ಮನವಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತಹ “ಮುಂಚಿತ ತೀರ್ಪು” ಅಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿದೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ .

2022 ರಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫ್ರೀಡಂ ಲಾ ಸೆಂಟರ್ (ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಸಿ) ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಪಿಬಿ ವರಾಲೆ ಅವರ ಪೀಠವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಅರ್ಜಿಯು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತಗಳ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಕೋರಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ವಕೀಲ ಕನು ಅಗರವಾಲ್, 2020 ರ ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

“ನಾವು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮನವಿಯು ಮುಂಗಡ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 2020 ರ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದೆ, ”ಎಂದು ಅಗರ್ವಾಲಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಸಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ವಕೀಲ ವೃಂದಾ ಗ್ರೋವರ್, “ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಟ್ವಾರಿ ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಅಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಿವೈ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 10 ರ ಭಾನುವಾರದಂದು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿರುವ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಖನ್ನಾ ಅವರು ಸೋಮವಾರ ನವೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ.

ಲಾ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ!

ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ (CJI) ಪಾತ್ರವು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಸಿಜೆಐಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ 124 (7) ರ ಪ್ರಕಾರ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಬಂಧವು ಪ್ರಮುಖ ನೈತಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿಯೂ ಸಹ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಾಕೆ ಮಾಡಬಾರದು?

ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವು ಬಲವಾದ ನೈತಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ವಕೀಲರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಅವರು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಕಾರಣಗಳೇನು?

1. ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿರುವುದು: ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌ ಮಾಡದಂತೆ ಹೇರಲಾಗಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದೆ.
2. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಘನತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು: ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು.
3. ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು: ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ದೊರೆತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ ತೀರ್ಪುಗಳ ನೈತಿಕತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ.

ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಸಿಜೆಐ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ನಿವೃತ್ತ ಸಿಜೆಐಗಳು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸದೆ ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ:

1. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ: ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಿಣತಿಯು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಕಾಯಿದೆ, 1996, (The Arbitration and Conciliation Act, 1996) ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು: ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಂತಹ ಆಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಪಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
3. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು: ಅನೇಕ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
4. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ: ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಬಹುದು. 

ಟೀಕೆಗಳು:

ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಇದ್ದರು ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾಜಿ ಸಿಜೆಐ ರಂಜನ್ ಗೊಗೊಯ್ ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅಂತಹ ಸ್ಥಾನಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ನವೆಂಬರ್ 9, 2022 ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಇಂದು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಂಜೆ ತಮ್ಮ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಲಘುವಾದ ಕ್ಷಣವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, “ನನ್ನ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ಬಾಕಿ ಇರುವ ತುಂಬಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗಂಟುಕಟ್ಟಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಶುಕ್ರವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಯೇ, ಇಲ್ಲ ನನ್ನನ್ನು ನಾನೇ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೇಲೆ ನೋಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದೀತೋ..?” ಎಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರತಿದಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬರುವುದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ. “ನಾವು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಒಂದೋ ಕೇಸ್‌ ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲವೇ, ಕೇಸ್‌ ಬ್ರೇಕ್‌ ಮಾಡುವುದು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ತಮಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ಅವರು ಸಮರ್ಥ ನಾಯಕ ಎಂದು ಹೊಗಳಿ, ಅವರ ಸಮರ್ಥ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೀಠವನ್ನು ಬಿಡಲು ನನಗೆ ಭರವಸೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

“ನಾನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ” ಎಂದ ಅವರು “ಮಿಚ್ಚಾಮಿ ದುಕ್ಕಡಮ್” ಎಂಬ ಜೈನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, “ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 

ಚಂದ್ರಚೂಡ್‌ ಅವರನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಡಲು ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ “ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.

ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಭಾರತದ 51 ನೇ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜೀವ್ ಖನ್ನಾ ಅವರು, “ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೋ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಖನ್ನಾ ಅವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಸಮೋಸಾಗಳ ಬಗಿಗಿನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, “ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸ್ವತಃ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಸಮೋಸಾಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದೊಳಗೆ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಒಳಗೆ ವಿಶೇಷಚೇತನರೇ ನಡೆಸುವ ಮಿಟ್ಟಿ ಕೆಫೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಹಿಳಾ ವಕೀಲರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಬಾರ್ ರೂಂ ಮುಂತಾದ ಹೊಸತನಗಳು ಬಂದಿವೆ.

ತಮ್ಮ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 370 ರ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಅವರು ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರೊಳಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರು.

ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡುವ ಮೂಲಕ ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು LGBTQ+ ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಘನತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. 

ಜಸ್ಟಿಸ್ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು, ರಾಜಕೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪೊಂದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಒತ್ತಡ ಹಾಕುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಆರೋಪಗಳಂತ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂರಚನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳು ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಪಖ್ಯಾತಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ  ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಕೀಲರು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಗುಂಪೊಂದು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಕೀಲರ ಗುಂಪು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ.

ಈ ಗುಂಪು ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳು ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವಕೀಲರು ಮಾಡಿರುವ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ‘ಬೆಂಚ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ʼ, ದೇಶೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಅಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಗೌರವದ ಮೇಲೆ ನೇರ ದಾಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತ ಗುಂಪು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್‌ ಟೀಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಶಂಸಿಸುವದೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು ” “My way or the highway”” ವಿಧಾನ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಳವಳಗಳೇನು?

• ರಾಜಕೀಯ ಫ್ಲಿಪ್-ಫ್ಲಾಪಿಂಗ್, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಅಂಡರ್‌ಹ್ಯಾಂಡ್ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸಾರ.
• 2018-2019ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಅವಧಿಗಳ ಸುತ್ತ ನಡೆದ ಈ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಕೀಲರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ರೀತಿಯ ದಾಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಾರ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
• ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಲು ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದ್ದು, ತನ್ನ ಮೇಲಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ತನಿಖೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೂರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೋರಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಾರ್ ಆಂಡ್‌ ಬೆಂಚ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಂಗಾಮಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗುರುವಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ: “ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರಿಂದ ನನಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳವಾಗಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

2022 ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರೂ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಜುಲೈ 2023 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ದೂರುಗಳ ಸಮಿತಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. “ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು 6 ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಚಾರಣೆ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರೂ ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಹೇಳಿದರು.

ಪ್ರಕರಣದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರುದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದು, “ಇದೀಗ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ವಿಚಾರಣೆಯ ಭವಿಷ್ಯ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ,” ಎಂದು ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು “ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, CLAT (ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಹೊಂದಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರೇ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.

ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, “ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪೊಂದು ಬಂದಾಗ ಅವು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯಲು ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ತರಬಹುದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

“ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಗೆರೆಯೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಅಂಗಗಳು ಈ ಗೆರೆಯ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಜನರ ಪರ-ವಿರೋಧಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಡೆ ಗಮನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವಾಗ ಜನರು ಯಾವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆನ್ನುವದರ ಕಡೆ ಗಮನವಿಟ್ಟು ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವೊಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ತಲೆ ಬಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕೂ ಇರುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಅದು” ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

“ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದಿರುವುದು ನ್ಯಾಂಯಂಗದಲ್ಲಿನ ದೋಷವಲ್ಲ, ಅದೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವಾಗ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ಸಂವಿಧಾನ. ಸಂವಿಧಾನದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರು ತೀರ್ಪು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ದೊರೆಯಲು ವಕೀಲಿ ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಕಿದೆ, ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಟುಕುವಂತಿರಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.