ಚೈನಾ ಟು ಇಂಡಿಯಾ: ಇದು ದೀಪಾವಳಿ ಪಟಾಕಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಕತೆ!

ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಬೆಳಗುವ ದೀಪಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಭ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸದ್ದೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಹಬ್ಬದಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದಲ್ಲ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಪಟಾಕಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ಸವಗಳು, ಮೊಘಲರ ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಹಬ್ಬಗಳ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಪಟಾಕಿಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲ ಚೀನಾದಲ್ಲಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಗನ್‌ಪೌಡರ್‌ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಲ್ಟ್‌ಪೀಟರ್, ಗಂಧಕ ಮತ್ತು ಇದ್ದಿಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ಫೋಟಕ ಗುಣವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಚೀನಾದ ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಯಾಯಿತು.

ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಟಾಕಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಾವಾಗ ತಲುಪಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರ, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ-ಸೈನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ ಗನ್‌ಪೌಡರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗನ್‌ಪೌಡರ್‌ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ, ಕ್ರಮೇಣ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಉತ್ಸವಗಳು, ವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಚೀನಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಟಾಕಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಂದ ನಿಖರ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಿ.ಕೆ. ಗೋಡೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಬಳಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾನವಮಿ ಉತ್ಸವದ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. 1443ರಲ್ಲಿ ತೈಮೂರಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಶಾರುಖ್ ಅವರ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಅಬ್ದುರ್ ರಜಾಕ್, ದೇವರಾಯ ಎರಡನೇಯವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾನವಮಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಲುಡೋವಿಕೊ ಡಿ ವರ್ತೆಮಾ ಕೂಡ ವಿಜಯನಗರದ ಜನರು ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಾಖಲೆಗಳು 15ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆ ಕೇವಲ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1518ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬರಹಗಾರ ಡುವಾರ್ತೆ ಬಾರ್ಬೋಸಾ, ಅಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿವರಣೆಯು ಪಟಾಕಿಗಳು ರಾಜಮನೆತನದ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಟಾಕಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ರಾಜವೈಭವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಚಲಿತವಾದವು. ರಾಜರ ವಿವಾಹಗಳು, ಅರಮನೆಯ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಲ್‌ಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಟಾಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸತೀಶ್ ಚಂದ್ರ ತಮ್ಮ ‘Medieval India: From the Sultanate to the Mughals’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಟಾಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾದ ವರ್ಷವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು ದೀಪಾವಳಿಯ ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಟಾಕಿಗಳು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಿ.ಕೆ. ಗೋಡೆ ಅವರು 1950ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘The History of Fireworks in India Between A.D. 1400 and 1900’ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗನ್‌ಪೌಡರ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಸುಮಾರು 1400ರ ನಂತರ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ಪಟಾಕಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ; ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಂದಾಜು.

16 ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಮರಾಠಿ ಕವಿ ಸಂತ ಏಕನಾಥರ ‘ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸ್ವಯಂವರ’ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ವಿವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜರು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೀಪಾವಳಿ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಮರಾಠರ ‘ಪೇಶವಾಯಾಂಚಿ ಬಖರ್’ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೋಟಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದೀಪಾವಳಿ ಆಚರಿಸಿ, ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ನಂತರ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಪೇಶ್ವೆ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಆ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲರಾಗಿದ್ದವರ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಪಟಾಕಿಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಿಂದ ಪಟಾಕಿಗಳ ಆಮದು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪಟಾಕಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

ಇಂದು ಭಾರತದ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವಕಾಶಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ. 1923ರಲ್ಲಿ ಪಿ. ಅಯ್ಯ ನಾಡಾರ್ ಮತ್ತು ಎ. ಶಣ್ಮುಗ ನಾಡಾರ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳಿ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ ಕಲಿತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯತ್ತವೂ ಅವರು ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿಗಳ ಆಮದು ಕಡಿಮೆಯಾದದ್ದು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.

1940ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಫೋಟಕ ನಿಯಮಗಳು ಪಟಾಕಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು. ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಮದು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. 1942ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಿವಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಹೊಸ ಘಟಕಗಳ ಆರಂಭ, ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಿವಕಾಶಿ ಭಾರತದ ಪಟಾಕಿ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಒಣ ಹವಾಮಾನವೂ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿವಕಾಶಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪಟಾಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ‘ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ 2024ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿರುದುನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಟಾಕಿ, ಬೆಂಕಿಪೊಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ ಜಾಲವಿದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಪಟಾಕಿಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಹಬ್ಬಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾನವಮಿ ಆಚರಣೆ, ಮೊಘಲರ ಅರಮನೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಕೋಟಾ ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ಕಾಲದ ಉತ್ಸವಗಳು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ಶಿವಕಾಶಿಯಂತಹ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

ಆದರೆ ಪಟಾಕಿಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ನೀರಿ) ಈ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಬ್ದವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದೂ ಸಂಸ್ಥೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಪಟಾಕಿಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು, ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಇರುವವರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರ ಅನುಕೂಲವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವುಗಳ ಇಂದಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅರಿವು ಹೊಂದುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: