ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿತು, ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೇವಲ 11 ನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ (2007-2012) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ನೀತಿ (2009) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಿಷನ್ (NSP 2015) ನಂತಹ ನಂತರದ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವು ನೀತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. NSP 2015 ರ ಗುರಿಯು 2022 ರ ವೇಳೆಗೆ 40 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ನೀತಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ.

ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಧನಗಳೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೌಶಲ್ ವಿಕಾಸ್ ಯೋಜನೆ (PMKVY) (2015 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ದೀನ್ ದಯಾಳ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಜನೆ (DDUGKY) (2014 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ), ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಚಾರ ಯೋಜನೆ (NAPS) 2016 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ). ಇವು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಭರವಸೆ ನೀಡಿವೆ.

ಆದರೂ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಪ್ರಮಾಣ-ಚಾಲಿತ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆಗಳಿಂದಲೇ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದೆ.

ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಆತಂಕಕಾರಿ ಚಿತ್ರಣ

ಔಪಚಾರಿಕ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯು 4.1% ಕ್ಕೆ ಸಾಧಾರಣ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಮಾರ್ಗಗಳು – ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ (2017 ರಲ್ಲಿ 1.45 ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ 11.6% ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ತರಬೇತಿ (2017 ರಲ್ಲಿ 2.04% ರಿಂದ 9.3% ವರೆಗೆ) – 2023ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಬಣಿಸಿವೆ. ಕಳೆದ 3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯದಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ತೀವ್ರ ದರದಲ್ಲಿ ಡೇಟಾದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ: ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ 15-59 ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ವಿತರಣೆ

ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ವರ್ಕ್‌ಫೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಠಾತ್ ಹೆಚ್ಚಳ, ಅವರು ವೃತ್ತಿ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವ ಪೂರ್ವ ಕಲಿಕೆಯ (recognition of prior learning – ಆರ್‌ಪಿಎಲ್) ಒಂದು ದಿನದಿಂದ ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಂದಿರುವ RPL ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಜನರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಹರಿವು ಈ ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಸರ್ಕಾರದ ಡೇಟಾವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಂದಲದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ . PMKVY, ಜನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥಾನ (JSS), ಮತ್ತು ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತರಬೇತಿ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ – ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 10 ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ.

2017-18 ರಲ್ಲಿ, 29% ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿದಾರರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನುತೆಗೆದುಗೊಂಡರು, ಇದು ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2023-24 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ಕೇವಲ 14.29% ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಲು 22% ರಿಂದ 44% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಬ್ಸ್ಟಾಂಟಿವ್ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಇಳಿಕೆ

ಕೌಶಲಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಪದವಿ/ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಅವಧಿಯು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ – ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ 10 ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ. ಈ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತರಬೇತಿ (STT) ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ 2011-12ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 96.4% ಜನರು 15 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. 2022-23ರಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯು 95.8% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿದೆ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್‌ನ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, PMKVY ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ನಿಶ್ಚಲತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರಂತರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ PMKVY 54% ಜನ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ಡೇಟಾವು 22.16% ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು, 24 ಗಂಟೆಗಳು ಅಥವಾ 3 ದಿನಗಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ, NSDC-ನಿಧಿಯ ತರಬೇತಿ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

PMKVY 1.0 (2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು) ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ 18.4 % ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು PMKVY 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 23.4% ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಏರಿತು, ಆದರೆ PMKVY 3.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 10.1% ಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. 12,000 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ PMKVY 4.0 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

2016 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ 12,000 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಚಾರ ಯೋಜನೆ (NAPS), 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ 50 ಲಕ್ಷ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2022 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ 20 ಲಕ್ಷ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2017 ಮತ್ತು 2022 ರ ನಡುವೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ₹ 650 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ . NAPS 2.0 ಅನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಅಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ

ILO ನ 2022 ರ ಅಧ್ಯಯನವು 1961 ರ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್ ಕಾಯಿದೆಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ – 2022-23 ರಲ್ಲಿ 57 ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಗಳು, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ 2,50,000 ಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಔದ್ಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾಲನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಯುವಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು (OJT) ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು; ಇದು ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಎರಡನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಸ್ಟೈಫಂಡ್ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಕಷ್ಟು ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ನೈಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ/ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ ನುರಿತರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಒಳಹರಿವು ಆಗಿರಬಹುದು. ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಕಠಿಣ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅಂತಹ ತರಬೇತಿದಾರರು ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾರೆ.

ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಆತಂಕಕಾರಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರಗಳಿಂದ ಈ ಸವಾಲು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿದೆ. ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಇರುವ 4% ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 17% ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತ

ಈ ಅಸಮಾನತೆಯು ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ 17.5% ದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಅಂಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸೂಚನೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಯೋಗ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವ ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ:

ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಿರುದ್ಯೋಗವು 2004-05 ರಲ್ಲಿ 12 ಲಕ್ಷದಿಂದ 2023-24 ರಲ್ಲಿ 19.8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಆದರೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದು 3.1 ಲಕ್ಷದಿಂದ 7.6 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಭಾರತದ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಳವಾದ ರಚನಾತ್ಮಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೌಶಲ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತರಬೇತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಲಂಬನೆ, ಕಳಪೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೇಗಾದರೂ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಶಿಸುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಅಪಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂತೋಷ್ ಮೆಹ್ರೋತ್ರಾ ಅವರು ಜೆಎನ್‌ಯುನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ ಹರ್ಷಿಲ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಜೆಎನ್‌ಯುನಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೇಖನವು ದಿ ವೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಲೇಖನದ ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದವಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2024-25 ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸುವಾಗ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹ 5,000 ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಭತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹ 6,000 ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಂಟರ್ನ್‌ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (CSR) ಹಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಟರ್ನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು 2024-25ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಒಂಬತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಶ್ರೀಮತಿ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4.1 ಕೋಟಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.

“ಹೊಸದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ವೇತನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ. 2.1 ಕೋಟಿ ಲಕ್ಷ ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ₹ 2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಕೌಶಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ 20 ಲಕ್ಷ ಯುವಕರಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣರಾಗಲು ₹ 1.48 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲು ಘೋಷಿಸಿಲಾಗಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. “ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಷ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ಉದ್ಯೋಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೌಶಲ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಬಜೆಟ್ ಪೂರ್ವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಏಕೈಕ ರಾಜಧಾನಿ ಅಮರಾವತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ₹ 15,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಕೋರಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸೀತಾರಾಮನ್, ಕೇಂದ್ರವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ  ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹ 15,000 ಕೋಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

2014 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆ, 2014 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಜೂನ್ 11 ರಂದು, ನಾಯ್ಡು ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಮರಾವತಿ ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಜಗನ್ ಮೋಹನ್ ರೆಡ್ಡಿ ನೇತೃತ್ವದ ಹಿಂದಿನ ವೈಎಸ್ಆರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಂತೆ ಮೂರು ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಮೂರು ರಾಜದಾನಿಗಳೆಂದರೆ:  ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ, ಶಾಸಕಾಂಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಮರಾವತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕರ್ನೂಲ್.

ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಾಯ್ಡು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ “ಗಣನೀಯ ನಿಧಿ ಹಂಚಿಕೆ” ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು.

2014 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು “ಅನ್ಯಾಯ ವಿಭಜನೆ” ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ “ದಯನೀಯ ಆಡಳಿತ” ದ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಪಿಟಿಐ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು (MSMEs) ಈಗ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ₹ 10 ಲಕ್ಷದ ಬದಲಿಗೆ ₹ 20 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸಾಲ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು , ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಸಣ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ₹ 10 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಲು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು . ಕಳೆದ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹ 5.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಮುದ್ರಾ ಸಾಲವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ .

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಒತ್ತಡದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ-ಉತ್ತೇಜಿತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು.

ಟಿಆರ್‌ಡಿಎಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಖರೀದಿದಾರರ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹ 500 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹ 250 ಕೋಟಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. MSME ವಲಯದಲ್ಲಿ 50 ಬಹು-ಉತ್ಪನ್ನ ವಿಕಿರಣ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಜೆಟ್ ಹೊಂದಿದೆ.

ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (SIDBI) ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ MSMEಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 24 ಹೊಸ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು SIDBI ಹೊಂದಿದೆ.

“ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ 210 ಲಕ್ಷ ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿದೆ,” ಎಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2024 ರ ಬಜೆಟ್  ಮಂಡಿಸುವಾಗ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಹೇಳಿದರು.

ಬಿಜೆಪಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಲು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

2024-25ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮೂರು ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಮೊದಲ ಯೋಜನೆ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಸ್ಕೀಮ್ ಬಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

“ಉದ್ಯೋಗದ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಪಿಎಫ್ಒ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 30 ಲಕ್ಷ ಯುವಜನತೆಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು.

ಸ್ಕೀಮ್‌ ಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು.

“ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹ 1 ಲಕ್ಷ ಸಂಬಳದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,” ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಪ್ರತಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ EFPO ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹ 3,000 ವರೆಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 50 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.

ಬುಧವಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 25 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಯದ ಪದವೀಧರರು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೇ, ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ (gender pay disparity) ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಾತಿ – ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ವೇತನದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಗಿಂತ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದು ಇನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಆದಾಯದ ಅಸಮಾನತೆಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸ್ವಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪಂಗಡಗಳ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

‘State of Working India 2023 — Social Identities and Labour Market Outcomes’  ಎಂಬ ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಬೇಧ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಅಸಮಾನತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.  ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದಿಯನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಕಳಪೆ.

Employment-Unemployment Surveys ಮತ್ತು Periodic Labour Force Survey, India Working Survey ಯಂತಹ National Statistical Office (NSO) ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳ ಡೇಟಾ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ವರದಿನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್‌ಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಿಳೆಯರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?

ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ-ಆಧಾರಿತ ವೇತನದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಿಂಗ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

2004 ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರ ಸಂಬಳದ 70% ವೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 2017 ರಲ್ಲಿ 76% ಏರಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಮಾಣ 2020-21ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.  ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೃಹಣಿಯರು ಸ್ವಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ 2020-21ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.  ಕೋವಿಡ್-‌19ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಇದ್ದ 50% ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 60% ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಇದೇನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 2019ರಿಂದ  ಕೋವಿಡ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸ್ವಉದ್ಯೋಗಗಳ ಗಳಿಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಈ ಗಳಿಕೆಯು 2019ಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಳಿಕೆಯ 85% ಆಗಿದೆ.

2004 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿಯಮಿತ ವೇತನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. 2017 ಮತ್ತು 2019 ರ ನಡುವೆ ಇದು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಏರಿದೆ. 2019 ರಿಂದ ಇದು ಕೊರೋನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ವರದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ: ‘State of Working India 2023 — Social Identities and Labour Market Outcomes’

ಅತ್ತೆ – ಸೊಸೆಯರ ಸಂಬಂಧ!

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತೆಯಂದಿರ ಉದ್ಯೋಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೊಸೆಯಂದಿರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧಿರಿಸುವ ವಿಚಾರ ಈ ವರದಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಅತ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಭಾರತದ ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವುದು 20%-30% ಕಡಿಮೆ.

ಅಕಸ್ಮಾತ್‌, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಸೊಸೆಯಂದಿರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉದ್ಯೋಗವಿರುವ ಅತ್ತೆಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ 50% (ಗ್ರಾಮೀಣ) ಮತ್ತು  70% (ನಗರ) ಹೆಚ್ಚು  ಸೊಸೆಯಂದಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.  

ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್!

ಜನರಲ್‌ ಕೆಟಗರಿಯ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪಂಗಡಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ Intergenerational  Mobility ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

2018 ರಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವೇತನ ಪಡೆಯುವ  75.6% SC/ST ಪುರುಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೂ ತಂದೆಯಂತೆ ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  2004 ರಲ್ಲಿ ಇದು 86.5% ಇತ್ತು. ಈ ಇಳಿಕೆ  ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವೇತನ ಪಡೆಯುವ SC/ST ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ  ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನಿಯಮಿತ ವೇತನದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದನ್ನು. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ  2004ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 83.2% ರಿಂದ 2018 ರಲ್ಲಿ 53.2% ಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಈಗಿಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು ಈ ವರದಿಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಬಳದ 54% ಮಾತ್ರ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  

ಈ ವರದಿ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪಾತಿನಿಧ್ಯತೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲೇ SC/ST ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾರೆ. 20ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲದೇ SC/S ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮುಸಲ್ಮಾನರೂ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವೇತನ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ, ಇಲ್ಲವೇ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವೇತನದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಯುವಜನತೆ ನಿರೂದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಕರಾಳತೆಯನ್ನು ಈ ವರದಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ.

ವರದಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಓದಿ: ‘State of Working India 2023 — Social Identities and Labour Market Outcomes’