ಶಾ ಬಾನೊ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ರಾಜೀವ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ; ಆಗ ಪ್ರಧಾನಿ ಹೇಳಿದ್ದು…

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನೂತನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ‘ಬಿಲಾಂಗಿಂಗ್: ಎ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಲವ್’ (Belonging: A Journey Of Love) ಮಂಗಳವಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿ ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಶಾ ಬಾನೊ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಿಗೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರಾಜೀವ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಾವೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ? ನೀವೇಕೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂದು ರಾಜೀವ್ ಅವರನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸಮಾಧಾನದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ, “ನಾನು ಈ ಜಟಿಲವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೇ?” ಎಂದು ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಶಾ ಬಾನೊ ಮತ್ತು ಅವರಂತಿರುವ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನಿನ (Muslim Personal Law) ಇಡೀ ಅಡಿಪಾಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜೀವ್ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾ ಬಾನೊ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ:

1985ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬಡ ಮಹಿಳೆ ಶಾ ಬಾನೊ, ತನ್ನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಮರುಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಪತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶ ಕೋರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಸರಳ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಕಂಡರೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಕೆಯ ಪತಿ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು.

ಧರ್ಮಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಸಮಾನ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಮೂಲಭೂತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಘರ್ಷ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಶಾ ಬಾನೊ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ ತಾವೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾಗಿದ್ದಾಗಿ ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ರಾಜಿ ಸೂತ್ರವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ನ್ಯಾಯದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು; ಅಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿದ್ದ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ 179.2 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ತಂದ ಆ ಶಾಸಕಾಂಗ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಬಿಜೆಪಿ ಇದನ್ನು ‘ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕೀಯ’ ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು ಇದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮಾಜದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಜರೆದರು. ಆದರೆ ಏಳು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ, 2001ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 1986ರ ‘ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರ (ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ’ಯ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ರಾಜಕೀಯದ ಉಲ್ಲೇಖ:

ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ವಿವಾದದ ಕುರಿತೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘವು (RSS) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾನತೆ, ಬಹುತ್ವ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿಸುವ ‘ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರ’ದ ಕನಸು ಕಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಅಧಿಪತ್ಯದ ನಂಬಿಕೆಗಳೇ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ರಾಜಕೀಯ ಅಜೆಂಡಾ ಆದವು ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

1984ರಿಂದಲೇ ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯ ವಿವಾದಿತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಮಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ವಿಎಚ್‌ಪಿ ತೀವ್ರ ಆಂದೋಲನ ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. 1986ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯ ಗೇಟುಗಳ ಬೀಗ ತೆಗೆದ ಘಟನೆ, ತದನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ತಿರುವುಗಳು ಹಾಗೂ 1989ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಎಚ್‌ಪಿ ನಡೆಸಿದ ‘ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ’ದ ಕುರಿತು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಪ್ರಚಾರವೇ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿ, 1992ರಲ್ಲಿ ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: