2024 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ) 22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚದ 45% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬಿಜೆಪಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 40% ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ, ಮೂರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಬಿಜೆಡಿ, ವೈಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿಪಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ಮೂರನೇ, ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.

2024 ರ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ 22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಖರ್ಚು ವರದಿಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಪ್ರಚಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟು 3,861.57 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.

ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

22 ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ-ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ (ಎಎಪಿ), ಅಸೋಮ್ ಗಣ ಪರಿಷತ್ (ಎಜಿಪಿ), ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ), ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಜ್ಲಿಸ್-ಎ-ಇತ್ತೆಹಾದುಲ್-ಮುಸ್ಲಿಮೀನ್ (ಎಐಎಂಐಎಂ), ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಎಐಟಿಎಂಸಿ), ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (ಎಐಡಿಯುಡಿಎಫ್), ಬಿಜೆಪಿ ಜನತಾ ಬಿಜೆಪಿ (ಬಿಜೆಪಿ), ಭಾರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಮಿತಿ (ಬಿಆರ್‌ಎಸ್), ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ (ಬಿಎಸ್‌ಪಿ), ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) ಸಿಪಿಐ(ಎಂ), ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ), ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐಎನ್‌ಸಿ), ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) [ಜೆಡಿ(ಎಸ್)], ಜನತಾ ದಳ (ಯುನೈಟೆಡ್) [ಜೆಡಿ(ಯು) [LJP(RV)], ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ದಳ (RJD), ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (SP), ಸಿಕ್ಕಿಂ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್ (SDF), ಸಿಕ್ಕಿಂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮೋರ್ಚಾ (SKM), ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷ (TDP), ಯುವಜನ ಶ್ರಮಿಕ ರೈತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ (YSRCP)- ಇವು ಸೇರಿವೆ.

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದವರು

ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಚುನಾವಣಾ ವೆಚ್ಚ 1,737.68 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ, ಅಂದರೆ 22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಚಾರ ವೆಚ್ಚದ ಸುಮಾರು 45%. ಇದರಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ 41.01 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ, ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ 686.19 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿಗಿಂತ 39.20% ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಏಕೀಕೃತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಖರ್ಚಿನ ಭಾಗ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಬಿಜೆಡಿ, 415.21 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.

ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಡಿಯಂತೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವೈಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿಪಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದು, 328.63 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.

ಡಿಎಂಕೆ 161.07 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಟಿಎಂಸಿ 147.68 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಖರ್ಚು

22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದೆ. ಕೇಬಲ್ ಟಿವಿ, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಮತದಾರರನ್ನು ತಲುಪುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೃಹತ್ SMS ಖರೀದಿಸಲು 22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟು 992.48 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿವೆ.

“ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗೋವಾ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಖರ್ಚು ವರದಿಯ ಭಾಗ-ಬಿ ಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ ವಿವರವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಇಸಿಐ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಿಕ್ಸಲೇಟೆಡ್ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನಿಜವಾದ ಖರ್ಚು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು,” ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.

ವರದಿಯಾದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಕನಿಷ್ಠ 684.57 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ದತ್ತಾಂಶವು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಖರ್ಚು ವರದಿಯ ಭಾಗ-ಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಕೇವಲ 58.45 ಲಕ್ಷ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸ್ವರೂಪದ ಭಾಗ-ಎ ನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತು ವೆಚ್ಚವಾಗಿ 611.50 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.

“ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಪಾರ್ಟ್-ಬಿ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ನಾವು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಇದು 684.57 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ” ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ನಂತರ, ವೈಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿಪಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಪಕ್ಷ 87.36 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಡಿಎಂಕೆ 73.75 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ, ಬಿಜೆಡಿ 47.14 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಟಿಎಂಸಿ 36.30 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 12.09 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಡಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ 

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಬಿಜೆಡಿ 83.03 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆ 50.26 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 47.69 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿ (ಯು) 7.43 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ 6.94 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಚಾರಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು 

ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ನಂತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವು ಈ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಚಾರಕರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 389.24 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ 12.26 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ, ಆದರೆ ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಇಸಿಐ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಕ್ಸಲೇಟೆಡ್ ಪಠ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದೆ.

“ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಪೂರ್ಣ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 22 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಚಾರಕರ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 47% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಜೆಪಿಯ ಪಾಲಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (CHRI) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಚಾರಕ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಭರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ವೆಚ್ಚದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ನಂತರ, ವೈಎಸ್‌ಆರ್‌ಸಿಪಿ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಚಾರಕರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ, 241.42 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರ ನಂತರ ಬಿಎಸ್‌ಪಿ 58.61 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ; ಟಿಎಂಸಿ 46.25 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಡಿ 25.46 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

‌ವರದಿ: ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ದಾಸಗುಪ್ತ, ದಿ ವೈರ್