ಚೀನಾದ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕ್ಸಿನ್ಹುವಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ರಂದು, ಚೀನಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ “ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ,” ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಕ್ಸಿನ್ಹುವಾ ವರದಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸೌತ್ ಚೀನಾ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯು 1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಯುವಾನ್ (13,700 ಕೋಟಿ ಡಾಲರ್) ಮೀರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ , ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಚೀನೀ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ವಕ್ತಾರ ಯು ಜಿನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 27 ರಂದು “ಯಾರ್ಲುಂಗ್ ಜಾಂಗ್ಬೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ,” ಯೋಜನೆಯು ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಇದು ಪರಿಸರ [ರಕ್ಷಣೆ] ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯು ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ 2,880 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಎರಡು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.

ನದಿಯ ರನ್-ಆಫ್-ದಿ-ರಿವರ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ನೀರನ್ನು ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಥವಾ ತಿರುಗಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳು ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

2023 ರ SCMP ಯಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೀನೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಹ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ತ್ಸಿಂಗ್ವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಜಲಾಶಯದ ಸಂಗ್ರಹವು ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಹದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಜಲಾಶಯದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು 32.6% ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ 14.8% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಬೆಟ್ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ. 

ಜುಲೈ 2021 ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದು , ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ, ಚೀನಾ ತನ್ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದೆ. 12ನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ (2011–2015). ಈ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೊದಲ ಘಟಕವು ಆಗಸ್ಟ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿತು.

“ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ತನ್ನ 14 ನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,” ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಗಿನ ಕಿರಿಯ ಸಚಿವ ವಿ. ಮುರಳೀಧರನ್ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, “ಕಡಿಮೆ ನದಿಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಗಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬಳಕೆದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ನಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 

“ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರದ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ನದಿಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಚೀನಾದ ಕಡೆಯವರು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ”ಎಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುರಳೀಧರನ್ ಹೇಳಿದ್ದರು.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಮುರಳೀಧರನ್ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ “ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಚೀನಾದ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.‌

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮತ್ತು ಈ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಪೂರ್ವ ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಈ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ವಾರ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನವೀಕೃತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ , ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು “ಗಡಿ-ದಾರಿ ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಡೇಟಾ ಹಂಚಿಕೆ” ಪುನರಾರಂಭವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.