ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ಶಾಕ್‌ ಬ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ಪೆಲ್ಲೆಟ್‌ ಗನ್‌ ಬಳಸಿದ್ದೇಕೆ?: ದೆಹಲಿ ಲಾಠಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಚರ್ಚೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ

ದೆಹಲಿ: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಪಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಸಂಸತ್ ಮಾರ್ಚ್’ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮೂಲತಃ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳುತ್ತಿವೆ. ಸಿಜೆಪಿ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂಸತ್ ಮಾರ್ಚ್ ಮೇಲೆ ಪೊಲೀಸರು ನಡೆಸಿದ ಕ್ರೂರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್ ಗಾಯಗಳಾಗಿವೆ. 25 ವರ್ಷದ ಶೇಖ್ ಇರ್ಶಾದ್ ಮನ್ಸೂರಿ ಅವರ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪೆಲ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಗುರುಗ್ರಾಮದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪೆಲ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ‘ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್’ನಿಂದ ಶಾಕ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವೀಡಿಯೊ ಕೂಡ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಭಾಷ್ಪವಾಯು, ವಾಟರ್ ಕ್ಯಾನನ್, ಪೆಪ್ಪರ್ ಸ್ಪ್ರೇ, ಟೇಸರ್ ಗನ್ ಮುಂತಾದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಸೇನೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಆಂದೋಲನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ ಶಾಟ್ಸ್‌ ದೂರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು 500 ಗಜಗಳಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಣ್ಣುಗಳಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಾಗಿದರೆ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಪೆಲ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಚರ್ಮವನ್ನು ಕೂಡ ಸೀಳುತ್ತವೆ.

ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್ ಕಾರ್ಟ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೀಸದಿಂದ ಮಾಡಿದ ನೂರಾರು ಗುಂಡುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಶೂಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಇವು ನೂರಾರು ಮೀಟರ್ ದೂರದವರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಬಾಲ್ ಬೇರಿಂಗ್‌ಗಳಂತೆ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಇಶಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಡನೆನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಸಂಸತ್ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ರ‍್ಯಾಪಿಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಫೋರ್ಸ್ (ಆರ್‌ಎಎಫ್) ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರಬಹುದು. ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗಳು ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಆಯುಧಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ. ಈ ಆರ್‌ಎಎಫ್ ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ ಮಾರ್ಚ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಬಳಿ ನಿಯೋಜಿತಗೊಂಡಿದೆ.

2010ರಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಇವುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ 2016ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬುರ್ಹಾನ್ ವಾನಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳಿಂದಾದ ಗಾಯಗಳಿಂದ 13 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅನೇಕರು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಬಿಜೆಪಿ-ಪಿಡಿಪಿ ಸರ್ಕಾರ ತೀವ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ನಂತರದ ವರ್ಷದಿಂದ ಅಂದರೆ 2017ರಿಂದ ಪೆಲ್ಲೆಟ್ ಗನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ‘ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಲೆಟ್’ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಚಂಡೀಗಢದ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ (ಟಿಬಿಆರ್‌ಎಲ್) ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. 2024ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೈತ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಶಾಕ್ ಬ್ಯಾಟನ್‌ಗಳನ್ನು 2021ರಿಂದ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು ಗರಿಷ್ಠ 1 ಕೆಜಿ ತೂಕ, 450 ಮಿಮೀ ನಿಂದ 700 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ರೀಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ ಇದ್ದಾಗ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಶಾಕ್‌ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.