ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬು ವಾಸನೆ, ರೈಲ್ವೇಗೆ 30,000 ರೂ. ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ – ಚೀಮಾರಿ ಹಾಕಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗ

ನವದೆಹಲಿ :  ರೈಲಿನ (Railways) ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿನ ಅಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ದುರ್ನಾತದ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರಿಗೆ 30 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗವು (Consumer Commission) ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಬೆನ್ನುಹುರಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಈ ಮಹಿಳೆ ‘ಗೌತಮಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವ ಬದಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮೆರೆದಿದ್ದರು.

ಎಸಿ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಪರದಾಟ

ದೂರುದಾರ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2024 ರಂದು ಲಿಂಗಂಪಲ್ಲಿಯಿಂದ ಕಾಕಿನಾಡಕ್ಕೆ ಗೌತಮಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಥರ್ಡ್ ಎಸಿ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಐಆರ್‌ಸಿಟಿಸಿ ಮೂಲಕ ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ್ದರು. ಬೆನ್ನುಹುರಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ತಾವು ಹತ್ತಿದ ಕೋಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಶೌಚಾಲಯದ ನಲ್ಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಮೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗಳ ಮುಚ್ಚಳಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಡೀ ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬು ವಾಸನೆ ಹರಡಿತ್ತು.

ದೂರು ನೀಡಿದರೂ ಸ್ಪಂದಿಸದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ

ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು 10 ಗಂಟೆ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಹಿಳೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಹಾಯವಾಣಿ 139ಕ್ಕೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೂರಿನ ನಂತರ ಶೌಚಾಲಯದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಬದಲು, ರೈಲ್ವೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೇವಲ ಶೌಚಾಲಯದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ತರುವಾಯ ಅವರು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಿದರೂ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗದ ಮೊರೆಹೋದರು. ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ದೂರು ಆಧಾರರಹಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತು.

ಆಯೋಗದ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಘುಪತಿ ವಸಂತ ಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರಾದ ಚಕ್ಕಾ ಸುಸಿ ಮತ್ತು ಚಗಂಟಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠ, ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸೇವಾ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಲ್ಲದೆ, ಕಳಪೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ತೆರೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ದುರ್ನಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೂರಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿರುವುದು ಸೇವಾ ವೈಫಲ್ಯ ಎಂದು ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಇದರಿಂದ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ದೂರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಮುಚ್ಚುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಬಾರದು. ದೂರುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್ ಕ್ಲೋಸ್ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ನಿಜವಾದ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಆಯೋಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಗ್ರಾಹಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ

ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ತಾನೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಗ್ರಾಹಕ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ಎಸಿ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಮೂಲಭೂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಮೂಲಭೂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರು ನೆರವಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಅಥವಾ 1915 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಾಯವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.