ಮೊದಲು SC/STಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲು: ಮೀಸಲಾತಿ, ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

“..SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲವು ನ್ಯಾಯ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲ. ಅದರ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿ, ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ..” ವಕೀಲರು ಹಾಗೂ BPS ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಹರಿರಾಮ್. ಎ ಅವರ ಬರಹದಲ್ಲಿ

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಭೂಮಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಗೌರವ ದೊರೆತಿರಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಓದಲು ಬೆಳಕು, ಪುಸ್ತಕ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸಮಾನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಕಾಶದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಫಲಿತಾಂಶದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಹುಡುಕಲಾಗದು; ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಯವರೆಗೆ ತಲುಪುವ ದಾರಿಯಲ್ಲೂ ಹುಡುಕಬೇಕು.

SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ನೆಲೆಯಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನನ್ನ ನಿಲುವು ಸ್ಪಷ್ಟ: ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದುವರಿದ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.

ನನ್ನ ಮೂಲ ಬೇಡಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ: SC/STಗಳಿಗೆ ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೀಸಲಾತಿ ಪಾಲನ್ನು ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಯಿಂದ ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಉಳಿದ ಅವಕಾಶಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ನೈಜ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶದ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಕಾನೂನು ನಿಖರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲ; ಅಂತಹ ಪಾಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನನ್ನ ನೀತಿ ನಿಲುವು.

ಇಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಪಾಲು ಎಂದರೆ SC/STಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಬೇಕಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. ಮುಕ್ತ ವರ್ಗದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಇತರ ಜಾತಿಗಳ ವಿಶೇಷ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅರ್ಹ SC/ST ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು. ಮೀಸಲಾತಿ ಅವರ ಅವಕಾಶಗಳ ಭದ್ರತೆ; ಅವರ ಸಾಧನೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯಲ್ಲ.
ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಾನತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ದೊರೆತ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅವನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲ. ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೂಲಕ ದೊರೆತ ಪ್ರವೇಶ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗವು ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆದು ಓದಿದ ವೈದ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಕ, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಾಗರಿಕ. ಅವನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವನ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಅನ್ಯಾಯ.

SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದು. ಆದಾಯದ ಕೊರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜಾತಿ ಗುರುತು, ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗದು. ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು.

ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಭೌಗೋಳಿಕ ದೂರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆ, ಭೂಮಿ–ಅರಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬದುಕಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ SC/ST ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನುಭವ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ನೀತಿ ಬೇಕು.

ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 15(4) ಮತ್ತು 15(5) ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ SC/ST ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 16(4) ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 16(4A) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ SC/ST ಬಡ್ತಿ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 46 SC/STಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇವುಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವ ಆಶಯವೆಂದರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಬೇಕು. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೈಜ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
SC/ST ಸಮುದಾಯಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದು ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರತಿನಿಧಿಕವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ. ಜನರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ನೀತಿಗಳು ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ “ಮೀಸಲಾತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆ” ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಯಾವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಉಳಿದಿದೆ? ಯಾವ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ? ಮೀಸಲು ಹುದ್ದೆಗಳು ಭರ್ತಿಯಾಗಿವೆಯೇ? ಬಡ್ತಿಯ ಅವಕಾಶಗಳು ತಲುಪುತ್ತಿವೆಯೇ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಈಗಿರುವ ಪಾಲು ಸಾಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾಲು ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಖರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅನುಪಾತ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಲಾಖಾವಾರು, ಹುದ್ದೆಗಳ ಹಂತವಾರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರವೇಶದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂಡಿಸಬೇಕು. ಕಾನೂನು ನಿಖರತೆ ನಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ SC ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ.15ರಿಂದ ಶೇ.17ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ST ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶೇ.3ರಿಂದ ಶೇ.7ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಿನ್ನಡೆಯು ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ನ್ಯಾಯದ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ. 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಶೇ.50ರ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೀರುವ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಕುರಿತು ಕಾನೂನಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC/ST ಆಯೋಗಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಾನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ. SC/STಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾದಾಗ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಆಶಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ತೀರ್ಪು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನನ್ನ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಅದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂಬ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಷಯಗಳು. ತೀರ್ಪು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.

