ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಡಕ್ಕಂಚೇರಿ ನಿವಾಸಿ 32 ವರ್ಷದ ಬಿನಿಲ್ ಟಿಬಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿನಿಲ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿ 27 ವರ್ಷದ ಜೈನ್ ಟಿಕೆ ಕೂಡ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಬಿನಿಲ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬಿನಿಲ್ ಅಥವಾ ಜೈನ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿನಿಲ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜೋಯ್ಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಸಂಬಂಧಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ, ಬಿನಿಲ್ ಮತ್ತು ಜೈನ್ ಟಿಕೆ ಮನೆಗೆ ವಾಪಾಸು ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಹತಾಶರಾಗಿದ್ದರು. ಬಿನಿಲ್ ಕಳೆದ ತಿಂಗಳಷ್ಟೇ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಸರಣಿ ಧ್ವನಿ ಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಆ ಪತ್ರಿಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

“ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿಯ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಬಡಿದು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಬಿನಿಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

“ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ನಾವು ದಣಿದಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಬಿನಿಲ್ ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿನಿಲ್ ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತೆರಳಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

“ನಾವು ಈಗ ರಷ್ಯಾ ಆಕ್ರಮಿತ ಉಕ್ರೇನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಒಪ್ಪಂದವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ನಮ್ಮ ಕಮಾಂಡರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ನಾವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ರಷ್ಯಾದ ಸೇನೆ ನಮಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡದ ಹೊರತು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಇನ್ನೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2024 ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 10 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ . ಅವರಲ್ಲಿ ತಲಾ ಇಬ್ಬರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನವರು; ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದಿಂದ ತಲಾ ಒಬ್ಬರು. ಇದು 11ನೇ ಸಾವು ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಭಾರತೀಯರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ರಷ್ಯಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಾನು ಯಾವುದೇ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ “ಮೋಸದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ” ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ರಷ್ಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 ರಿಂದ “ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹಮಾಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ “ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಬಿಡೆನ್  ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

“ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಂತೆ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಪಕ್ಷಪಾತದ, ದ್ವೇಷದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ಸುಮ್ಮನೆ ಬಿಡಲಾರೆವು. ನಾವು ಹಮಾಸ್‌ನಂತಹ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಪುಟಿನ್‌ನಂತಹ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಬಿಡೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಶುಕ್ರವಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ಬಿಡೆನ್, “ಇದು ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಾನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

“ಇದು ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳವರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೆಸಲ್ಯೂಟ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

“ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಯಕತ್ವವು ಜಗತ್ತನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕದ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ವಾರ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಬಿಡೆನ್, ತಮ್ಮ 2024 ರ ಮರುಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಯುದ್ಧದಿಂದ  ದಣಿದಿರುವ ಮತದಾರರು ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ವೇತಭವನವು ಹಮಾಸ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧದ ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಯುದ್ಧ ನೆರವಾಗಿ 100 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ ಘೋಷಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗರ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡೂ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಮತ್ತು  ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತನ್ನಾಗಿ ಇಡಲು ದೊಡ್ಡ ಹೋರಾಟದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಬಿಡೆನ್  ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓವಲ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ (solemn setting of the Oval Office) ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಲ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ದುರಂತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದರು.  

ಆದರೆ, ವೈಟ್‌ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿರುವ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ಹೌಸ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಫಲರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ಉಕ್ರೇನ್‌ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ನೀಡಲು ಹೊರಟಿರುವ 43.9 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್ ಭದ್ರತಾ ನೆರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಜನರೇ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.

ಶುಕ್ರವಾರ, ವಿನಂತಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿರುವ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ  10 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ  60‌ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.

ಈ ಭಾಷಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಬಿಡೆನ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು.

ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಅಮೇರಿಕಾ ನೀಡಿದ ATACMS ಎಂಬ ಲಾಂಗ್-ರೇಂಜ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧದ ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಕೃತಜ್ಞವಾಗಿರುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಎಡಪಂಥೀಯ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು ಬಿಡೆನ್ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ, ಅದೇ ಪಕ್ಷದ ಬಿಡೆನ್‌ ಮಾತ್ರ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತದಾರರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್-ಹಮಾಸ್ ಯುದ್ಧದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಬುಧವಾರ ಟೆಲ್ ಅವೀವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಬಿಡೆನ್ ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ರಂದು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಬಂಡುಕೋರ ಗುಂಪು ಹಮಾಸ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 1,400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹತರಾದ ನಂತರ ಗಾಜಾದ ಮೇಲೆ  ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಬಿಡೆನ್‌ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಇಸ್ರೇಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 3,785 ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿರುವ ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ವಿಶಾಲವಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಮಧ್ಯೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಒಳಗೊಳಗಿನ ಅಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಹಮಾಸ್‌ನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ನ ಹಿಜ್ಬುಲ್ಲಾವನ್ನು ತಡೆಯಲು  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರ್ವ ಯಹೂದಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಲ್ಲ, ಯುರೋಪಿನ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯಹೂದಿ ಗುಂಪುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್- ಫ್ರೆಂಚ್ ನೆರವಿನಿಂದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು, ತದನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಪೌರಾಣಿಕ‌ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವನ್ನು ‌ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಅಥವಾ‌ ಅಸ್ಮಿತೆ ಒಂದು ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ, ಅದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಸ್ಮಿತೆ. ಅದು ಅರಬ್ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಅರಬ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ರು, ಅರಬ್ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ‌ಅಸ್ಮಿತೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಈ ಅರಬ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಕೂಡ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಹಾಗಾಗಿ ‌ನೈಜ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ‌ ಗಮನಿಸೋಣ.

ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಅರಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮೊದಲನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ‌ಪೂರ್ವ ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು, 19ನೇ‌ ಶತಮಾನದ‌ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಟಮನ್‌ ಟರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅರಬ್ ರ ಹೋರಾಟಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು, ಮೊದ ಮೊದಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಹೋರಾಟದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ವಹಿಸಿದ್ದರು, ತದನಂತರ ಹಾಶಮೇಟ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶರೀಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಕಾ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹುಸೆನ್‌‌‌ ಬಿನ್ ಅಲಿ ಅರಬ್‌ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ 1916ರಲ್ಲಿ ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ “ಅರಬ್ ದಂಗೆ” ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ‌ಅರಬ್‌ರ ಹೋರಾಟ‌ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

1914ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಆ‌ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಬ್ರಿಟಿಷ್) ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಅವರು ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕಿ, ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೋ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು.

ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕಿಯ ವಿರುದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದಂಗೆಯಂದಿದ್ದ ಅರಬ್‌ರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ‌ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು ಕೇಳಿದರು. ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅರಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ‌ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಭಾಗವಾಗಿ ಅರಬ್ಬರು ಮೊದಲನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯಿಂದ ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು, ಮೊದಲನೆ ‌ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ತಮ್ಮ ವಿಜಯ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದರು.

ಆ ದ್ರೋಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂಚು, ಅದನ್ನು ಸೈಕ್ಸ್ -ಪೈಕೋಟ್ ಒಪ್ಪಂದ ( Sykes-Picot agreement‌ )ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 1916ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದ‌ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಅಟಮನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಬಾಗಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಯುದ್ಧದ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರಿಗೆ, ಸಿರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಎಂದು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 1917ರ‌ ನವೆಂಬರ್ ತನಕವೂ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ‌ ಬಗ್ಗೆ ಅರಬ್‌ರಿಗೆ‌ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ,‌ ಅಟಮನ್ ಟರ್ಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಹೋರಾಟ ನಡೆದೆ ಇತ್ತು.

ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅರಬ್ಬರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಆಗತಾನೆ‌ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಡಿ ವಿಜಯಿಯಾಗಿದ್ದ ಬೊಲ್ಷೆವಿಕರು. ಬೊಲ್ಷೆವಿಕರು ಈ‌ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ “ಪ್ರಾವಡಾ” ದಲ್ಲಿ‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಚನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮಾಡಿದರು, ಅದೇ‌ ಬಾಲ್ಫರ್ ಡಿಕ್ಲೆರೇಶನ್ (Balfour declaration) (1917), ಇದರ ‌ಪ್ರಕಾರ ‌ಪೌರಾಣಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನನಲ್ಲಿ “ಯಹೂದಿಗಳ ರಾಜ್ಯ ” ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ‌ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅರ್ಥರ್ ಬಾಲ್ಫರ್

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯಹೂದಿ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ರೋಥ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಬರೆಯಲಾದ ಈ ಡಿಕ್ಲೇರೇಶನ್ ಇವತ್ತಿನ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಇದನ್ನು ‌ಯಹೂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶ ಇರಬೇಕೆಂದು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಅದನ್ನು ಯರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಯುಹೂದಿ ಸಮುದಾಯವಾದ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಜಿಯೊನಿಸ್ಟ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಯರೋಪಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ‌ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಾವು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. 19ನೇ‌ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಈ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಹಣ ಸುರಿದಿದ್ದರು. ಇವರು ಮೊದಲನೆ‌ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವ 1890ರ ಆಸುಪಾಸು ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೇಶ ಬೇಕೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಇವರು ಮೊದಲು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟ ದೇಶ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಸೈಪ್ರಸ್ (Cyprus).‌ ಮೊದಲು‌ ಈ ದೇಶವನ್ನು ‌ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ತದನಂತರ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿಬೇಕೆಂಬ ಇರಾದೆ ಇವರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು Cyprus ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಒಂದು‌ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ‌ಇಸ್ರೇಲ್‌ ದೇಶದ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ಥಿಯೋಡರ್ ಹರ್ಜಲ್ ಉಗಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವನ್ನು ‌ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದ, ಅದನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. 20ನೇ‌ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟರು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು‌ ನಿರ್ಧಾರ‌ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಬಾಲ್ಫರ್ ಡಿಕ್ಲೆರೇಶನ್ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.‌ ಫ್ರೆಂಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಈ ಎರಡು ಮಹಾದ್ರೊಹಗಳ ವಿರುದ್ಧ‌ ಅರಬ್ಬರು ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅರಬ್ಬರ ನೆಲೆಗಳು ಫ್ರೆಂಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನೆಲೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದವು, ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರದೇ ಭೂಮಿಯಾದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌ನನ್ನು ಜಿಯೋನಿಸ್ಟರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅರಬ್ಬರ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ‌‌ ಹುಸೆನ್‌ ಬಿನ್ ಅಲಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ, ಆದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಸೆನ್‌ ಬಿನ್‌ ಅಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ‌ಅವರು ಅರಬ್ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಲಿ ಅವರು ನಮ್ಮ ಸಹೋದರರು ‌ಇದ್ದಂತೆ, ಆದರೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದ.

ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು ಇಸ್ರೇಲ್ ದೇಶ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯರೋಪಿನ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟರಿಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತರು, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಜನರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ‌ಕಸಿಯಲಾಯಿತು.‌ ಕೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನನ್ ಅರಬ್ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಅರಬ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನರು, ಅರಬ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಇಸ್ರೇಲ್ ‌ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ಅರಬ್ ಯಹೂದಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಯೋಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮುಚ್ವಿಹಾಕಿದರು. 1948ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ಯರೋಪಿನ ಬೈಬಲ್ ‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಪದ ತೆಗೆದು ಇಸ್ರೇಲ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.ಇದನ್ನು ‌ಬಹಳ‌ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ದೇಶಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಧರ್ಮಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ‌‌ ಬಂಧಿಸಿದರು,‌ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹಣೆದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಅರಬ್ಬರಿಗೆ‌‌ ಸೇರಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ‌‌ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ‌ ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುರೋಪಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಭಾಗ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ‌ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ‌ ನಾನು‌ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು.

1.Maxime Rodinson ಬರೆದ Israel- a Colonial-Settler state?

2. Ilan pappe ಬರೆದ The Ethnic Cleansing of Palestinians, Ten Myths about Israel ಮತ್ತು The Idea of Israel: A History of Power and Knowledge

3. Noam Chomsky ಮತ್ತು Ilan pappe ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳ‌ ಸಂಗ್ರಹ “On Palestine”

Newleft review ನಲ್ಲಿ Edward Said ಬರೆದ‌‌‌ ಲೇಖನ “On Palestinian Identity: A Conversation with Salman Rushdie ಕೂಡ ಓದಿ.

ಲೇಖಕರು: ವಸಂತ ಕಳಲ್‌, ಸಂಶೋಧಕರರು,ಜೆಎನ್‌ಯು, ದೆಹಲಿ