ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಗಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ ಫ್ಯೋಡರ್ ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ “ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆಡ್“. ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಝಾರ್‌ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯ ಆಡಳಿತದ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನು ಆಧಿರಿಸಿ ಬರೆದ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆ.

ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದಾಗ, ನನಗೆ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಆಲೋಚನೆಯೆಂದರೆ, ಜಗತ್ತು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಜೈಲುವಾಸದ ಅನುಭವಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ 150 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಅದು ನಡೆದದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗದಲ್ಲಾದರೂ, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ತಿಹಾರ್‌ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಾನು ನೋಡುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದೆನಿಸಿತು.

ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜೈಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹ ಕೈದಿಯ ಮಾತನ್ನು ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ - "ನಾವು ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಲ್ಲ, ನಾವು ಸತ್ತಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ!"

ಏಳು ದಿನಗಳ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ನಂತರ ಜೈಲಿಗೆ ಮರಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ ಬಾನ್ (ಅನಿರ್ಬನ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ) ಮತ್ತು ಡೈಸಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಜೈಲು ಜೀವಂತರ ಸ್ಮಶಾನ ಇದ್ದಂತೆ ಎಂಬ ಬೈಬಲ್‌ನ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದೆ. ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದರೆ, ನಾನು ಆಗ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿರಲಿಲ್ಲ. 

“ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಿತಿ” ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಏನೋ ಒಂದು ಈ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಾನು ಬೈಬಲ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ “ಜೀವಂತರ ಸ್ಮಶಾನ” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರೆ, ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ತನ್ನ ಕತೆಗೆ ” ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆಡ್” ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. 

ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಐದು ವರ್ಷಗಳು ತುಂಬಲಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಇಷ್ಟೇ ಅಗಲದ ಸೀಮಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದಿನ ಹೇಗೆ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಈ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯದೆ ಇದ್ದಿದ್ದಾದರೂ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ. ನನಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ದಿನಗಳಿದ್ದವು. ಬುನೋ (ಬನೋಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಲಹಿರಿ) ಜೊತೆಗೆ ನಾನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದೆ- ಆದರೆ ಅದೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೊಂಚ ಶಾಂತಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. 

ತನ್ನ ಕತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ, “ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ ಕಲಿಯಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಮಯವಿದೆ,” ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಆ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ – ನಾನು ಹೊರಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ಅದು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಇಲ್ಲವಾಗಬಹುದು, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಮರಳಬಹುದು. ಇದು ಕಳೆದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೊರಗೆ ಕಳೆದ ಆ 7 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಹೇಗಾದರೂ, ನಾನು ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದಿನ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತವಾಗಿರಲು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ನಾನು ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ದೀರ್ಘವಾದ ಪ್ರಯಾಣ ಎಂಬುದು ಕೊನೆಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವಾಗ, ಗಮನ ಕೊಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣದ ದಿನಾಂಕವಿರುತ್ತದೆ – ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿರಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿರಬಹುದು – ನಾನು ಜುಲೈ 2021 ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಜಾಮೀನು ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಈ ದಿನಾಂಕಗಳು ನಮಗೆ ಎದುರುನೋಡಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಬದುಕಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಸಮಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೋಸ್ತೋಸ್ಕಿ ಕೆಲವು ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ, “ನನ್ನ ಜೈಲುವಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೇ, ನಾನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸು ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಜೈಲು ದಿನಗಳು ಯಾವಾಗ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಾವಿರ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗವಾಯಿತು. ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಅಪರಾಧಿಗಳು ನನ್ನ ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ್ದಾರೋ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರ ಭರವಸೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅದ್ಭುತ ಧೈರ್ಯವು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.”

“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲದ ಕೈದಿಯ ಆಶಯಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಆಶಯಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನುಷ್ಯನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ಕೂಡಿ ಬರಲು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಾರ್ಯದ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ) ಆಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ, ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಜೀವನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೈದಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನ. ಅವನಿಗೂ ಜೀವನವಿದೆ – ಅವನಿಗೆ ಜೈಲಿನ ಜೀವನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ – ಆದರೆ ಅವನ ಅಪರಾಧ ಏನೇ ಇರಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ತನ್ನ ಆ ಪಾಲನ್ನು ನಿಜ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ, ಅಂತಿಮ ಎಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಪರಾಧಿಯೂ ತಾನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮನೆಯವರ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. 55 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ – ಅವನು ಈಗ 35 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಂತೆಯೇ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ,” ಎಂದು ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಹಾಗೆ, ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ, “ಯಾವುದೇ ಗುರಿ ಇರಲಿ, ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಿಗಾದರೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಭರವಸೆ, ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದುಃಖದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ದೈತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೈದಿಗಳ ಒಂದೇ ಗುರಿ- ಅದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು.”

ಬಹುಶಃ ನನ್ನ ಕೆಲವು ಸ್ನೇಹಿತರು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ನಾನು ಈಗ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿಜ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಆಶಾವಾದದ ಕೊರತೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಮತ್ತು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೂಡ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸ. ನೀವು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಆಶಿಸುತ್ತೀರೋ, ಅಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತೀರಿ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನನಗೆ ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಯವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಭರವಸೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆದರೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ರೀತಿಯ ಮನೋಭಾವದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಪವಾದ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಹುಚ್ಚು ಆಶಾವಾದಿಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಹತಾಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರೂ ಕೂಡ ಆಶಾವಾದ ತುಂಬಿದ ಹುಚ್ಚರು. ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ದೋಸ್ತೋಸ್ಕಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ: “ಅವರು ಆಶಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಭರವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.”

ಅಂತಹ ಒಂದು ಕತೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಕಳೆದ 29 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಬ್ಬ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನ ಪರಿಚಯ ನನಗಾಯ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆ. ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೆರೋಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಉಸಿರಾಡುವವರೆಗೂ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕ್ಷಮಾದಾನದ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನೇಣಿಗೆ ಕೊರಳೊಡ್ಡುವ ಬದಲು, ಸಹಜ ಮರಣ ಬರುವ ವರೆಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪೆರೋಲ್ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ತಾನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜೈಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು 20 ರ ಹರೆಯದ ಯುವಕ. ಈಗ ಅವನಿಗೆ 50 ರ ಹರೆಯ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ತಾನಾಯಿತು, ತನ್ನ ಕೆಲಸವಾಯ್ತು ಎಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಮುಷಕತ್ (ನಿಯೋಜಿತ ದೈಹಿಕ ಕೆಲಸ) ಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸಂಜೆ, ಅವನು ಇತರ ಕೆಲವು ಕೈದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅವನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಅವನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಬಹುದು. 

ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ, ಅವನು ಇದೇ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ದಿನಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರಿವಿನೊಂದಿಗೆ.

ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೈದಿಗಳು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ – ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಾನೆ, ಯಾರ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೂ ತಲೆಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಮಟ್ಟಿನ ಶಾಂತಿ ಆತನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಎಂದು ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ! ತನ್ನ ಅಪರಾಧಗಳ ಅರಿವಿನಿಂದಲೋ? ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತಾನು ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೋ? ತಾನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅನಿಸಿತೇ? ತಾನು ಯಾವುದೋ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಅನಿಸಿತೇ? ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.

ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅವನು ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ಏನು ಅನಿಸಿತು ಎಂದು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ನೀವು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು.

ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವನ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸೆರೆವಾಸದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಅವನೂ ಸಹ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತನಗಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೀಡಿದ ಕ್ಷಮಾದಾನವು ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೆರೋಲ್ ಇಲ್ಲದೆ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೂ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಅವನಿಗೆ ರಜೆ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅದು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

ಫರ್ಲೋ (Furlough) ಅಥವಾ ಜೈಲಿನಿಂದ ರಜೆ ಎನ್ನುವುದು ಜೈಲು ಇಲಾಖೆಯು ರೂಪಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳು, ಅವರ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅವರ ನಡವಳಿಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಜೈಲಿನಿಂದ ರಜೆ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ – ಒಂದು ಬಾರಿ 3 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ 2 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ರಜೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಇದು ಪೆರೋಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನ, ಇದನ್ನು ಜೈಲು ಇಲಾಖೆಯು ಕೈದಿಗೆ ಅವನ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಸತ್ತರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಪೆರೋಲ್‌ಗಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ಕೈದಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ರಜೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂಲತಃ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅಪರಾಧಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ – ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಬದುಕಬೇಕಾದರೆ, ಅವನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಮೂಲತಃ, ಇದು ಜೈಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಧಾರಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ನಾನು ಹೇಳಿದ ಕೈದಿಯ ಕತೆಗೆ ಬಂದರೆ – ಜೈಲು ಇಲಾಖೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ ಅವನು ಮೊದಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ – ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಕ್ಷಮಾದಾನ ಆದೇಶವು ಅವನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಜೈಲು ಇಲಾಖೆಯು ಅವನನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಕ್ಷಮಾದಾನವು ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಆದೇಶದ ಮೂಲತತ್ವವೆಂದರೆ ಅವನು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅವನು ಅದನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, ಅವನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು – ಫರ್ಲೋ ಎಂಬುದು ಅವನಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಇದನ್ನು 28 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತು.

ಕೊನೆಗೆ ಅವನಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ರಜೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 28 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸದ ನಂತರ ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕಾಯಿತು.

ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಯಾರು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅವನು ಹೇಗೆ ಜೈಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ. ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ; ಅವನು 21 ದಿನಗಳಲ್ಲ, 21 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಹೊರಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಿಕರು ಈಗ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ತಮಗೆ ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ಕುಟುಂಬ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ತಾನೂ ಕೂಡ ಅಪರಿಚಿತನೇ ಎಂಬೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ.

ಅವನು ಏಕೆ ಓಡಿಹೋಗಲಿಲ್ಲ, ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರವೂ ಅವನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಏಕೆ ಮತ್ತೆ ಜೈಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಎಂದು ನೀವು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದ್ದು, ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನೇ ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ – ಈಗ ಅವನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೂರು ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದಾನೆ – ಮತ್ತು ಅವನು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಅವನಿಗೆ ರಜೆ ನೀಡುವ ಆದೇಶವು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾದ ಅರ್ಹತೆ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಿರುವಾಗ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತಿದ್ದೆ.

ಆದರೆ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ, ಅವನಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಬೇಕು – ಏಕೆಂದರೆ ಭರವಸೆ ಅವನಿಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಕಳೆದ ವರ್ಷ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಪಿತೂರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಭರವಸೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ – “ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮೇನೇ ಪಿಎಂ ಕೋ ತೋ ನಹಿ ಮಾರ ಥಾ ನಾ” ಎಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು! ಎಷ್ಟೇ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಬಲ ಬಂಧನವಾಗಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ತನ್ನ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ – ಆಗ ಪೆರೋಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಫರ್ಲೋಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೈದಿಗಳು ಏಕೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಕೈದಿ ಕಲೊನಿಗಳಲ್ಲಿ (Penal Colonies) ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾವಲುಗಾರರು ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೂ ತಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡುವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ. ದಾಸ್ತೋಸ್ಕಿ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ, ಕೈದಿಗಳು ತಾವು ಜೈಲಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಅವರು ಗೌರವಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿಕ್ಷೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೈಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಷ್ಟೂ ಸಮಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದ್ದರೂ ಓಡಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಯುವಿಕೆ, ಹತಾಶೆ ಮತ್ತು ಹಾತೊರೆಯುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅನಿಸಿದ ಕೆಲವು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಇವು. 

ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ, ಬಹುತೇಕ ಅರ್ಧ ದಶಕದಂತೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಮುಗಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಪ್ರೀತಿಸಲು, ಮದುವೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಲು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಗುರುತಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲು, ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನರಮೇಧವನ್ನು ಜಗತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲು, ನಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರು ವೃದ್ಧರಾಗಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಇಷ್ಟು ಅವಧಿ ಸಾಕು.

ನಮ್ಮ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಸಾಕೇ?

(ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಜೆಎನ್‌ಯುನ ಮಾಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಫೆಲೋ. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ 2020 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಪಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರು ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪತ್ರದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವು ಲೇಖಕರ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಪೀಪಲ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜವಬ್ದಾರವಲ್ಲ.)

“ಒಂದು‌ (ವಾಟ್ಸಾಪ್) ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿನ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು. “[ನಾನು] ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳದ ಲೊಕೇಶನ್‌ ಅನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಂಡೆ. ಯಾರೋ ನನಗೆ ಮೆಸೆಜ್ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರಾದರೂ ನನಗೆ‌ ಏನನ್ನಾದರೂ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದು ನನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ. ಏನೇ ಆದರೂ, ಮೆಸೆಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಖಾಲಿದ್ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿತೂರಿಯ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಕೀಲ ತ್ರಿದೀಪ್ ಪೈಸ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ , ಖಾಲಿದ್ “ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಪೋರ್ಟ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು,” ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು .

“ಜೆಎನ್‌ಯು [ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]ದ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು” ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಖಾಲಿದ್ ಅವರು ಶಾರ್ಜೀಲ್ ಇಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಈ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ದೆಹಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಇಶ್ರತ್ ಜಹಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ದೇವಾಂಗನಾ ಕಲಿತಾ ಅವರಂತಹ ಇತರರು “ನನಗಿಂತ [ಖಾಲಿದ್] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ” ಮತ್ತು ಅವರು ಇನ್ನೂ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪೈಸ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ನಡುವೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಖಾಲಿದ್ ಅವರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ 53 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮುಸ್ಲಿಮರು.

ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

ಈಶಾನ್ಯ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಣಕುವ ದೊಡ್ಡ ಪಿತೂರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದವರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಖಾಲಿದ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು “ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರದ ಮುಖವಾಡ” ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ನವೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ 200 ಪುಟಗಳ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿದ್ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಯನ್ನು “ದೂರದಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು” ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಲಿದ್ “ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ” ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಲಭೆ ನಡೆಸಲು ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 4 ರಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ.

ತನ್ನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಹೋದರಿಯ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಖಾಲಿದ್‌ಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28 ರಿಂದ ಜನವರಿ 3 ರವರೆಗೆ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಾಮೀನನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಾರ್ ಆಂಡ್ ಬೆಂಚ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ . ಕರ್ಕರ್ಡೂಮಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸಮೀರ್ ಬಾಜ್ಪೈ ಅವರು ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದರು.

ಜಾಮೀನಿನ ಷರತ್ತುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಖಾಲಿದ್ 20,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅದೇ ಮೊತ್ತದ ಎರಡು ಶ್ಯೂರಿಟಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದಂತೆಯೂ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

2022ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರದ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಖಾಲಿದ್ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

ನಿಯಮಿತ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ

ಅವರ ನಿಯಮಿತ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ನವೀನ್ ಚಾವ್ಲಾ ಮತ್ತು ಶಾಲಿಂದರ್ ಕೌರ್ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (ಯುಎಪಿಎ) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಗುಲ್ಫಿಶಾ ಫಾತಿಮಾ, ಖಾಲಿದ್ ಸೈಫಿ ಮತ್ತು ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2024 ರಂದು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

2020ರ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠೋರ ಯುಎಪಿಎ ಅಡಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಜೈಲುವಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸೋಮವಾರ ಜಾಮೀನು ಕೋರಿದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಚಾವ್ಲಾ ಮತ್ತು ಕೌರ್ ಅವರು ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ರಂದು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ‌ ಅಂದು ಪೀಠವು ಸಭೆ ಸೇರಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲೈವ್ ಲಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ನಂತರ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 25 ಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೈಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಗಿರೀಶ್ ಕತ್ಪಾಲಿಯಾ ಅವರು ಜುಲೈ 24 ರಂದು ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತೆ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಪೊಲೀಸರು ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 29 ರಂದು, ಲೈವ್ ಲಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ .

ಇದೇ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆ ಪ್ರಕರಣದ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳಾದ ಶಾರ್ಜಿಲ್ ಇಮಾಮ್, ಮೀರನ್ ಹೈದರ್, ಸಲೀಂ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಶಿಫಾ ಉರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಗಸ್ಟ್ 29 ರಂದು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು.

ಈ ಹಿಂದೆ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಮಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಾ ಎಂ.ಸಿಂಗ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಅಂದು ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ.

ಖಾಲಿದ್ ಈ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಈ ಹಿಂದೆ ಮೇ 28, 2024 ರಂದು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ 14 ಬಾರಿ ವಿಳಂಬವಾದ ನಂತರ ಅವರು ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ವಕೀಲ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಅವರು “ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು” ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಿದ್ದರು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನವೀನ್ ಚಾವ್ಲಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೈಲಿಂದರ್ ಕೌರ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪೀಠವು ಇದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಈ ಮೂವರೂ 2020ರ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯುಪಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನು ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿ ಈ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ಪೀಠವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ಆದರೆ, ಪೀಠ ಸಭೆ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 25ರಂದು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಜಾಮೀನಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಈ ವರ್ಷ ಮೇ 28ರಂದು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 14 ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಆ ಬಳಿಕ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಈ ವರ್ಷದ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ವಕೀಲ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಅವರು ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.

ನೀವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದೀರಿ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೀರಿ ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಗಲಾಟೆಗೆ ಬದಲಾದರೆ, ಮಾರನೇ ದಿನ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ನೀವೊಬ್ಬ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬೈಲ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನೀವಿನ್ನೂ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತೀರಿ.

ಇದು ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸನ್ನಿವೇಷವಾದರೆ, ಉಮ್ಮರ್‌ ಖಾಲಿದ್‌ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸತ್ಯ!

