ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಅರ್ಬನ್ ಕಂಪನಿಯು ‘ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಮೇಡ್ (Insta Maid)’ ಎಂಬ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದ ನಂತರ, ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಟೀಕೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು, ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕೆಲಸದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  Insta Help

ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 47.5 ಲಕ್ಷ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಎಲ್‌ಒ) ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 2-8 ಕೋಟಿ ಮಧ್ಯೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ. 

ಅರ್ಬನ್ ಕಂಪನಿಯು ಹೊಸ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ, ಇದು ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಇವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ವೇತನಗಳು

ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಮನೆಕೆಲಸಗಾರರ ವೇತನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಗಂಟೆಗೆ 49 ರುಪಾಯಿಗಳ ಸಂಬಳ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಮನೆಕೆಲಸಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಪಡೆಯುವ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆಧಾರಿತ ವೇತನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾಲಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವೇತನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಚೌಕಾಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.

ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲ , ಹಾಗಿದ್ದೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಒಡಿಶಾ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಆಯಾ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಹೆಲ್ಪ್ ಶುರುವಾದರೆ , ಅದರ ವೇತನ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಸವಾಲುಗಳು ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಸೇವೆಯನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ಇದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಮನೆಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗತ್ವ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕೆಲಸವು ಖಾಸಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಮನೆಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ನಡುವಿನ ದೈನಂದಿನ ಸಂವಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ಯೋಗದಾತ-ಉದ್ಯೋಗಿ ಸಂಬಂಧವು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲ; ಇದು ಆಳವಾಗಿ ಅಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಚಲನಶೀಲತೆಯು ತುರ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯದಂತಹ ದಯೆಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮನೆಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡದಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ತಾರತಮ್ಯದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವು ಈ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಬದಲು ಆಧುನಿಕ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ‌ ಇವನ್ನು ಹುದುಗಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಕೆಲಸಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನೇಮಕಾತಿಯು ಬಾಯಿಮಾತಿನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತನಾಡಲು ಬರುವುದು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಂತಹ ಆಯ್ಕೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಮನೆಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಬಹುದು.

ಈ ವೇದಿಕೆಯ ತರಬೇತಿಯು ಮನೆಕೆಲಸವನ್ನು ಹೋಟೆಲ್ ಮನೆಗೆಲಸದಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಮರುಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಈ ಕೆಲಸಗಾರರು “ವೃತ್ತಿಪರವಲ್ಲದ ಸೇವಕಿ/ಕರು” ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬಟ್ಲರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಆತಿಥ್ಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತಹ ನುರಿತ ವೃತ್ತಿಪರರು ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಇದು ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ಮನೆಕೆಲಸದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಳಂಕವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಆದರೆ ವೇತನ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಇದರ ನಿಜವಾದ ಫಲಾನುಭವಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲ, ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ಆಗಲಿದೆ.

ಲಿಂಗ ಚಲನಶೀಲತೆಯೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಮನೆಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಪುರುಷರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಠಿಣವಾದ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳದ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಆಧಾರಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸದ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವೇತನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಈ ವಿಭಜನೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವೇತನ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು.

ಭವಿಷ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಅರ್ಬನ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಂದಾದಾರಿಕೆ (suscription) ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಇದು ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ವೇತನ ಚೌಕಾಶಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಕಡಿಮೆ ವೇತನಕ್ಕೆ ದುಡಿಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹೋರಾಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ, ಬೇಡಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ಈ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ  ಮಾನ್ಯತೆ, ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ ಮತ್ತು ಘನತೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೋರಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. 

ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು 2019 ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಕರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗಿಜಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವರ್ಷಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ

ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ವೇತನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಲೇಬರ್ ಬ್ಯೂರೋ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು, ವರದಿ ಬರಬೇಕಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ದತ್ತಾಂಶವು ಮುಖ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ಅರ್ಬನ್ ಕಂಪನಿಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದೇಶೀಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದು ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಬೇಕು. ನೈತಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ವೇತನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಮಗಳು ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನಗೆಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇನ್‌ಸ್ಟಾ ಹೆಲ್ಪ್ ದೇಶೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅದು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು.

ಲೇಖನ:

ಶಿಪ್ರಾ, ಐಎಸ್‌ಎಸ್‌ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು

ಹರ್ಷಿಲ್ ಶರ್ಮಾ,ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ದಿ ವೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ Domestic Workers Already Face Wage Insecurity, Gigification Could Make It Worse ವರದಿಯ ಕನ್ನಡಾನುವಾದ

ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗದಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹೇಯವಾದ ವಿಫಲತೆ. ದಿನೇ ದಿನೇ ದೇಶ ಹಸಿವೆಯಿಂದ ದಿನ ದೂಡುವ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ, ಮಕ್ಕಳು – ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಯುಕ್ತ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ದೇಶ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ, ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಜನ ಇದನ್ನು ದೇಶ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಯಾಕೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಈ ಬಾರಿಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ/ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಊಟಕ್ಕೇನಾದರೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ನಡುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಅವರಿನ್ನೂ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ 2024-25 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಬಜೆಟನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಟ್ಟ ದುರಂತ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ 2024-25ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿರುವ ವಲಸೆ/ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಪಡಿತರ ನೀಡಲು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಕೊರೋನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎದುರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಇಲ್ಲದೆ ಅವರು ಮರಳಿ ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಪರದಾಡಿದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆಹಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಟ್ಟ ಸಂಕಷ್ಟ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. 

ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ನೀಡಿದ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ 2011 ರ ನಂತರ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿಲ್ಲ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 81 ಕೋಟಿ ಮಂದಿ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳು ಇದರಡಿ 5 ಕೆಜಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು 2011ಹಿಂದಿನ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 75% ಮತ್ತು ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ವರೆಗೆ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 1881ರಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣತಿ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ಕೋಟಿ ಜನರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸದ್ಯ 81 ಕೋಟಿ ಜನ ಪಡಿತರ ಹೊಂದಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ ಕೊರೋನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಆಹಾರ ಸಂಕಷ್ಟ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 74.1% ಭಾರತೀಯರು ಕೊರೋನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರು. ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಮನೆಯವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆದು ತಮ್ಮ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಪಟ್ಟ ಪಾಡು ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದಿದೆ. ಈ ಭಯಾನಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗೆ ತರುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಯಲ್ಲಾಗಿಲ್ಲ!

2011 ರ ನಂತರ ಜನಗಣತಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಇರುವ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿರಬಹುದು ಯೋಚಿಸಿ.

ಜನಗಣತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪೋಪ್ಯುಲೇಶನ್‌ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌ ನಂಬರ್‌ನ (ಭವಿಷ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು) ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರವೇ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಠ ಹಿಡಿದು ಕುಳಿತಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಜನಗಣತಿ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದಿನಾಂಕವನ್ನೂ ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ.

ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ಜನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ 2023 ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇ-ಶ್ರಮ್‌ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಂಟು ಕೋಟಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಇ-ಶ್ರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಡೇಟಾಬೇಸನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.

2024 ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆಲ್ಲಾ ಪಡಿತರ ನೀಡಲು ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾರು ಕೋಟಾಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಗೆ ಒಂದು ವಾರದ ಮೊದಲು ಕೋರ್ಟ್‌ ತನ್ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅರ್ಹರಿಗೆ 4 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಡಿತರ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಡಿತರ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳು-ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಗಿದ್ದು ಬೇರೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಹಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ  2.12 ರಿಂದ 2.05 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ, ಅಂದರೆ 3.3% ರಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ!

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಬಂದಿರುವ Household Consumption Expenditure Survey (HCES)ಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ 56% ಭಾರತೀಯರು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಹೊತ್ತು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ತಾನು ಸರ್ವೇ ಮಾಡಿದ 92 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಒಪ್ಪತ್ತಿನ ಊಟ ಮಾಡದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಕ್ಕಳು (zero-food children) (67 ಲಕ್ಷ) ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. 

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ (National Family Health Survey-5) ಭಾರತದಲ್ಲಿ 35% ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತ , ಮತ್ತು 19% ಕ್ಷೀಣತೆ ಇರುವ ಮಕ್ಕಳೂ ಹಾಗು ರಕ್ತ ಹೀನತೆ ಇರುವ 57% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 67% ಮಕ್ಕಳು ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.

ಭಾರತವು 19.5 ಕೋಟಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದೆ – ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು- ಎಂದು ಜುಲೈ 24 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ವರ್ಷದ ‘ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಫುಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‘ (SOFI)  ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಓದಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19.5 ಕೋಟಿ ಜನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕರು- ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ವರದಿ

ಒಪ್ಪತ್ತಿನ ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ದಿನದೂಡುತ್ತಿರುವ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವ ಹಿಂಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ರೀತಿ ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಕ್ರಮ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಜೆಟನ್ನೇ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದೆ.