ಇರಾನ್-ಅಮೆರಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಹಿಂದೆ ಚೀನಾದ ದೌತ್ಯ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಬೀಜಿಂಗ್ ಪಾತ್ರವೇ ಪ್ರಮುಖ?

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಈ ಮಹತ್ವದ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಹಿಂದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಚೀನಾದ ‘ತೆರೆಮರೆಯ ದೌತ್ಯ’ವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯ ಈಗ ಹೊರಬರುತ್ತಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಕೇವಲ 10 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಇರಾನ್ ಜೊತೆ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ.

ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಧಾನವನ್ನು ಶ್ವೇತಭವನ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದರೂ, ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಚೀನಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿವೆ. “ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಮಾತುಕತೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆಯೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು “ಹೌದು” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾದಾಗ, ಚೀನಾ ನೇರವಾಗಿ ಇರಾನ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವರನ್ನು ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಮತದಾನದ ದಿನವೇ (ಏಪ್ರಿಲ್ 9) ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಮೇಲೆ ಚೀನಕ್ಕಿರುವ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.

ಕದನ ವಿರಾಮದ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲಷ್ಟೇ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯಲು ಅಮೆರಿಕ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವೀಟೋ (Veto) ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಅಮೆರಿಕದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯದಂತೆ ಇರಾನ್ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಚೀನಾ, ನಂತರ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿರುವುದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕುತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ವಾಂಗ್ ಯೀ ಅವರು ಕಳೆದ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ 26 ಬಾರಿ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಚೀನಾ ಈ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಡೆಯಲು ಹೋಗದೆ ಮೌನವಾಗಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. “ಶತ್ರು ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬೇಡಿ” ಎಂಬ ತಂತ್ರವನ್ನು ಚೀನಾ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಯವೂ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು (ಮೇ 14-15) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಚೀನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇ ಜಿನ್‌ಪಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಚೀನಾ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ.