5 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಂದು ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಆದೇಶ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರ

ಹೊಸದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ 1 ಕೋಟಿಯಿಂದ 10 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಆಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದೇ ವೇಳೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಐದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ 68 ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಒಂದರಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ (ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ) ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಐದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 1.95 ಲಕ್ಷ ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ 1,275 ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ ಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಡುವೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್, ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಹಾಗೂ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮ/ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.

ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಆದೇಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಆರ್‌ಟಿಐ (RTI) ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ನಡುವೆ ‘ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್’ ಮೂಲಕ 19 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 2,312 ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು (ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 6) ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಐದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಿಗಿತ ಕಂಡಿದೆ.

ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಆದೇಶ

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಒಂದಕ್ಕೇ ಸುಮಾರು 1 ಲಕ್ಷ ಆದೇಶಗಳು (ಒಟ್ಟು ಆದೇಶಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು) ಬಂದಿವೆ. ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 80,000 ಆದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 15,000 ಆದೇಶಗಳು ತಲುಪಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮೆಟಾ ಒಡೆತನದ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ 10 ಆದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9 ಆದೇಶಗಳು ರವಾನೆಯಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆದೇಶವೂ ನೂರಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಟಾ API ಸಂಯೋಜನೆ

ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ 2024-25ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 79(3)(b) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರವರೆಗೆ 1.11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಂಟೆಂಟ್’ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಕಠಿಣ ಗಡುವನ್ನು (ಟೇಕ್‌ಡೌನ್ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್) ಪಾಲಿಸಲು, ಮೆಟಾ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಎಪಿಐ (API) ಅನ್ನು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ‘ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್’ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲನೆ (Human Review) ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಸರ್ಕಾರ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಿದ ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಡಿಲೀಟ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಟೀಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಜ್ಞರ ವಿರೋಧ

ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫ್ರೀಡಂ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಪಾರ್ ಗುಪ್ತಾ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, “ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಎಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿವೇಚನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಆದೇಶವನ್ನು ಓದುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆ ಆದೇಶವು ಸಕ್ಷಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಧ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಳೆದ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಐಟಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದಿದ್ದ ಐಟಿ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಕಂಟೆಂಟ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು 24-36 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ 2-3 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.