ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜೈಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳ ಬಳಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಹಲವು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (ಆರ್‌ಟಿಐ) ಬಹಿರಂಗವಾಗಿವೆ. ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳು, ಮರಗಳ ಬುಡ, ಶೌಚಾಲಯ, ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಗಳು, ಆರ್‌ಒ (RO) ವಾಟರ್ ಪ್ಯೂರಿಫೈಯರ್ ಒಳಗೆ ಹಾಗೂ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ಗೆ ಆರ್‌ಟಿಐ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಒಟ್ಟು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 58 ರಷ್ಟು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಪುಟ್ಟ ಚೀನಿ ಫೋನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.
ಮಂಡೋಲಿಯ ಆರು ಜೈಲುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ತಿಹಾರ್ ಜೈಲು ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 15 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹಗಳಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 10,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈದಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹ ಸಂಖ್ಯೆ-3 ಮಾತ್ರ ಆರ್‌ಟಿಐ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ವಿವರವಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದು, 2020 ರಿಂದ 2025ರ ನಡುವೆ ಒಟ್ಟು 285 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 350 ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಶೌಚಾಲಯದಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನೆಲದವರೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಕೈದಿಗಳು:
- ಸೆಲ್ ನಂಬರ್ 26ರ ಶೌಚಾಲಯ: ಶೌಚಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಬಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಚೀನಾದ ರಿಯಲ್‌ಮಿ (Realme) ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
- ವಾರ್ಡ್ ನಂಬರ್ 1ರ ಶೌಚಾಲಯದ ಛಾವಣಿ: ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಡ್ಯುಯೋಸ್ ಮಿನಿ (Samsung Duos Mini) ಫೋನ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಾರ್ಡ್‌ನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒಳಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕೈದಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
- ದೇವಸ್ಥಾನದ ನೆಲದಡಿ ಪತ್ತೆ: ವಾರ್ಡ್‌ನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲ ಅಗೆಯುವಾಗ ಪುಟ್ಟ ಚೀನಿ ‘ಕೆಚೌಡಾ’ (Kechaoda) ಮೊಬೈಲ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅರಳಿ ಮರದ ಬೇರಿನ ಬಳಿ, ಎಂಸಿವಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಹತ್ತಿರ ಅಗೆಯುವಾಗ, ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ರಹಸ್ಯ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಊಟದ ಟಿಫನ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಫೋನ್ ಕೂಡ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದೆ.
ಪುಟ್ಟ ಚೀನಿ ಫೋನ್‌ಗಳೇ ಕೈದಿಗಳ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆ: ಬಚ್ಚಿಡಲು ಸುಲಭವಾಗುವ ಕಾರಣ ಕೈದಿಗಳು ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ 350 ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಡ್ಯುಯಲ್ ಸಿಮ್ ಹಾಕಬಹುದಾದ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಫೋನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 202 ಫೋನ್‌ಗಳು (ಶೇ. 58) ಚೀನಾದ ‘ಕೆಚೌಡಾ’ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಫೋನ್ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಈ ಫೋನ್ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು 1,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
ಇದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಡ್ಯುಯೋಸ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಇಂತಹ 88 ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು (ಶೇ. 25) ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಒಪ್ಪೊ, ರೆಡ್ಮಿ, ವಿವೊ, ಮೆಲ್‌ರೋಸ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುವ ಹೀರೋ, ರಿಂಗ್‌ಮಿ, ಸ್ನೆಕ್ಸಿಯನ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಝೋನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಫೋನ್‌ಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಐಫೋನ್ (iPhone) ಮತ್ತು ಆರು ನೋಕಿಯಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
ಅಳಿಸಿಹೋದ ಐಎಂಇಐ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೈದಿಗಳೇ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾರ್ಜರ್! ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ 17 ಫೋನ್‌ಗಳ ಗುರುತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಐಎಂಇಐ (IMEI) ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲದೆ ಇಯರ್‌ಫೋನ್, ಮೆಮೊರಿ ಕಾರ್ಡ್, ಡೇಟಾ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಕೈದಿಗಳೇ ಸ್ವತಃ ತಯಾರಿಸಿದ (ಜುಗಾಡ್) 19 ಮೊಬೈಲ್ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 2023ರ ತಪಾಸಣೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ 7 ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಕೈದಿಗಳೇ ತಯಾರಿಸಿದ 7 ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದವು.
ಮಂಡೋಲಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು VoIP ಆತಂಕ: ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿನ ಒತ್ತಡ ತಗ್ಗಿಸಲು 67 ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಂಡೋಲಿ ಜೈಲು ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹ-15 ರಲ್ಲಿ 2020 ರಿಂದ 2026ರ ನಡುವೆ 27 ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಜೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ-14 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಜೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ-12 ರಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ಕರೆ ಮಾಡುವ ‘VoIP’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು 2019ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲೇ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ 60 ಬಾರಿ ದಂಡ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಸಂವಹನ ತಡೆಯಲು ಜಾಮರ್‌ಗಳು, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಿಂದ ದಿಢೀರ್ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಜೈಲು ಆಡಳಿತ ತಿಳಿಸಿದೆ.
Tihar Jail Mobile Seizure, Tihar Jail RTI Report, Kechaoda Mini Phone, Mandoli Jai