ವೀರಮಣಿಯ ಅವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ವಿಕೃತಿ!

ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಮನರಂಜನೆಯ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಆತನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಗುವ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ? ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ನಾವು, ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಲೇಖನ: ವಿ.ಆ‌ರ್.ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್

ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಫೋನ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂವಹನ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸೇತುವೆ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಆದರೆ ಇದೇ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ, ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಆತನ ಕ ರ ಮತ್ತು ಆತನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಮನರಂಜನೆಯ ಸರಕನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಪರಸ್ಪರರ ಮುಖ ನೋಡಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವರ ನೋವು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿನ ನಡುಕ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಅದೇ ಮನುಷ್ಯನ ನೋವು ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯೊಳಗೆ ಬಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ನಗುವ ಇಮೋಜಿ ಹಾಕುವಷ್ಟು ನಿರ್ದಯರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಬಂದಾಗ, ಆತನಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಬದಲು ಆತನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರೆ, ಅದನ್ನೇ ಆತನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ಇವು ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಲವು ಕೆಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲ. ಇವು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ನೈತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರೂಪಕದ ಹೆಸರಿಡೋಣ – ಡಿಜಿಟಲ್ ನರಭಕ್ಷಕರು!

ಮನುಷ್ಯರ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿನ್ನುವವರಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯರ ಘನತೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುವವರು. ಅವರ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನುಂಗುವವರು. ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವವರು. ಅವರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವವರು.

ಒಂದು ಸ್ವೀಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕ್ರೌರ್ಯ!
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಧುರೈನ ವೀರಮಣಿ ಎಂಬ ಯುವಕನ ಕಥೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮನವಿ – ಒಂದು ಬಾಕ್ಸ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ!

ತನಗೆ ಸ್ವೀಟ್ ತಿನ್ನಬೇಕು ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯಾರು ಕಳಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಮನವಿಯನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅಷ್ಟೇ… ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ತನ್ನ ಪರಿಚಯದವರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವೇನಿದೆ? ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಆಸೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನೈತಿಕತೆಯಿದೆ?

ಯಾರಾದರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡದಿರಬಹುದು. ಆ ಮನವಿ ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಕಡ್ಡಾಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಒಂದು ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಬದಲು, ಆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾದರೆ? ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆತನ ಬದುಕನ್ನೇ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿದರೆ? ಆಗ ಅದು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ?

ವೀರಮಣಿಯ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹರಿದಾಡಿದ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆತನ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಟಿವಿ, ಫ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಷಿಂಗ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಂತಹ ದುಬಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲದೆ, 70 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಟ್ಯಾಂಕ‌ರ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಕ್ಯಾಶ್ ಆನ್ ಡೆಲಿವರಿ! ಆ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ನ ಕಥೆ ನಿಜವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅತಿರೇಕವಾಗಿರಲಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅಥವಾ ವಿಳಾಸವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆತನಿಗೆ ಅನಗತ್ಯ ಆರ್ಡರ್ ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಟಾರ್ಚರ್ ಕೊಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲವೇ?

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಖರೀದಿಸದ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲವೇ? ಡೆಲಿವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯೇ? ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವುದು ಹಾಸ್ಯವೇ?

ನಮ್ಮ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ತಮಾಷೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ನೆಮ್ಮದಿ ಕದಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಬೇಕು? ತಮಾಷೆಗೂ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇರಬೇಕು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರಬೇಕು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೆಮ್ಮದಿಯೇ ಬೆಲೆಯಾಗಬಾರದು.

ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಇಂತಹ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹೊರಗೆ ಒಬ್ಬ ಡೆಲಿವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. “ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಆರ್ಡರ್ ಬಂದಿದೆ!” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡಿರುವ ನೆನಪೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಆರ್ಡ‌್ರನ ಮಾಹಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ನನ್ನ ವಿಳಾಸ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಾರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ? ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ಆರ್ಡ‌್ರಗಳು ಬರಬಹುದು? ಈ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡಬಹುದು.

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ತೊಂದರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. “ಆರ್ಡರ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ, ಮುಗಿಯಿತು!” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಅನಗತ್ಯ ಆರ್ಡ‌್ರಗಳು, ಅಪರಿಚಿತರ ಕರೆಗಳು, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅವಮಾನ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದರೆ, ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವೀರಮಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವೆಂದರೆ, ಆತನ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆತ ಕಿಡ್ನಿ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು. ಈ ವಿವರದ ನಿಖರತೆಯೂ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹರಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಆತ ನಿರಂತರ ಅಪರಿಚಿತ ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಆತ ತನ್ನದೇ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು.

ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಸಾಕು. ಆದರೆ ಆ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಎಷ್ಟು ದಿನ ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ವೀರಮಣಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಾಡುವ ಮಧುವಿನ ದುರಂತ!
ವೀರಮಣಿಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, 2018ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರಂದು ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆದಿವಾಸಿ ಯುವಕ ಮಧುವಿನ ದುರಂತವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು.

ಹಸಿವಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕದ್ದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ನಂತರ ಮಧುವಿನ ಮೇಲೆ ಗುಂಪೊಂದು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿತು. ಆ ಹಲ್ಲೆಯಿಂದ ಆತ ಮೃತಪಟ್ಟನು. ಈ ಘಟನೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮಧು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗೂ ಬದುಕುವ ಆಸೆ ಇತ್ತು. ಅವನಿಗೂ ಹಸಿವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೂ ನೋವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೂ ಭಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೂ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆತನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಆತನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ನೋಡುವ ಬದಲು ಆರೋಪಿಯಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರು.

ಕಾನೂನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆರೋಪವಿದ್ದರೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜನರ ಗುಂಪು ತಾನೇ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಾಗಿ, ತಾನೇ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಮೂಲ ತತ್ವವೇ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ಮಧುವಿನ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ವೀರಮಣಿಯ ಪ್ರಕರಣ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಜೀವಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಿರುಕುಳ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಭಾವನೆಗಳಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ನೋಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಒಂದು ಕಡೆ ದೈಹಿಕ ಬಲದ ದುರುಪಯೋಗ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಕ್ತಿಯ ದುರುಪಯೋಗ. ಒಂದು ಕಡೆ ಜನಸಮೂಹದ ಒತ್ತಡ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗುಂಪುಗಳ ಒತ್ತಡ.

ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ನಾವು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆತನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದುರ್ಬಲನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ನಮಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು?

ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಟ್ಟಡಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದಾಗ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಳತೆಗೋಲು. ನಮ್ಮ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಾವು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ನೈತಿಕತೆಯ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ.

Schadenfreude ಎಂಬ ಪರರ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದುಃಖ ಅಥವಾ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಪಡುವ ಭಾವನೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ Schadenfreude ಎಂಬ ಪದವಿದೆ. ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸೋತಾಗ, ಮುಗ್ಗರಿಸಿದಾಗ, ಅವಮಾನ ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಕೆಲವರಿಗೆ’ ಸಂತೋಷವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಆದರೆ ಈ ಭಾವನೆ ಯಾವಾಗ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ? ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಆ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಾವೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೂ, ಆತನ ಸಂಕಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಲೆಂದು ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಆತನಿಗೆ ನೋವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಮನರಂಜನೆಯ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ. ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಕೇವಲ ಪರರ ದುಃಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ದುಃಖವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.

ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ, ಬೇರೆಯವನ ಕಷ್ಟ ನೋಡಿ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಆ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಆತನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ? ನನ್ನ ಉತ್ತರ ಹೌದು ಎಂದಾದರೆ, ನನ್ನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.

Deindividuation: ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ Deindividuation. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಟ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೆಲವರು ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಬಹುದು:

“ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ!” “ಎಲ್ಲರೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ!” “ನನ್ನಿಂದ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?” “ನನ್ನ ಗುರುತು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ!” ಇನ್ನೂ…

ಆದರೆ ಸಾವಿರ ಜನರು ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಾವಿರದ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪು ಸರಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಫೇಕ್ ಐಡಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೃತ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ರೀತಿ, Online Disinhibition Effect ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನರು ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂವಹನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನೋಡಬಹುದು. ನಾವು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಮುಖ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಬೇಸರಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆದು ಫೋನ್ ಇಡಬಹುದು. ಆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಓದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆ ಒಂದು ಗೋಡೆ ಮಾತ್ರ. ಅದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಮನುಷ್ಯನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೂ ಕುಟುಂಬವಿದೆ. ಅವನಿಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಅವನಿಗೂ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಬರೆಯಲು ಹೊರಟಿರುವ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.

ಲೈಕ್‌ಗಳು, ವೀವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ
ಇವತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಮನವೇ ಒಂದು ಸಂಪನ್ಮೂಲ. ಜನರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವವರು ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಗಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಹಂಚುವವರು, ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವರು, ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುವವರು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಪಡೆಯುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ವೀವ್‌ಗಾಗಿಯೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಿದರೆ? ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ? ಆತನಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಬದಲು, ಕಿರುಕುಳದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನೇ ಮರುಮರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ?

ಆಗ ಕಂಟೆಂಟ್ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಿಕೆಯ ನೈತಿಕತೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿಷಯ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಡಿಯೋ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಆತನಿಗೆ ನೆರವು ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇರಬೇಕು. ಆತನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಟ್ರೋಲ್ ಮಾಡುವ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಾರದು. ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸೇತುವೆಯೂ ಆಗಬಹುದು!
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕ್ರೌರ್ಯವಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಟ್ರೋಲ್‌ಗಳ ಗುಂಪಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇದೇ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಾನವೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ.

