ದಶಕಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅವಲಂಬನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಮಾನವರ ಈ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾವಾಗ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.

ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರಾಶಾದಾಯಕ. ನಿಯಮಿತ ಮಾಂಸ ಸೇವನೆಯು ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಗಳಿಗಿಂತ ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭ. ಅವು ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಕುಲವಾದ ಹೋಮೋ , ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ , ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ತುಂಡು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿದ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ . ಕಸಾಯಿಖಾನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.

ಆದರೆ ಅದು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಮಾಂಸ ಸೇವನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಯಾವ ಜಾತಿಯು ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಈಗ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಲ್ಲಿನ ದಂತಕವಚದಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಹ-ಲೇಖಕರೊಂದಿಗಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ , ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸ್ಟರ್ಕ್‌ಫಾಂಟೈನ್ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೋಮಿನಿನ್ ಕುಲದ ಆಸ್ಟ್ರಲೋಪಿಥೆಕಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದಂತಕವಚದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಜನಕ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ನಾವು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ . ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾನವ ಪೂರ್ವಜ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಒಂದೇ ಅಂಶದ ಪರಮಾಣುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವು ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾರ ಅಥವಾ ಹಗುರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಾರಜನಕವು ಎರಡು ಸ್ಥಿರ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸಾರಜನಕ-14 (¹⁴N) ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ-15 (¹⁵N). ಇವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತವು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ನೀವು ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ಸಾರಜನಕ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ¹⁴N/¹⁵N ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವರು ಸೇರಿದಂತೆ, ಉಳಿದ ಪ್ರಬೇಧಗಳ ಉಳಿವನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಹ ನಾವು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆಸ್ಟ್ರಲೋಪಿಥೆಕಸ್‌ನ ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಸೈನ್‌ ಕಡಿಮೆ – ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತೆಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ.

ನಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ಕೋತಿಯಂತಹ, ಸಣ್ಣ-ಮೆದುಳಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾಂಸ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಯಾಂಡರ್ತಲ್‌ಗಳು ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವು ದೊಡ್ಡ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ .

ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆ!

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು (ಡಾ. ಲುಡೆಕೆ) ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗೊಂಡ ಹಲ್ಲಿನ ದಂತಕವಚದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರದ ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ದಂತಕವಚದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಈ ವಿಧಾನವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸವನ್ನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾತಿಯು ಸೊಂಪಾದ, ಎಲೆಗಳಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ, ಹುಲ್ಲಿನಂತಹ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಚರ್ಚಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಆ ಸಣ್ಣ, ಅತೃಪ್ತಿಕರ ವಾಕ್ಯವಿತ್ತು: “ಈ ಡೇಟಾಸೆಟ್ ಆಹಾರದ ಮಾಂಸದ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾದ ಆಲ್ಫ್ರೆಡೋ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್-ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್ ಸಿಗ್ಮಾನ್, ತಮ್ಮ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಹಲ್ಲಿನ ದಂತಕವಚದಂತ ಯಾವುದೇ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳ ಸಮುದ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಐಸೊಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಅದೇ ತಂತ್ರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ದಿನಾಂಕ ಗುರುತು ನೀಡಬಹುದೇ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಶೇಷ ಆಹಾರ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಲ್ಲಿನ ದಂತಕವಚದ ಮೇಲೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪ್ರಯೋಗ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು . ಅಲ್ಲಿಂದ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಡು ಸಸ್ತನಿಗಳ ದಂತಕವಚಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅವುಗಳ ತಿಳಿದಿರುವ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾದಾಗ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಧನವೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆ, ವಿಧಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸ್ಟರ್ಕ್‌ಫಾಂಟೈನ್ ಗುಹೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಹೊಂದಿರುವ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಅಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಂತಕವಚವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ನಾವು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆವು. ಮೆಂಬರ್ 4 ರ ಈ ನಿಕ್ಷೇಪವು ಸುಮಾರು 3.4 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಲೇಟ್ ಪ್ಲಿಯೊಸೀನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ನಮಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ: ನಾವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳ ಹಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಹಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

ನಂತರ, ಸುಮಾರು 34 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ಟರ್ಕ್‌ಫಾಂಟೈನ್ ಗುಹೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ವಾಸಿಸಿ ಸತ್ತ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದವೋ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮೆನುವಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ ಏಳು ಆಸ್ಟ್ರಲೋಪಿಥೆಕಸ್ ಮೋಲಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಈ ಆರಂಭಿಕ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳ ಸಾರಜನಕ ಐಸೊಟೋಪ್ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಅದೇ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಹುಲ್ಲೆಗಳು, ಮಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಆಸ್ಟ್ರಲೋಪಿಥೆಕಸ್‌ನ ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಸೈನ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಂತೆಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡು ಬಂತು.

ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು

ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಆರಂಭವಷ್ಟೇ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಇತರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ತಾಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಮಾಂಸವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೋಮಿನಿನ್ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಬಂತು? ನಮ್ಮ ವಿಕಾಸದ ಮೂಲಕ ಯಾವ ಜಾತಿಯ ಹೋಮಿನಿನ್‌ಗಳು ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವು? ನಡವಳಿಕೆಯು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ಅದು ದೊಡ್ಡ ಮಿದುಳುಗಳ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತೇ? ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಕಸನೀಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ಟೀನಾ ಲುಡೆಕ್ಕೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ, ಹೋಮಿನಿನ್ ಮೀಟ್ ಕನ್ಸಂಪ್ಷನ್ (ಹೋಮೆಕೊ) ನ ಎಮ್ಮಿ ನೋಥರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಮುಖಂಡೆ .

ಡೊಮಿನಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಾಟ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಟ್ವಾಟರ್‌ಸ್ರಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು.

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಮೊದಲು ದಿ ಕಾನ್ವರ್ಸೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.