ಸೋನಮ್‌ ವಾಂಗ್ಚುಕ್‌ | ತಂದೆಯ ಉಪವಾಸ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಲೇಹ್‌ಗೆ ಕರೆತಂದಿತ್ತು; ಮಗ ಮೋದಿಯವರ ದೂತನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ

ದೆಹಲಿ: ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್‌ನ ಮುಖಂಡ ಸೋನಂ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವೊಂದು ಶುಕ್ರವಾರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅವರ ಮಗ ಸೋನಂ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಆಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ: 1984ರಲ್ಲಿ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನೇ ಲೇಹ್‌ಗೆ ಕರೆತಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರ ಮಗ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲೇ ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಲಿ ಇನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಇವೆರಡೂ ಚಳವಳಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಈ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರವು ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವನ್ನು ಚರ್ಚೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

1984ರಲ್ಲಿ ಲೇಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿತ್ತು?

ಸೋನಂ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಲಡಾಖಿ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದ ಸೋನಂ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರು ಲಡಾಖ್‌ನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಆಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು.

ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಲೇಹ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ಅವರು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಉಪವಾಸ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಈಡೇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, 1989ರ ಸಂವಿಧಾನದ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಲಡಾಖ್‌ನ ಹಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಖುದ್ದಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ನಾಯಕನ ಆರೋಗ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದು ಆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು. 42 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಒಬ್ಬ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಭೇಟಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮುಂದುವರೆದ ಹೋರಾಟದ ಹಾದಿ

42 ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಈ ಎರಡು ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಕುಟುಂಬದ ಹಾದಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಲಡಾಖ್‌ಗೆ ಎಸ್‌ಟಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಂದೆ ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮಗ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಈಗ ಅದೇ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಬ್ಬರೂ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನೇ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಇತಿಹಾಸವು 1984ರ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಉಪವಾಸ

ನೀಟ್ (NEET) ವಿವಾದ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಅಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುವಕರ ನೇತೃತ್ವದ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಜೂನ್ 28 ರಿಂದ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ, ಪೇಪರ್ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಶುಕ್ರವಾರದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರ ಉಪವಾಸ 20ನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ 9 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಪವಾಸ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅಂಗಾಂಗ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಜುಲೈ 20 ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಡೆಗೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸ್ತ್ರ

ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರ ಹಳೆಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಪವನ್ ಖೇರಾ ಶುಕ್ರವಾರ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಂದೆ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಕುಳಿತಾಗ ಪ್ರಧಾನಿಯೇ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಮಗ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲೇ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರ ಒಬ್ಬ ದೂತನನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸರಳ ಸಂದೇಶ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಹೋರಾಟಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸಂದರ್ಭದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಅವರ ಚಳವಳಿಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಪರೀಕ್ಷಾ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವಿಶಾಲ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭರವಸೆಯೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗಲು 5 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ನೇರ ರಾಜಕೀಯ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಮೂಲಭೂತ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಲೇ, ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಹೇಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 1984ರ ಘಟನೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.