ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ: ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಶರಣಾದರೇ ಮೋದಿ? ಟೀಕೆಗಳ ಸುರಿಮಳೆ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ನಡುವೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕುದುರಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇ. 18ರಷ್ಟು ಸುಂಕ ವಿಧಿಸಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅಗ್ರರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ತೈಲ (ಚಮುರು) ಆಮದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟು ಅರ್ಧ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಖರೀದಿಸಲಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಘೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಿವೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಕಾಣದೆ, ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊರೆ

ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪರಸ್ಪರ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ನಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕ ಕೇವಲ ಶೇ. 2.93 ರಷ್ಟು ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮೋದಿ ಅದನ್ನು ಶೇ. 18ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಲೆಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ಕು, ತಾಮ್ರ, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಪಾಲು ಶೇ. 10.4 ರಷ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳ ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯ 8.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್. ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕುದುರಿದ ನಂತರವೂ ಈ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕದಿದ್ದರೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇ. 20-50 ರಷ್ಟು ಟ್ಯಾರಿಫ್ (ಸುಂಕದ) ಹೊರೆ ಬೀಳಲಿದೆ.

ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಬಿಜೆಪಿ ವಾದ

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ (ಶೇ. 20), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (ಶೇ. 19), ಚೀನಾ (ಶೇ. 34) ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಮೇಲೆಯೇ ಅಮೆರಿಕದ ಸುಂಕ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಿಜೆಪಿ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ‘ಸ್ಪೆಷಲ್ ಜನರಲೈಸ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿಫರೆನ್ಸಸ್’ (GSP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 5ರಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಹಿಂಪಡೆದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಾದದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲಾಗಿ ಚೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅಂದರೆ ಪೂರೈಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ, ಬಲವಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ನಮಗಿಂತ ಮುಂದಿವೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಮದಾಗುವ ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಮಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತೈಲ ‘ಅಗ್ಗ’ವಾಗುವುದಿಲ್ಲ

ರಷ್ಯಾದಿಂದ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮೋದಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಫೈನರಿಗಳು ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ತೈಲ ಖರೀದಿ ಈಗಾಗಲೇ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ತೈಲದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಪಾಲು ಶೇ. 31ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಈ ತಿಂಗಳು ಅದು ಶೇ. 9ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಅಂದರೆ ರಷ್ಯಾದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮೇಲೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದರ್ಥ. ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರಾನ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಿಂದ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ತೈಲ ಆಮದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲೇನಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇರಾನ್, ವೆನೆಜುವೆಲಾ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ತೈಲ ಆಮದನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಅಮೆರಿಕ ವಿಧಿಸಿದ ದಂಡಗಳು ಅನ್ಯಾಯ, ಅಸಮಂಜಸ ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಬೊಬ್ಬೆ ಹೊಡೆದ ನಮ್ಮ ಆಳುವವರು… ಈಗ ನಮ್ಮ ಆಮದು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶ ಶಾಸನ ಮಾಡಲು (ನಿರ್ಧರಿಸಲು) ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ದಯೆಯಿಂದ ಇರಾನ್, ರಷ್ಯಾದೊಂದಿಗಿನ ನಮ್ಮ ದಶಕಗಳ ಹಳೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿವೆ.

‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಘೋಷಣೆ ಕತೆ ಮುಗಿಯಿತೇ?

ಅಮೆರಿಕದಿಂದ 45.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೋದಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 2026-27ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ 53.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಅಮೆರಿಕ-ಭಾರತದ ನಡುವೆ 132.13 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಡೆದಿತ್ತು (ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಮದು ಮೌಲ್ಯ 45.62 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್). ನಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಆಮದು ಬಿಲ್ 915 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್. ನಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ 500 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೊರತೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ 363 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಮೇಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೆರಿಕದ ವಸ್ತುಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಆಯುಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ. ವಿದೇಶಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತರಾದರೆ ನಮ್ಮ ಆಳುವವರ ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಘೋಷಣೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋದಂತೆಯೇನಾ? ಅದು ಇತಿಹಾಸದ ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆಯೇನಾ?

ಸಂಸದೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ

ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ತಜ್ಞರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಘೋಷಣೆಗೂ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಭಿಯೋಗ ಹೊರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೂ ಏನಾದರೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಕಡತಗಳ ಸೋರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಈ ವರ್ಷ ಕ್ವಾಡ್, ಜಿ-20 ಶೃಂಗಸಭೆಗಳು ನಡೆಯಲಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆತುರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಿಂದ ಉತ್ತರಗಳು ಸಿಗಬೇಕೆಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಆಗ್ರಹ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡದಿರುವುದರಿಂದ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಎದ್ದೇಳುವುದು ಸಹಜವೇ. ಸಂಸತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೇಗುಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಅದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದ್ದಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.

ಇದು ಏಳು ದಶಕಗಳ ಸಂಸದೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಬರುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್‌ಗೆ ಮೋದಿ ಏಕೆ ಧಾರೆ ಎರೆದರು ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಿನ್ನೇನು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಮೇಧಾವಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೇ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಆಗಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರಾಗಲಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸಮೃದ್ಧ ಭಾರತ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ‘ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮಂಥನ್’ (ಪೆಂಗ್ವಿನ್) ಸಂಪಾದಕ ಪುಷ್ಪರಾಜ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.