ಅಮೆರಿಕಾದ ರೆಡ್ಡಿಟ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ Random Acts of Pizza ಎಂಬ ಸಮುದಾಯವು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಊಟ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಹಸಿವನ್ನು ಕಂಡು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಈ ರೀತಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸರಳ ಮಾನವೀಯ ಕಲ್ಪನೆ.

ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಟಾಹ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೆರ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಯಿ ಎಂಬ ವೃದ್ಧ ಪಿಜ್ಜಾ ಡೆಲಿವರಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಕಥೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಯಿತು; ಅವರಿಗಾಗಿ ನೆರವು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವೂ ನಡೆಯಿತು.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ ರಾಬರ್ಟ್‌ನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾದ ನಂತರ, ಅವರ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಜನರು ನೆರವು ನೀಡಿದ ಕಥೆಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.

ಇವೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅದನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕೇ? ಈ ಆಯ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರೂರರು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪು. ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬಡವರಿಗೆ ಊಟ ನೀಡುವವರು, ರಕ್ತದಾನ ಮಾಡುವವರು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವವರು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೈಬರ್ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಂಸೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ. ಮಾನವೀಯ ವರ್ತನೆಗೆ ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಒಬ್ಬ ಬಡವನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ? ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ? ಒಬ್ಬ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ? ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಆತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಆ ಅವಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡುತ್ತೇವೆಯೇ? ಇವು ನಮ್ಮ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.

ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಸುದ್ದಿಯೋ, ನೋವಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವೋ?
ಒಂದು ಘಟನೆ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿವೆ. ಆಗ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಆದರೆ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೇ? ಸಂತ್ರಸ್ತನ ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯೇ? ಆತನಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದವರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ, ಅದೇ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಇತರರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವೇ? ಒಂದು ವರದಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಜನರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿರಬೇಕು. ಸಂತ್ರಸ್ತನ ನೋವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವಲ್ಲ. ವೈರಲ್ ಆಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಸತ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಭೂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಾಗ ನಾವು ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಅದರರ್ಥ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದಲ್ಲ ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಹೌದು.

ಮೌನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು: ಕಿರುಕುಳ ನೀಡದಿದ್ದರೂ ನಾವು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲವೇ?
ಒಂದು ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ನಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನೂ ಅಪರಾಧಿಯೇ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದಲೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರಡುವುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ.

ನಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕ್ರೂರ ವಿಡಿಯೋಗೆ ನಾವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಮಾಡಿರುವ ಸುಳ್ಳು ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ?

ಹಾನಿಕಾರಕ ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಹರಡದಿರುವುದು, ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾಗಗಳೇ. ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.

ಒಂದು ವಿಡಿಯೋಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವೀಲ್ಸ್ ಬಂದರೆ, ಮುಂದಿನ ವಿಡಿಯೋಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವೀವ್ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ವಿಡಿಯೋ ಹೆಚ್ಚು ವೈರಲ್ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಎರಡೂ ಆಗುತ್ತವೆ.

ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಹೇಳಬೇಕಾದದ್ದು ಕೇವಲ “ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸಬೇಡಿ” ಎಂಬುದಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು. ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ವೈರಲ್ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರಾಗಿರುವುದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ನಾಳೆ ನಮ್ಮ ಸರದಿ ಬಂದರೆ?
ಇಂದು ನಾವು ವೀರಮಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾಳೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ವೈರಲ್ ಆಗಬಹುದು. ಆತನ ತಪ್ಪು ಏನಾದರೂ ಇರಬಹುದು; ತಪ್ಪೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆತನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಬಹುದು. ಆತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡಬಹುದು. ಅಥವಾ ನಮ್ಮದೇ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಬಹುದು.

ನಮ್ಮ ಫೋಟೋವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ? ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದರೆ? ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿದರೆ? ನಾವು ಮಾಡದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ? ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆ ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ? ನಮ್ಮ ವಿವರಣೆ ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಜನರು ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರೆ? ಆಗ ನಮಗೆ ಹೇಗನಿಸಬಹುದು?

ಜನರು ನಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈರಲ್ ವಿಡಿಯೋವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ನಮ್ಮದೇ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಾವು ಇತರರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಗೌರವವನ್ನು, ನಾವೂ ಇತರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಇದು ಕೇವಲ ವೀರಮಣಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕನ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಒಂದು ಕ್ಲಿಕ್‌ನಿಂದ ನಾವು ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಲಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೂ ಕುಟುಂಬವಿದೆ. ಅವನಿಗೂ ಕನಸುಗಳಿವೆ. ಅವನಿಗೂ ನೋವುಗಳಿವೆ. ಅವನಿಗೂ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿದೆ.

ಕೊನೆಗೆ ಜನ ನಮ್ಮನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಟ್ರೋಲ್ ಮಾಡಿದೆವು ಎಂಬುದರಿಂದಲ್ಲ ; ಎಷ್ಟು ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ಬೆಳಕಾದೆವು ಎಂಬುದರಿಂದ.