ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಪಾಲಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬಾಗಿಲು ಬಂದ್! ಮರಣದಂಡನೆ ತೀರ್ಪೇ ಅಂತಿಮ ಎಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಭಿಯೋಜಕ

ಢಾಕಾ: ಭಾರತದಿಂದ ತವರಿಗೆ ಮರಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯೋಜಕ ಎಂ.ಡಿ. ಅಮಿನುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾನೂನು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.

2024ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲಿನ ದಮನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನವತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೆ 2025ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲೇ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದೀಗ ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಮೂಲದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಹೈಕಮಿಷನ್‌ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿರುವುದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯೋಜಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

1973ರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಆರನೇ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅಮಿನುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೂ ಈ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.

ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಳಿಕ ನಿಗದಿತ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಈಗ ಮರಳುವ ಉದ್ದೇಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಅಮಿನುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮನವಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಅರ್ಜಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಲಹೆಗಾರ ಜಾಹೆದ್ ಉರ್ ರಹಮಾನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ನಿಲುವೇನು?
ಹಸೀನಾ ಅವರನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಢಾಕಾ ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತವನ್ನು ಕೋರಿದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರಣಧೀರ್ ಜೈಸ್ವಾಲ್, ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿಚಾರ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಭಿಯೋಜಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಸೀನಾ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮರಳಲು ಬಯಸಿದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಹಸ್ತಾಂತರ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ವಾಪಸಾಗಬೇಕು. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಾರ್ಗವೇ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ಹಸೀನಾ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭೀತಿಯಿದ್ದರೂ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಡೆ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಮರಣದಂಡನೆ ತೀರ್ಪಿನ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು; ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.