ್ವನಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಮರೆಮಾಚಲ್ಪಡಬಹುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಸಹ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡಬಹುದು, ಗಾಜಾದಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧದಂತಹ ದೂರದೇಶದ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಶಾಂತಿಯುತ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲು ಸಹ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಸಮರ್ಥ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಧರ್ಮಾಂಧರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಮುಂತಾದ ಜನಪರ ಸಾಧನಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಷ್ಟು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಈ ಪಕ್ಷದ ಭ್ರಷ್ಟ ನಾಯಕರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ಆಪ್ತ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಭ್ರಷ್ಟ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಹೋಗಬಹುದು ; ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವವರೆಗೆ.

(ಸದ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ರೀತಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ! ಇದು non-state actors ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, non-state actors ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬಹುದು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಡೋಂಗಿ ಬಾಬಾಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೂಂಡಾಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಬಹುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು, ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು, ಏನು ಧರಿಸಬೇಕು, ಯಾರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸೃಜನಶೀಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬೇಷರತ್ತಾದ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸಹ ಸಣ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು, ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಬಂದರೂ ಅದನ್ನು ವಿಧೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟು ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಮತ್ತೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯಂತೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಲು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾವು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುಃಸ್ವಪ್ನಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಈ ಅಮೃತ ಕಾಲವನ್ನು ಏಕೆ ಬಲಿಕೊಡಬೇಕು? ಮೋದಿ ಭಜನೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡೋಣ.

ಲೇಖನ: ಸಂಜಯ್ ಕೆ. ಝಾ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು.

ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು  ಮುಂಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು – ಈಗಾಗಲೇ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ.

ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ, ಲೋಕಸಭಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ನಂತರ ಯೂಟರ್ನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ “ಜಿತ್ನಿ ಅಬಾದಿ ಉತ್ನಾ ಹಕ್” (ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು – ಅಂದರೆ ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು – ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು (ಒಬಿಸಿಗಳು), ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾತೃ ಸಂಘಟನೆಯ ನಡುವೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಒಬಿಸಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸಂಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಒಬಿಸಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ ಲಾಭದಾಯಕ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಮತಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಬಿಜೆಪಿ ಪ್ರಯತ್ನ

ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ದಳ (ಆರ್‌ಜೆಡಿ) ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದಂತಹ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಮತಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಬಿಜೆಪಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಉಪ-ವರ್ಗೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪನ್ನು  ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ  ಮಾಡಿದಂತೆ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಒಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ .

ಈಗ, ಅವರು ಅದೇ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಬಿಸಿಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಒಬಿಸಿ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಿಜೆಪಿ ಕೃತಕ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಳಿತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವಿಭಜಕ ರಾಜಕೀಯವು ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಹೋರಾಟವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ: ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾತ್ರ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿಯೂ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಒಬಿಸಿಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಒಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ಒಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಿಜೆಪಿ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಗೆ ಹೆದರುತ್ತದೆ – ಇದು ಅವರ ಟೋಕನಿಸಂ ಅನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಘ ಪರಿವಾರಕ್ಕೆ ಮಂಡಲ್ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ, ಒಬಿಸಿ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.

ಒಬಿಸಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಕುರಿತು ಮಂಡಲ್ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ವಿಪಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಂತರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದುತ್ವದ ಕೋಮುವಾದಿ ರಾಜಕೀಯದ ಮೂಲಕ ಮಂಡಲ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಲು “ಮಂದಿರ ರಾಜಕೀಯ”ದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಳಸುವವರೆಗೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರೋಧಿಸಿದೆ.

1994 ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ OBC ಗಳಿಗೆ 14% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. 2002–2003ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು OBC ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಇದನ್ನು 27% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 50% ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸವಾಲುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. 2003 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ಸತತವಾಗಿ ಬಂದ ಅವರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪೂರ್ಣ 27% ಕೋಟಾವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ.

