ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಪ್ರಚಾರ, ಸೌಜನ್ಯಳ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಉಪಚಾರ!
ಲಿಂಕ್ ನಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ ✓
ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶಿತ SIT ಮರುತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಸೋಮನಾಥ ನಾಯಕ್ ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಸೌಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗೆ ಒಳಗಾದ 17 ವರ್ಷದ ಸೌಜನ್ಯಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ 14 ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮರುತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ (SIT) ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆದಿದೆ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರವೂ ದೊರೆತಿದೆ.
ಆದರೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿರುವ ಸೋಮನಾಥ ನಾಯಕ್ ಅವರು ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ನೈಜ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮರುತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದು ಏಕೆ?
2012ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು ಸೌಜನ್ಯ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಮರುದಿನ ಮನ್ನಸಂಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೃತದೇಹ ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು, ಸಿಐಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಬಿಐ ಆರೋಪಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಂತೋಷ್ ರಾವ್ ಅವರನ್ನು 2023ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಸೌಜನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮರುತನಿಖೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಹೊಸ SIT ಮೂಲಕ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಾರದು, ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.
ಈ ಆದೇಶ ಯಾರನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ತನಿಖೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೊಸ ತನಿಖೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಚೇತನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಥೋಡ್ ಅವರನ್ನು SIT ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ, ಮನ್ನಸಂಕದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಸ್ಥಳದ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಸೌಜನ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರ ಹೇಳಿಕೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.
120 ಮಂದಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೇ?
ನವೆಂಬರ್ 14ರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಕುರಿತು ಸೋಮನಾಥ ನಾಯಕ್ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಪೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,500 ಮನೆಗಳು, 245 ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು 138 ಆಟೋರಿಕ್ಷಾಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು ಸುಮಾರು 120 ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ.
ಒಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನ ಸೇರಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದ ಒಮ್ಮತವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಅಂಗಡಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಾರಣವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತಾದ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು.
ಆದರೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಗವಹಿಸದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ?
1,510 ಮತ್ತು 374 ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ವಿವಾದ
ಸೋಮನಾಥ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಪೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ.
ಒಂದು ಕಡೆ 1,510 ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 374 ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 14ರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಜಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಾವ್ ಅವರು 1,510 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 81 ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಗ್ರಾಮದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ 374 ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. 1,510 ಪ್ರಕರಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲ. ಅಸಹಜ ಸಾವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳೆಂದು ಸಮೀಕರಿಸುವುದೂ ತಪ್ಪು.
ಸರ್ಕಾರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿ ಈ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯಬೇಕಿದೆ.
ಏಳು ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರದ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ SIT ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಬಾಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ವಿಚಾರವೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ಮರುತನಿಖೆ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.
ಪತ್ತೆಯಾದ ಅವಶೇಷಗಳ ಗುರುತು, ಸಾವಿನ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕಿದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಯ್ದ ವರದಿಗಾರಿಕೆ: ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ತಪ್ಪೇ?
ಕಳೆದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ SIT ಬದಲಾವಣೆ, ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತು ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗದು.
ಆದರೆ ಸುದ್ದಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವೋ, ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ನಾಯಕ್ ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲೂಬಾರದು.
ಸೌಜನ್ಯಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಕೇಳುವುದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕೆಂಬ ವಾದವೂ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡಬಾರದು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಹಕ್ಕಿದೆ; ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೂ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕರ್ತವ್ಯ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದೂ ಹೌದು.
14 ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸೌಜನ್ಯಳನ್ನು ಕೊಂದವರು ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವುದೇ ಈಗಿನ ತನಿಖೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಬೇಕು. ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೌಜನ್ಯಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸುವ ಹೋರಾಟ ಮರೆಯಾಗಬಾರದು.
Murali Maluru
Peepal Media · ರಾಜ್ಯ ವಿಭಾಗ
Murali MV is a reporter cum presenter at Peepal Media, covering sports and political affairs. An avid reader with a keen interest in current affairs, he brings curiosity, insight and a passion for storytelling to his journalism. His reporting focuses on exploring key developments and issues shaping the worlds of sports and politics.