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರಿಂದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಕರಿಛಾಯೆಯ ಕನಸಾದ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ-ಸಿಎಎಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, 2020 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ಮಧ್ಯದದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಿಎಎ ಪರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲಿಗರು, ಸಿಎಎ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 23 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ದುರುದ್ದೇಶಿತ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ:

ಕಪಿಲ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರಂತಹ ಕೆಲವು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಗಲಭೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಗಲಭೆಗಳಲ್ಲಿ 53 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು-ಹಿಂದೂಗಳು ಮೃತರಾದರು. 700 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಶವಗಳು ರಸ್ತೆ, ಚರಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಮರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಮಸೀದಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದರು, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ರಕ್ತಪಾತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರ ಬದುಕು ಕಂಗೆಟ್ಟುಹೋಯಿತು.

2024 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಗಲಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2,619 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಲಭೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಲು 21 ಮಂದಿ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಸೆಲ್ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಈ ಆರೋಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ , ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಶಾರ್ಜೀಲ್ ಇಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಫಿಶನ್ ಫಾತಿಮಾ , ಸಲೀಂ ಮಲಿಕ್ ಮತ್ತು ದೇವಾಂಗನಾ ಕಲಿತಾ ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ರಿಂದ ಪೊಲೀಸರು ಇದುವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 25,000 ಪುಟಗಳ ಐದು ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 21 ಮಂದಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಎಎ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ರಸ್ತೆ ತಡೆ, ಕೋಮುಗಲಭೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 2020ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22-23 ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾನ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅನೇಕ ಆರೋಪಿಗಳು ತಾವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ, ನಡೆದ ಗಲಭೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಮೀನು ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದ 21 ಆರೋಪಿಗಳ ಪೈಕಿ 9 ಮಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜಾಮೀನು ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಉಳಿದವರು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆರೋಪಿಗಳು ಜಾಮೀನಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೊರೆ ಹೋದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಇವೆ. ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕೆಳಹಂತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರಿಗೆ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈಗಾಗಲೇ ಅವರು 3-4 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು ಏಕೆ?

ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಕ ದುರ್ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕುಖ್ಯಾತ ಕಠಿಣ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (ಯುಎಪಿಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಈ 21 ಮಂದಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (ಐಪಿಸಿ) 25 ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ 2 ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯ 2 ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನೂ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಯುಎಪಿಎ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲವೇ? ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ 21 ಮಂದಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಪಕ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲವೇ?

ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಮೃದುಲ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಅನುಪ್ ಜೈರಾಮ್ ಭಂಭಾನಿ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠವು ಈ 21 ಆರೋಪಿಗಳ ಪೈಕಿ – ದೇವಾಂಗನಾ ಕಲಿತಾ , ನತಾಶಾ ನರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಸಿಫ್ ಇಕ್ಬಾಲ್ ತನ್ಹಾ – ಈ ಮೂವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿದೆ.

ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು. ಸರ್ಕಾರ ಯುಎಪಿಎ ಬಳಸಿ ನಡೆಸುವ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಈ ತೀರ್ಪು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗೆರೆ ಇದೆ. ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಈ ಗೆರೆ ಮಬ್ಬ ಮಬ್ಬಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಈ ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿತ್ತು. . ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರ ಆಪಾದಿತ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರದ್ದು ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯ’ ಅಥವಾ ‘ಪಿತೂರಿ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮೂವರನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪು ಯುಎಪಿಎ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ತಡೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ತಡೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಮೂವರು ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹೇಮಂತ್ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ರಾಮಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರ ಪೀಠವು ಇತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಪರ ತೀರ್ಪು ಯಾವುದೇ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಹೋಯ್ತು. ಉಮರ್‌ ಖಾಲಿದ್‌ ಜಾಮೀನಿಗಾಗಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅಲೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.

ಆದರೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬರವಸೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ? ಯುಎಪಿಎಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಬಂದರೂ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೆಟೀರಿಯಲ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವು “ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಗಳು” ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಮೀನು ಷರತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿವೆ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಮೀನು ಷರತ್ತು “ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ” ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದಿವೆ. ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳು “ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಗಳು” ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದರೆ, ಕಠಿಣ ಜಾಮೀನು ಷರತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಕೆಲವು ಯುಎಪಿಎ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭೀಮಾ ಕೋರೆಗಾಂವ್ ಪ್ರಕರಣದ ಆನಂದ್ ತೇಲ್ತುಂಬ್ಡೆ , ವೆರ್ನಾನ್ ಗೊನ್ಸಾಲ್ವೆಸ್ , ಅರುಣ್ ಫೆರೇರಾ , ಶೋಮಾ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಈಗಾಗಲೇ 4 ಅಥವಾ 5 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೂ ಇವರು ಕಳೆದಿರುವ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಇವರಿಗೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇನ್ನೂ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉಮ್ಮರ್‌ ಖಾಲಿದ್‌ ಅವರ ಕಥೆ ಏನು? ಅವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ಅವರ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನೂ ವರ್ಷಗಳಾದಂತೆ ತಿಂಗಳು ತಿಂಗಳು ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ.

ಒಮರ್ ಖಾಲಿದ್‌ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇತ್ತು. ಸುಮಾರು 9 ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇದನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು. ಪೊಲೀಸರು ಒಮ್ಮೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಜಾಮೀನುನನ್ನು 2024 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಉಮರ್ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರುಸತತವಾಗಿ ಅವರ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮೂವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಉಳಿದ ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ನಡೆದ ಈ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ನಡೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶವೇ ತಲೆತಗ್ಗಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘನತೆಯ ಬದುಕಿಗೆ ಕುಂದನ್ನು ತರುವ ಸರ್ವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉಮ್ಮರ್‌ನ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಂದು ಅನೇಕರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಮ್ಮರ್‌ನ ಕಥೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ಮುಂದೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬಲ್ಲ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ.

2020 ರ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯುಎಪಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಲಿದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ರಿಂದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ 23 ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2020 ರವರೆಗೆ ಈಶಾನ್ಯ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿರುದ್ಧದ  ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ 53 ಮಂದಿ ಹತರಾಗಿ, ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನಹಾನಿ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಪಿತೂರಿಯ ಭಾಗ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಶುಕ್ರವಾರ, ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಯುಎಪಿಎ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಇತರ ಅರ್ಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2020 ರಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖಾಲಿದ್ ಅವರು ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಕರಣದ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ  ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಜಾಮೀನಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಉಮರ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು.

ಖಾಲಿದ್ ಪ್ರಕರಣವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೇ 18 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಂತರ ಆರು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಪೊಲೀಸರು ಕೌಂಟರ್‌ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಕೋರಿದರು. ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ.  ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ವಕೀಲರ ಅಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿನಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ನಾಗರಿಕರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಪದೇ ಪದೇ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ.

ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೋಮವಾರ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ವಾರದವರೆಗೆ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರಿಂದ ಜನವರಿ 3 ರವರೆಗೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ಕೋರಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ʼಆರೋಪಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ತಂಗಿಯ ವಿವಾಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮದುವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ದೆಹಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಲವು ತೋರಿದ್ದು, ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜಾಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಬಹುದುʼ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಅಮಿತಾಭ್ ರಾವತ್ ಮಂಗಳವಾರದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 26 ರಿಂದ 28 ರವರೆಗೆ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 23 ರಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಶರಣಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ʼಅದರಂತೆ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಅಥವಾ ಆರೋಪಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇಬ್ಬರು ಸಾಕ್ಷೀದಾರರೊಂದಿಗೆ ₹ 25,000 ಮೊತ್ತದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಾಂಡ್‌ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿದ್ದು, ನಂತರ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರ ಜಾಮೀನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ʼಆರೋಪಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ  ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿದಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುಬಾರದು ಮತ್ತು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗೆ (ಐಒ) ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ (ಫೋನ್) ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅವರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದಿಡಬೇಕುʼಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ʼಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡದೇ, ಪ್ರತಿದಿನ ವೀಡಿಯೊ ಕರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಐಒ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬಾರದು. ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹದು, ಆದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 27 ಮತ್ತು 28 ರಂದು ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿʼ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಧ್ಯಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಪೊಲೀಸರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಬಹುದು ಆದರೆ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಹೋಗುವ ಆಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗಯೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜೈಲು ಅಧೀಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಖಾಲಿದ್ ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

2020ರ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ 53 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟು, 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ, ಈಶಾನ್ಯ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಖಾಲಿದ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (ಯುಎಪಿಎ) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ (ಸಿಎಎ) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌರತ್ವ ನೋಂದಣಿ (ಎನ್ಆರ್ಸಿ) ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಅವರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರ ನಿಯಮಿತ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು, ತದನಂತರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ನಡೆದ ಗಲಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.