ಮೋದಿಯವರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತ: ದೇಶ ತೆತ್ತ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು?

ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ನವಶಕೆಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಜಡತ್ವವನ್ನು ಮುರಿದು ಹೆದ್ದಾರಿ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ತಂದ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅವರು ಮೋದಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ. ‘ಗುಜರಾತ್ ಮಾದರಿ’ಯ ಆರ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ‘ಕನಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರ, ಗರಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತ’ (Minimum Government, Maximum Governance) ಎಂಬ ಆಕರ್ಷಕ ಭರವಸೆಗಳೇ ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದ್ದವು.

ಆದರೆ, ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ ಇದೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಕುಸಿತ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೋಚನ, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ವಿಪರೀತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ದೇಶವನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿವೆ. ಸಮರ್ಥಕರು ನೂತನ ರಸ್ತೆಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರೆ; ವಿರೋಧಿಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಿನ್ನಡೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪತನ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ: ಸಹಜವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮೋದಿ ಆಡಳಿತ ದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆಯೇ?

ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಕೆವಿನ್ ಗ್ರೀಯರ್ ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ ಗ್ರೀಯರ್ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವಾದ ‘ಪ್ರಾಮಿಸಸ್: ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೋತ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡರ್ ಮೋದಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಬಿಜೆಪಿ’ಯಲ್ಲಿ (Promises: Governance and Growth in India under Modi and the BJP) ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2014ರ ಪೂರ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಗತಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೆ ಭಾರತ ಇಂದು ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ‘ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮೆಥಡ್’ (Synthetic Control Method) ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಿ, ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ವಾಸ್ತವ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 2014ಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಂಶೋಧಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೋದಿ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತವನ್ನು ‘ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ದುಸ್ಥಿತಿ’ಗೆ ತಳ್ಳಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ಕುಸಿದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯೂ ಸಿಗದೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ‘ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಸು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗ್ಗರಿಸಿದೆ.

ವಿ-ಡೆಮ್ (V-Dem) ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಆಧರಿಸಿ ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ನೂರು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 96 ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. 2013ರ ಮೂಲಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇ. 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು, ಉದಾರವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 70, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 56 ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. 168ರಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ಆಡಳಿತದ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಶೇ. 47ರಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದಾಗ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಅಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಇನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲೂ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವೇಗವೇ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೆ ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯನ ನೈಜ ತಲಾದಾಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 10ರಷ್ಟು ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಗಟು ಪ್ರಜೆಯೊಬ್ಬನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಡಾಲರ್ (ಅಂದಾಜು 80,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದೇಶ ಬೆಳೆದಿದೆ ನಿಜ, ಆದರೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಬೇಕಿತ್ತೋ ಅಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಂದಗತಿಗೆ ಜಾರಿತ್ತು, ಜತೆಗೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ. 86ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನೋಟು ರದ್ದತಿಯಂತಹ ಅಸಮರ್ಪಕ ನೀತಿಗಳೂ ಈ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ನೇರ ಹೊಣೆಯಾಗಿವೆ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಬಿಜೆಪಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಗೆದ್ದಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಮತಗಳ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಕೇವಲ ಶೇ. 31ರಷ್ಟು ಮತಗಳು; ಆದರೆ ‘ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್’ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮತ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಮತ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದರಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ) ಬಿಜೆಪಿಯ ಸೀಟುಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದವು. ಅಂದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ; ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಅನೈಕ್ಯತೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು 2014ರ ಹಿಂದಿನ ಯುಗವನ್ನು ದೋಷರಹಿತ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ‘ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕಿಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ನವಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂಬ ಮೋದಿಯವರ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದಾಗ, ಅದು ಹುಸಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೇ ವಿನಾ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನಾಗಲಿ, ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತವನ್ನಾಗಲಿ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಗುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ, ಈ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದಿತ್ತೋ ಆ ಮಹಾನ್ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಶೋಧಕರ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ.