ಸೋಡಿಯಂ ಸ್ಪೋಟ ಪ್ರಕರಣ: ಡ್ರೋನ್ ಪ್ರತಾಪ್‌ಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ರಿಲೀಫ್, ‘ದುರುದ್ದೇಶ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ’

ಬೆಂಗಳೂರು: ಕೃಷಿ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಂ ಬಳಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯೂಟ್ಯೂಬರ್‌ ‘ಡ್ರೋನ್ ಪ್ರತಾಪ್’ ಅಲಿಯಾಸ್‌ ಎನ್‌.ಎಂ. ಪ್ರತಾಪ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರಜ್‌ ಗೋವಿಂದರಾಜ್‌ ಅವರ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠ ಈ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. Pratap N M v. State of Karnataka ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ದುರುದ್ದೇಶ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

10ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಪ್ರತಾಪ್‌ ಪರ ವಾದಿಸಿದ ವಕೀಲರು, ಸೋಡಿಯಂ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿವರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನ ಖಾಸಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಕೃತಕ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 10×10 ಅಡಿ ಅಳತೆಯ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ 1,000 ಲೀಟರ್‌ ನೀರು ತುಂಬಿಸಿ, ಸುಮಾರು 100 ಗ್ರಾಂ ಸೋಡಿಯಂ ಬಳಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಾಪ್‌ ಪರ ವಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

‘ಸೋಡಿಯಂ ಸ್ವತಃ ಸ್ಫೋಟಕವಲ್ಲ’
ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3 ಅನ್ವಯಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಸೋಡಿಯಂ ಸ್ವತಃ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3ರಡಿ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ದುರುದ್ದೇಶ’ವೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಾಪ್‌ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದುರುದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಧಾರ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 288ರ ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

‘ಪ್ರಯೋಗದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ’
ಆದರೆ ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪ್ರತಾಪ್‌ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ವಿಧಾನವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಶ್ಲಾಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮರೆಮಾಚದೆ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಯೋಗವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು, ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ಸಾಬೀತಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.

ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಇದೇ ವೇಳೆ ಪ್ರತಾಪ್‌ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮೌಖಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಿ ಕಾನೂನು ತೊಡಕು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪೀಠ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ವೇಳೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಐಫೋನ್‌, ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್‌ ಪಡೆಯಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರತಾಪ್‌ಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಧುಗಿರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಿಡಿಗೇಶಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಾಪ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಸೋಡಿಯಂ ಅನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ಫೋಟದ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಜೀವ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಪೊಲೀಸರ ಆರೋಪವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1908ರ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3 ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 288 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಾಪ್‌, ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧದ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ವಿಚಾರಣೆ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇದೀಗ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ.