ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಅಂಕ ಕುಸಿತ: “ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್” ವರದಿಯಲ್ಲಿ 62 ಅಂಕ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 2026ರ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ 100ರಲ್ಲಿ 62 ಅಂಕ ಲಭಿಸಿದ್ದು, ‘ಭಾಗಶಃ ಸ್ವತಂತ್ರ’ (Partly Free) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಈ ವರದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶ್ವನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ನವೆಂಬರ್ 10ರಂದು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ‘ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್’ ವರದಿಯು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2026ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ 195 ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ 13 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು 2025ರ ಅವಧಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಒಂದು ಅಂಕ ಇಳಿಕೆ; ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ 63 ಅಂಕಗಳು ಲಭಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಬಾರಿ 62 ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 40ಕ್ಕೆ 31 ಅಂಕ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 60ಕ್ಕೆ 31 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

2020ರವರೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2021ರಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಬದಲಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸ್ಥಾನ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆತಂಕ
ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖಾ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನೂ ವರದಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ವರದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ.

ಇದು ಕಳವಳಪಡುವ ವಿಚಾರ
ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ ಎನ್ನುವುದು ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸತತ ಆರನೇ ವರ್ಷವೂ ಇದೇ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳವಳಪಡುವ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.