ಈ ವಿಷಯವು ಈಗ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಶಿಶ್ ಭಾರ್ಗವ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅದರ ನಿರಂತರ ವಿಳಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. 15(4) ಮತ್ತು 16(4) ವಿಧಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ OBC ಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇರುವ ಗಣನೀಯ ಪುರಾವೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪಾಲನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ಪಕ್ಷದ ಹಠಾತ್ ಯು-ಟರ್ನ್ ಹೃದಯದಿಂದ ಬಂದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ – ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಜೆಪಿ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಂಡಲ್ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅದೇ ಗುಂಪು, ಆತ್ಮಾಹುತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಸಂಘ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಆರು ಸರಸಂಘಚಾಲಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಮಂದಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ . ಇದು ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಕೃತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸದಾ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರುವಾಗ, ಅರ್ಜುನನಿಗಿಂತ ಏಕಲವ್ಯ ಉತ್ತಮ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಏಕಲವ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನ ಗುರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು ತನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ರಾಜಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ಏಕಲವ್ಯನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ.

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯು  ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳದಂತಹ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ತಿರುಚಿದರೆ, ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತದ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು. ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 27% ಒಬಿಸಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಹಾರ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು,  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಮುಜುಗರವಾಯಿತು. ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳು ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.

ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಕಟ್ಟಬಹುದು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ, ಇದು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ನೀತಿ- ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕುರುಡುತನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ದೋಷಪೂರಿತ ದತ್ತಾಂಶವು ಭವಿಷ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ, ನಿಜವಾದ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ತಪ್ಪಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಬಿಸಿಗಳು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು, ಇದು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಚುನಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬಿಸಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ದೋಷಪೂರಿತ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದೋಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲ – ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮೇಲೆ ಯೋಜಿತ ದಾಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದು ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ಬಿಜೆಪಿ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದೇ? ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಉತ್ತರವು ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ.

ಲೇಖಕ: ಅಖಿಲ್ ಚೌಧರಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರು. ಇವರು ತಮ್ಮ X ಖಾತೆ  
@akhilchaudhary ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ .

(ಇದು ದಿ ವೈರ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Why the BJP Cannot Be Trusted on the Caste Census ಲೇಖನದ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ)

ಇವತ್ತು, ಜೂನ್ 25, 2025, ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಘೋಷಿಸಿದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ 50 ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ – ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಅದು. 1975 ರಿಂದ 1977 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಘೋಷಿತ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೊಡಕಾಗಲಿಲ್ಲ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಕ್ರೂರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 1971 ರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಈ ನಡೆಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿಶಾಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ – 1960 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿ – ಅಂತಹ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತು.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಖಂಡನೆಯ ನಡುವೆಯೂ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1977 ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸೋತರು, ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮರಳಿತು. ಆದರೂ, ಇಂದಿರಾರ ಆ ನಡೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂರಚನೆಯು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದಂತೆ ಬದಲಾಯಿತು.

ಇದೆಲ್ಲಾ ಆಗಿ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನ ಕಳೆದಿದೆ, ಭಾರತವು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ – ಚಿಂತಕರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಈಗಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು “ಅಘೋಷಿತ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 1975 ಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನ, ಇಂದಿರಾ ಕಾಲದಂತೆ ಈಗ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ!

ವಿ-ಡೆಮ್ (V- Dem) ಮತ್ತು ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್‌ನ 2025 ರ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವನ್ನು ಸದ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ “ಚುನಾವಣಾ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರ – electoral autocracy” ಮತ್ತು “ಅರ್ಧ ಸ್ವತಂತ್ರದ – partly free” ದೇಶ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗಂಭೀರವಾದ ಪದಗಳು 2014 ರಿಂದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಜೆಪಿ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಧ್ವಂಸ, ಕಾನೂನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದುತ್ವ ಪ್ರಣೀತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು 1975 ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಈಗಿನದ್ದು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಕಳವಳಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ರಾಜಕೀಯದ ತುಂಬಾ ಕೋಮುವಾದವನ್ನು ತುಂಬುವುದು, ಇದರ ಫಲವನ್ನು ನಾವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಯುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಜಿನೊಸೈಡ್ ವಾಚ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಸ್ಟಾಂಟನ್, “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನರಮೇಧದ ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ .

1975 ಮತ್ತು 2014 ರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ತುಲನೆ

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 1975 ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದರು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟರು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜ್ಞಾನ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಇದನ್ನು “ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾನೂನು ಅಮಾನತು – lawful suspension of law” ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೂ, ಅದೊಂದು ಬಹಿರಂಗ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿತ್ತು – ಅದರೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು. 1977 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರು ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.

ಈಗಿನ ಕಾಲ ಇಂದಿರೆಯ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಮೋದಿ ಯುಗವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕಪಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದೆ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಆಯುಧಗಳೆಂಬಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೂ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

“ಸಾರ್ವಭೌಮ ಯಾರು ಎಂದರೆ ಕಾನೂನು ಯಾವಾಗ ಅನ್ವಯ ಆಗುತ್ತದೆ, ಯಾವಾಗ ಅಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವವನು – sovereign is he who decides on the exception” ಎಂಬ ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದು ಇಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ ಇದಕ್ಕೆ, ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ – ಕಾನೂನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇಕಾದಾಗ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಜಾರ್ಜಿಯೊ ಅಗಾಂಬೆನ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, “state of exception ನಲ್ಲಿ (ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂತೆ) ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮದ ನಡುವಿನ ಗೋಡೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ – state of exception collapses the boundary between legality and illegality. ಸದ್ಯದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಆ ಕುಸಿತ ಬಹುತೇಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು:

ಕಾನೂನು ವಿದ್ವಾಂಸ ಅರವಿಂದ್ ನರೈನ್ ಅವರು ಮೋದಿಯವರ ಭಾರತವು “ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರ – a kind of State going beyond authoritarianism” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ಜಾಫ್ರೆಲಾಟ್ ಅವರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಅಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತತೆಯು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಬಹುತ್ವ, ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಕುಸಿತದ ಕಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾ, ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪ್ರತಾಪ್ ಭಾನು ಮೆಹ್ತಾ – ಭಾರತವು 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿದ್ದು – “ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು – a leap of faith for which there was no precedent in human history” ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತೆ ಯಾಕೆ ಕುಸಿತಯುತ್ತಿದೆ? ಅದನ್ನು ಯಾವುದು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಅವು ಯಾವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ?

1950 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಯೋಗ

ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪ್ರಯೋಗವು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಅಗಾಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜಾಗತಿಕ ಚಿಂತಕರು ಭಾರತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

ಆದರೂ, ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದಂತೆ- ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ – Indian democracy was built on undemocratic foundations. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಘಟನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ರಾಜಶ್ರಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇಂದು, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು – ಈಗಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ – ಮೋದಿ ಆಡಳಿತವು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ, ಅವು ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ಆಳವಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಮೋದಿಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ!

ಹಂಗೇರಿಯ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಕಿಮ್ ಲೇನ್ ಶೆಪ್ಪೆಲೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ “ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ”ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕರು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕಾನೂನು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿರುಚಿ ಬರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.

ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತವು ಶೆಪ್ಪೆಲೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಆತಂಕಕಾರಿ!

• * 370 ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು – ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಫೆಡರಲ್ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತೆ.
• * ಚುನಾವಣಾ ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು – ಈಗ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದರ ವಿಚಾರಣೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿಯಾಗಿದೆ.
• * ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (2019) ಧರ್ಮವನ್ನು ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ರಾಜಕೀಯ ತಜ್ಞ ನೀರಜ ಗೋಪಾಲ್ ಜಯಲ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಈ ಕ್ರಮವು ಜನಾಂಗೀಯ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇವು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಇದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ತಂತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿರುಚುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವುದು. ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ್ರೋಹದಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019 ರ ಯುಎಪಿಎ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಸರ್ಕಾರವು ಯಾರೇ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ “ಭಯೋತ್ಪಾದಕ” ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲತಃ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತರಲಾಗಿರುವ ತುರ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಈಗಿನ ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತದ ಆಯುಧಗಳಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾನೂನು ವಿದ್ವಾಂಸ ನಾಸರ್ ಹುಸೇನ್ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದಮನವೆಂಬುದು ಈ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ – ಕಾನೂನಾತ್ನಕ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ತೊಡಕಿನ ದಾರಿ

1975 ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು 2014 ರ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ ತೊಡಕಿನ ದಾರಿಯೊಂದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನರೇ ಅದನ್ನು ಒದ್ದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಮೋದಿಯವರ ವರ್ಷನ್‌ ಇಂದಿರೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನ, ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದ್ದೇಶ ಇದೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು – ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ – ಸಮಾಜವೇ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಳಿಯಬಹುದೇ? ಸಂವಿಧಾನದ ಚೈತನ್ಯ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಸಂವಿಧಾನ ಉಳಿಯಬಹುದೇ?

ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ 50 ವರ್ಷವಾಗಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ – ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಳೆತು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು.

ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಜಾಗರೂಕ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಲಕ್ಷಣ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತ ಮತ್ತು ಅಘೋಷಿತ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅವಳಿ ಇತಿಹಾಸಗಳು ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ನೋಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ದಿನದಂದು, ನಾವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ – ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಹಿಡಿತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅದರ ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು: ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾದದಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು.

ಲೇಖನ: ಎಂ ಡಿ ಜೀಶನ್ ಅಹ್ಮದ್ ,ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ವಕೀಲರು.

(ಇದು ದಿ ವೈರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ Democracy in Retreat: Comparing the Emergency with Modi’s India ಲೇಖನದ ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದ)

ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ‘ನಂಬರ್ ಟು’ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿರುವ ಶಾ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುವುದು ಗಂಭೀರ ಸಂಗತಿ.

ಹಿಂದುತ್ವದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಿದ್ದಾಂತವಾದ “ಹಿಂದಿ-ಹಿಂದೂ-ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ” ಘೋಷಣೆಯ ಕರಾಳತೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾ ನೀಡಿದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಪಮೌಲೀಕರಣ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಬೌದ್ಧಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲ ಸಂಗತಿ.

ಅಮಿತ್‌ ಶಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಯಾಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

1. ಭಾಷಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ

ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಅದರ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲ, 22 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಹೇರಿಕೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವಮಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಶಾ ನೀಡಿದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಭಾಷಾ ದುರಭಿಮಾನದ ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷೆಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿರುವ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಟಸ್ಥ ಸೇತುವೆ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಶಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಐಡೆಂಟಿಟಿಯನ್ನು ಹೇರಲು ಹಿಂದುತ್ವ ಆಡಳಿತವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಿಕರ ನಡುವೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

2. ಹಿಂದುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆ ಒಂದು ನೆಪವಷ್ಟೇ!

ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಬಿಜೆಪಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ಶಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು “ಅವಮಾನ”ದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವರು ಅಲ್ಟ್ರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಉನ್ಮತ್ತರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ದೇಶಭಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬಂತೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವುದು ಹಿಂದಿಯ ಹೇರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಹ್ಯಾಂಗೊವರ್‌ನಿಂದ ಹೊರ ಬರುವುದನ್ನು ಯೋಚಿಸುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಶಾ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು “ಅವಮಾನ” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಧ್ರುವೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಜನರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಬಹುದು. ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಬರೆಯುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೇ ಲೋಕಸಭಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ಬಡವರು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬರಬಾರದು ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

3. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೆ ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ?

ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಭಾರತ ಬೆಳೆಯಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಜನವು ಚೀನಾದಂತಹ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಭಾರತವು ನೋಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಾನು ಹಿಂದುಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಇದು ಯುವ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂದುತ್ವ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕೃತ ನೀತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದ ರೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ಟು ಬೀಳುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಮಾನವ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಇಮೇಜ್‌ಗೆ ದಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಏಳಿಗೆಯ ಕಡೆಗಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಶಾ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯು ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮುಂದೆ ಬರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ದೂರವಿಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇದು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತಾದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು. ಸಿರಿವಂತರಲ್ಲದ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳ ಸಿಗದಂತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದವರಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

5. ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪತನಕ್ಕೆ ದಾರಿ

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ಶಾ ಅವರ ಬೌದ್ಧಿಕ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅವಮಾನ ಇದು. ಭಾರತ ವಿಶ್ವಮಾನವತೆಯ ದೇಶವಲ್ಲ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ವಚ್ಚಂದ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಭಾರತದ ಯುವಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ತಪ್ಪಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಓದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ವಿಭಜನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು. ಉಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಷ್ಟವೇ, ಅಪಾಯಕಾರಿಯೇ!. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಬೀಳುವ ಹೊಡೆತ, ಭಾಷಾ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಬಿತ್ತುವ ತಂತ್ರ, ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಅವಿವೇಕದ ಹೇಳಿಕೆ. ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಜ್ಞಾನದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಿಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ದೇಶ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ನೈಜ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಜನರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾ ಅವರ ‘ನಾಚಿಕೆಗೇಡು – ಅಪಮಾನ’ ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಇಲ್ಲದ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೇ ಹಾನಿ!

ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸಂಪುಟದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಪುಟ ಸಮಿತಿ (CCPA) ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯನ್ನುಮಾಡುವುದಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಜಾತಿ ಗಣತಿಯು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಚಿಂತನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.

2023 ರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡೆಸಿದ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಮೋದಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: ‘ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ನನಗೆ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಗಳಿವೆ: ಮಹಿಳೆಯರು, ಯುವಕರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಬಡವರು.’ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು, ಲೋಕಸಭೆಗೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಜಾತಿವಾರು ಡೇಟಾವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕದಿರಲು  ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಮೋದಿ ಯು-ಟರ್ನ್!

ನಾವು ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಚುನಾವಣೆಗಳು. ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಾತಿಯು ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸರ್ಕಾರ 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು . ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ನಿತೀಶ್ ಅವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಜನತಾದಳ (ಯುನೈಟೆಡ್), ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು (ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲ) ಬೆಂಬಲಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ವಿರೋಧಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸದಿದ್ದರೆ, ಮುಂಬರುವ ಬಿಹಾರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾದಳ ಮೈತ್ರಿ ಬಹುಶಃ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಈಗ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವುದು ಮೋದಿಯವರ ಅದ್ಭುತ ನಡೆ ಎಂದು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವರು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ಜಾತಿಯನ್ನು ಎಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವರು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಬಿಹಾರ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಆಧಾರಿತ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಹೇರಿದ ಒತ್ತಡದ ನಂತರ ಯೂಟರ್ನ್‌ ಹೊಡೆದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಂದು ಆಶಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮೋದಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಟಾ ಹೊಡೆದದ್ದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು.

ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ನಡುವೆ ಬಿಗಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1990 ರ ದಶಕದಿಂದ ಮಂಡಲ್ ವರದಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ‘ಮೇಲ್’ ಜಾತಿ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮತದಾರರು ಬಿಜೆಪಿಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಬಂದರೆ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಮೀಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು) ಅವರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸರಿ: ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ, ಕೋಟಾದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿ ‘ಮೇಲ್’ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ 10% ಕೋಟಾವನ್ನು ನೀಡಿತು ( ಆರ್ಥಿಕ ಪರ-ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ತಾರತಮ್ಯದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ). ಇದಲ್ಲದೆ, ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕೋಟಾಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.  

ಇದರರ್ಥ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಕೋಟಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ, ಇದು ಈ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಮೋದಿ ಅವರ 2014 ರ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ – ನವ-ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ( celebrating the making of a neo-middle class which was supposed to make the middle class larger and larger) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ  ಈ ವರ್ಗವು ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ 10% ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರಿಗೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಇಕ್ವಾಲಿಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 1947 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ 37% ರಿಂದ 1982 ರಲ್ಲಿ 30% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದ ನಂತರ, 10% ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಪಾಲು (ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಂತ) 1990 ರಲ್ಲಿ 33.5% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ 2022-23 ರಲ್ಲಿ 57.7% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಇತರ ಸೂಚಕಗಳು ಅದೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಯದ ಬಳಕೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ನಗರವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಬಡವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ 5000 ರೂ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತರು 20,824 ರೂ., ಮುಂದಿನ ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಜನ 12,399 ರೂ., ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ಜನ 9,582 ರೂ. ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಶೇ. 50 ರಿಂದ ಶೇ. 20 ರಷ್ಟು ಜನರು(ಭಾರತದ ಬೇರೆಡೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವರನ್ನು ‘ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತಿಂಗಳಿಗೆ 5,662 ರಿಂದ ಶೇ. 7,673 ರೂ. ವರೆಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆರ್‌ಸಿ ಭಾರ್ಗವ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 12% ಮಾತ್ರ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಶಕ್ತರು. ಈ ಭಾಗ್ಯವು ನವ-ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಬರಲು ಆಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಿರಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ‘ಕೆಳ’ ಜಾತಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಇವರು ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯವು ತಮಗೆ ಲಾಭ ತರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು.  

ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯ ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಬಹುದು, ಅವರು ಹಿಂದುತ್ವ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೋದಿಯ ಇತರ ರಾಜಕೀಯದ ನಡೆಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದು? ಅವರು ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಮತದಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಇದು ಮೋದಿಯವರ ಯೂಟರ್ನ್ ಗೆ ಎರಡನೇ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಪ್ಲೆಬಿಯನ್ ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಲಂಬನೆ. CSDS-ಲೋಕ್ನಿಟಿ ಪ್ರಕಾರ, ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಡ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ 2009 ರಲ್ಲಿ 16% ರಿಂದ 2014 ರಲ್ಲಿ 24%, 2019 ರಲ್ಲಿ 36% ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ 37% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಮತದಾರರೊಳಗಿನ ಎರಡು ತೀವ್ರ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಶೇಕಡಾವಾರು ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಿದೆ. 35% ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 41% ಶ್ರೀಮಂತರು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಬಡವರು ಮೋದಿಯ ಹಿಂದೆ ಇರುವಾಗ, ಮೋದಿ ಯಾಕೆ ಈ  ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ ಜಾತಿಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು ? 

ಮೋದಿ ತಮ್ಮ ‘ಘನತೆಯ ರಾಜಕೀಯ’ವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಬಡವರನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಸಾವಿರಾರು ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನ್ ಕಿ ಬಾತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದು ಘನತೆಯ ರಾಜಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಡವರ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಬಿಯನ್ನರ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಬಡವರಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ ಧನ ಯೋಜನೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳ ‘ಕಲ್ಯಾಣವಾದಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ’ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

CSDS ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಬಡವರು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಮತ ಹಾಕದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಡವರಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಬೆಂಬಲ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿರುವ ಬಡತನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಹೊಸ clientelist logic ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಜಾತಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಮಾರ್ಗ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹಿಂದೂ ಮೇಲ್ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಕೆಳ OBC ಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಈಗಾಗಲೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ 53% ಮತ್ತು ನಂತರದವರಲ್ಲಿ 49% ಆಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತತೆಯ ಪ್ರಭಾವವು ಮೊದಲು ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಒಮ್ಮುಖವನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. 1990 ರ ದಶಕದಿಂದ, ರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಂಘ ಪರಿವಾರವು ಜಾತಿ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಲು ಕೇಸರಿ ಅಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಂತ್ರವು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಿರಂತರ ಟೀಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಜಾತಿ ರಾಜಕೀಯದ ಬದಲು ಮತೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಧ್ರುವೀಕರಿಸುವ ಗುರಿ. 2024 ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ CSDS ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಈ ತಂತ್ರವು ಫಲ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವು ‘ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳಂತೆ’ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 27 ರಷ್ಟು ಜನರು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬೇರೆಯವರಂತೆ ‘ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರಲ್ಲ’ ಎಂದು ‘ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ’ ಅಥವಾ ‘ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ’ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 28.7 ರಷ್ಟು ಜನ ದಲಿತರು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. 

‘ಕೆಳವರ್ಗದ’ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವ ಬಿಜೆಪಿ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸಿ ಈ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಬಹುದು. 

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ದವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಸೋಷಿಯಾಲಜಿಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಹಿನ್ನಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಅದರ ಸಂಸದರ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನಿಂದಲೂ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿರುವ ಮುಂಬರುವ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ ವರ್ನಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ, 2024 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಎ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 19 ರಷ್ಟು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ದವರು. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ‘ಕೆಳವರ್ಗ’ ಪರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಈ ನಾಯಕರು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಕ್ಷವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕೆಳವರ್ಗ’ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ?

ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅನೇಕ ‘ಕೆಳ’ ಒಬಿಸಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಜಾತಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದವು. ಅವು ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ ಒಬಿಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು (ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ಗುಂಪುಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಮತ ಹಾಕಿದವು, 39% ರಷ್ಟು). ಇಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಅಪವಾದವೊಂದಿದೆ: ಯುಪಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷವು ‘ಕೆಳವರ್ಗ’ ಒಬಿಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಓಲೈಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾದವರ (‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ ಒಬಿಸಿಗಳು) ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿತು – ಆ ತಂತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾದವರು ಎಸ್‌ಪಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದರು. ಆದರೆ ಪಕ್ಷದ ‘ಕೆಳವರ್ಗ’ ಒಬಿಸಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದೇ? ಚೆಂಡು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿದೆ: ಆರ್‌ಜೆಡಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಸ್‌ಪಿಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರೆ, ಮೋದಿ ಆಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿ (ಯು) ಒಕ್ಕೂಟವು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

ಈ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಇದು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜಾತಿ ಗುಂಪುಗಳ ಕಡಿಮೆ/ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಬಹುಶಃ ಮಂಡಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಅದೇ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಮಖವಾಣಿ ಆರ್ಗನೈಸರ್ ‘ಶೂದ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಜನಾಂಗೀಯತೆ-ಮತೀಯತೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಕ್ರಮಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. 

ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ಜಾಫ್ರೆಲಾಟ್ ಅವರು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ CERI-ಸೈನ್ಸಸ್ ಪೋ/CNRS ನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಫಾರ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಇದು ದಿ ವೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ Why Does Narendra Modi Suddenly Want a Caste Census? ದ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