ಅದರ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ಮನವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ.
ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಕೇವಲ “ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮೀಸಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಗದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಲ್ಲ ನೀತಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ಆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಲ್ಲ; SC/STಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ; ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.

ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಮುನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ SC/ST ಆಯೋಗಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಅವಲಂಬಿಸಿದ 10-12-2025 ಮತ್ತು 20-01-2026ರ ಪತ್ರಗಳು ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದವು; ಅವು ಪೂರ್ವ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲವೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಶೇ.50ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಪು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇವುಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊರತೆಗಳೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗದು. ಸಮುದಾಯಗಳ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡುವ ದಾಖಲೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅವು ಹೇಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯದ ಬೇಡಿಕೆ ಬಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧತೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಬಲವಾಗಿರಬೇಕು. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಪಾಲನ್ನು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ವೈಫಲ್ಯ.

ಈ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. 2022ರ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಿದ ಆಡಳಿತವು ಅದರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆಡಳಿತವು ಆ ನೀತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಲೆಕ್ಕ ಕೊಡಬೇಕು. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆ ತಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯ ಹೊಣೆಯೂ ಅಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ಪಕ್ಷಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲ; ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ. ಯಾವ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು? ಆಯೋಗಗಳ ಪೂರ್ವ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಏಕೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ? ಶೇ.50ರ ಮಿತಿಯ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮರ್ಥನೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರಣಸಹಿತ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕು. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಿಸುವುದರಿಂದ ಆಡಳಿತದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಲೆಕ್ಕ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಬಾರದು.
ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೀಸಲಾತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ಹಿನ್ನೆಲೆ, ದತ್ತಾಂಶ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. “ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿ” ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ವಾದವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾನೂನು ವಾದವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಸರ್ಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ “ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾನೂನು ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೋರಬಹುದಾದ ಮಧ್ಯಂತರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕಾಲಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ಕಾರದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು SC/ST ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಕಟ್ಟುವಂತಾಗಬಾರದು. ಸರ್ಕಾರದ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ನ್ಯಾಯದ ಬೇಡಿಕೆಯೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಹೋಗಬಾರದು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಶಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥ ನೀತಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು, ಆ ನೀತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು—ಈ ಮೂರೂ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಮಧ್ಯಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರುವುದು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅದರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಳದ ಘೋಷಣೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಗೌರವ ಕೇಳುವವರು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಲೆಕ್ಕವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.

ಶೇ.50ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಆ ಮಿತಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಮೇಲ್ಮನವಿ, ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮಿತಿಯೊಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

EWS ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು 103ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕೈಗೊಂಡಿತು; ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅದನ್ನು ಬಹುಮತದಿಂದ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಆ ತೀರ್ಪು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಎಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅನುಮತಿಯಲ್ಲ. ಆದರೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೊರತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಾನ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಏಕೆ ನಡೆಯಬಾರದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು. ಬಡತನದ ನೋವು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಅನ್ಯಾಯದ ನೋವು ಎರಡಕ್ಕೂ ನೀತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬೇಕು. ಒಂದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಇದೇ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕು. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ–ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ದೃಢಪಡಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನೈಜ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ “ಪ್ರಬಲ ಜಾತಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರೊಂದೇ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಬಾರದು. ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಡೀ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯೊಂದಿಗೆ SC/STಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದರಿಂದ OBC ಕೋಟಾ ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕೋಟಾದ ಮರುನಿಗದಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು. ಉಳಿದ OBC ಸಮುದಾಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ SC ಶೇ.15, ST ಶೇ.3 ಮತ್ತು OBC ಶೇ.32 ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಶೇ.50 ಇತ್ತು. SC ಶೇ.17 ಮತ್ತು ST ಶೇ.7 ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು OBC ಪಾಲನ್ನು ಶೇ.26ಕ್ಕೆ ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೀಸಲಾತಿ ಶೇ.50 ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಣಿತದ ಉದಾಹರಣೆ ಮಾತ್ರ; ಶೇ.26 ಉಳಿದ OBCಗಳಿಗೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ.

ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವರ ನೈಜ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಬೇಕಾದ ಕೋಟಾ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವ ಬದಲು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಇಂತಹ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಶೇ.50ರ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದು ರದ್ದುಗೊಂಡ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಪುನರ್ಜೀವಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ, ಕಾರಣಸಹಿತ ಹಂಚಿಕೆ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. SC/ST, OBC ಮತ್ತು EWS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಎಲ್ಲರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವಕಾಶವೂ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ.
ಪಟ್ಟಿಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಮೀಸಲಾತಿ ಕೋಟಾದ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು EWS ಅರ್ಹತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಷಯಗಳು. OBC ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ಸಮುದಾಯದ ಅರ್ಹ ಬಡವರಿಗೆ EWS ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ EWS ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, EWS ಆದಾಯ–ಆಸ್ತಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಕೇಂದ್ರದ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ OBC ಪಟ್ಟಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ರಾಜ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.

OBC ಕೆನೆಪದರ ಮತ್ತು EWS ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗದು. ಕೆನೆಪದರವು OBCಯಲ್ಲಿನ ಮುಂದುವರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನದಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅದು ಅವರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು OBC ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ OBC ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಕೆನೆಪದರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರದ EWSಗೆ ಅರ್ಹರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, OBC ಕೆನೆಪದರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡದ ಕುಟುಂಬವೂ, ಸಂಬಂಧಿತ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, EWSಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದಾಯ–ಆಸ್ತಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವು SC/STಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ಉಳಿದ ನೈಜ OBCಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅರ್ಹ ಬಡವರಿಗೆ EWS ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿರಬೇಕು. ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗದು. EWSಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ, ಉಳಿದ OBCಗಳ ಪಾಲು ಮತ್ತು SC/STಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ನೈಜ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಸಾರವೆಂದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದವರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅವಕಾಶ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಡವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರದ ನೆರವು ದೊರೆಯಬೇಕು. ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು SC/ST ನ್ಯಾಯದ ಏಕೈಕ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಮಂಡಿಸದೆ, ಇತರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನನ್ನ ನಿಲುವು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ಬಾಕಿ ಮೀಸಲು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ವಿಳಂಬ, ವಸತಿನಿಲಯಗಳ ಕೊರತೆ, ಶಾಲೆಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ನೆರವು ನೀಡದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ಮೀಸಲಾತಿ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಬೆಂಬಲವೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಲಾಭಗಳು ಸಮುದಾಯಗಳೊಳಗಿನ ಅಂಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ತಲುಪಬೇಕು. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ ಪಡೆದ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು. ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಬದಲು ಅದರ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೌರವವೂ ಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಅವಮಾನ, ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇರಬೇಕು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ; ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದೂ ಅಗತ್ಯ.

ನನ್ನ ಬೇಡಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ: SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ನೈಜ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿಸಬಾರದು. ಘೋಷಣೆ, ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ—ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರಬೇಕು.
SC/ST ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದಾಗ, ಅದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಅವಕಾಶ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದೇ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನನ್ನ ನಿಲುವಿನ ನೆಲೆ.

ಮೀಸಲಾತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಅವಕಾಶಗಳ ಅಸಮಾನತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮಾನತೆ ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾದರೆ, ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹೊಣೆ ನಮ್ಮದಾಗಿದೆ.
SC/ST ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲವು ನ್ಯಾಯ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಬೆಂಬಲ. ಅದರ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿ, ಜನರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ.