ಆಗಸ್ಟ್ 17 ರಂದು ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಿಷ್ಠಾವಂತ, ಸದ್ಯ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಸಿಪಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ತನ್ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು, ಹಿಂದಿನ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರಣಗಳಿನ್ನೂ ನಿಗೂಢವಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್‌ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.

ಜುಲೈ 21 ರಂದು ಜಗದೀಪ್ ಧಂಖರ್ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಯಶವಂತ್ ವರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಳಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದು.

ಅನಾಮಧೇಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರೇರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋದಿ-ಶಾ ತಂಡವು ಧಂಖರ್ ಅವರು  ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಮಹಾಭಿಯೋಗ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು  ಮತ್ತು  ಸರ್ಕಾರವು  ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿತ್ತು.

ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನೇಮಕಾತಿ ಆಯೋಗದ (NJAC) ಪರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ವರ್ಮಾ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. 2014 ರಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. 2015 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ NJAC ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು .

ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿ ಧಂಖರ್ ನಿರ್ಧಾರ

ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಬ್ಬರು ಸಚಿವರು ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಳಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಇದು ಇಷ್ಟ ಇಲ್ಲ ಎಣದಯ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಧಂಖರ್ ಅವರು ಸದನದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು .

ಮತ್ತೊಂದು ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಧಂಖರ್ ಅವರ ದೃಢ ನಿಲುವಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,  ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷವು ಅವರು ಏನಾದರೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಧಂಖರ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದತ್ತ ವಾಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಮುಖಂಡರು ಅನುಮಾನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯವರು 10 ಸಂಸದರನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು .

ಅಮೆರಿಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಡಿ. ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಧಂಖರ್ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ತಮಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಬದಿಗಿಡುತ್ತವೆ: ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೇ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೇ? ಧಂಖರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವೆಂದರೆ  ಅವರು  ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಳಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಂತೆ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಗು ತೂರಿಸುವ ಬುದ್ದಿ. ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಲೇಖಕರು 1978 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಕಮಲಾಪತಿ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಅವರಂತಹ ಅನುಭವಿಗಳು ಸಭಾಪತಿಯನ್ನು ‘ಮಾನನೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷಜೀ’ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ‘ಮಾನನೀಯ  ಸದಸ್ಯಜೀ ‘ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂದಿಗೂ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

2019 ರಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಸದನದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳ ರಿಮೋಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2023 ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ 146 ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದರನ್ನು ಉಭಯ ಸದನಗಳಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ 17ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ಕೇವಲ  11 ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಿತು – ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ 59 ರಷ್ಟಿತ್ತು. 17ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ಕೇವಲ 272 ಅಧಿವೇಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ನಡೆದವು. ಇಂದಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಹೇಳನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ 356 ಅಧಿವೇಶನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. 2021 ರಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸ್ವತಃ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ  ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ತನ್ನ ಆದ್ಯತೆಯ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.

ಧಂಖರ್ ಅವರ ಪದಚ್ಯುತಿಯು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೇಲಿನಿಂದ ಬರುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ದಾಟದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಿರ್ಗಮನವು ಭವಿಷ್ಯದ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೋದಿ-ಶಾ ಜೋಡಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿ ನಡೆಸಲು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೂಪೇಂದ್ರ ಪಟೇಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸ್ಟೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಧಂಖರ್ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿ ಒಂದು ಅಪವಾದವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ, ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಿವಿ ಆನಂದ ಬೋಸ್, ಆರ್‌ಎನ್ ರವಿ ಮತ್ತು ಆರಿಫ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರಂತಹ ಇತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಧಂಖರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಉತ್ತಮ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸದನದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಾದಾಗ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ  ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೆಂಬಂತೆ ಸದನದಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು. ಅವರು ವ್ಯವಹಾರ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಯಿಂದಲೂ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊರನಡೆದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯಸಭಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಹಿಂದೆಂದೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮೋದಿಯ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು ಧಂಖರ್ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೂ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಒಳಗಿನವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಕಾಶದಲ್ಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದರು, ಇದು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮೋದಿ-ಶಾ ಜೋಡಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ, 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಂತಹ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ತಮ್ಮದೇ ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಧಂಖರ್ ರೈಸಿನಾ ಹಿಲ್‌ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕನಸು ಕಂಡರು.

ಜೆಡಿ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಧಂಖರ್ ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಧಂಖರ್ ಹಾಜರಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಬದಲಾಗಿ, ಧಂಖರ್ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟು ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣ್ಯರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತರು. ಇದು  ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಡಳಿತದ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಗೌರವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸುವ ಅವಮಾನವಾಗಿತ್ತು .

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು  ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಇದು ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ದಳ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬ್ಯೂರೋ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂತಾದ ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ, ಕೇಂದ್ರ ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಆಯೋಗ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ  ಮತ್ತು ನೆಹರು ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ  ಸಮಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಕುರಿತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿದರು. ರಾಜಭವನಗಳು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಚೇರಿಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳೂ ಇವೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನೇ ಈಗ ನೋಡಿ. ಮುಕ್ತತೆಯೇ ಅದರ ಅಂತರ್ಗತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಇದು, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಕರೆದಂತೆ ಬಿಜೆಪಿಯ ‘ಗುಲಾಮ ಕೆಲಸಗಾರ’ ಎಂಬಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ನಿಯಮಿತ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಅವರಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಗೃಹ ಸಚಿವರು  ಮತ್ತು ಇತರ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರಿಂದ ಮುಕ್ತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪಿ. ರಾಮನ್, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು.

ಈ ವೇಳೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಜಗದೀಪ್‌ ಧನಕರ್‌, ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್‌ ಶಾ, ರಾಜ್‌ನಾಥ್‌ ಸಿಂಗ್‌, ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ನಮಿತಾ ಕೌಲ್‌ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ ನಿಹಾರಿಕಾ ಕೂಡ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ದೇಶದ 15ನೇ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಬೋದಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜುಂಜು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಿತಹನಾ ಎನ್ನುವ ಗ್ರಾಮದವರಾದ 17 ರ ಹರೆಯದ ಜಗದೀಪ ಧನ್‌ಕರ್  ಮೂಲತ: ವಕೀಲರು. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಅವರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಶದ 16 ನೇ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸೇರಿ 788 ಮಂದಿ ಈ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಮತದಾನ ಗುಪ್ತ ಮತದಾನವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಪೇಪರ್ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲು ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಗುರುತು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ (ಸಂಸದರಿಗೆ) ಮತದಾನದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ವಿಪ್ ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

*ಜಗದೀಪ್ ಧನಖರ್ V/s ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವ*
NDA ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಜಗದೀಪ್ ಧನಖರ್ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಯಲಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅನುಭವವಿದೆ. ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ರಾಜಸ್ಥಾನದವರಾಗಿದ್ದು ಕಳೆದ ಜುಲೈ 17 ರ ರವೆಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

UPA ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಯಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಸಂಸದೀಯ ಪಟು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಹತ್ವದ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದವರಾಗಿದ್ದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಇವರಿಗಿದೆ. 60 ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಎರಡನೇ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅನುಭವವಿದೆ. ಗೋವಾ, ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ NDA ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಗದೀಪ್ ಧನಖರ್ ಗೆಲ್ಲುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ UPA ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಕೆಲವು ಸಂಸದರು ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳು ಸಂಸದರಿಗೆ ವಿಪ್ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವರ ಗೆಲುವೂ ಸಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವೇನೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಬಲದ ಹೋರಾಟ ಕೂಡಾ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

‌ಹಾಲಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ನಾಯ್ಡುರವರ ಅಧಿಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ 10 ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಗದೀಪ್ ಧನಖರ್ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಆಳ್ವರನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.